De Brazilianen voelen zich opnieuw inferieur

President Dilma Roessef wil maatregelen om talenten in eigen land te houden

Een wedstrijd van 'monumentale verveling' spelen, zoals Nederland in de halve finale, is één ding; tweemaal een monumentale vernedering ondergaan is van een andere orde. De 7-1 nederlaag tegen Duitsland was voor de Brazilianen het tweede absolute dieptepunt uit de voetbalhistorie, het verlies tegen Nederland werd daarbij door het publiek sportief geïncasseerd.

Relativeren van voetbal is in Brazilië nauwelijks mogelijk. De antropoloog Roberto A. DaMatta legde voor het WK in Trouw uit dat het Brazilianen een collectief zelfvertrouwen geeft. Ze namen het spel over van de toenmalige kolonisten, en werden er superieur mee in de wereld.

In 1950 moest het WK in Brazilië de wereld tonen waartoe het land in staat was. Met de nederlaag in de slotwedstrijd tegen Uruguay (2-1) werd het minderwaardigheidscomplex van de Brazilianen juist versterkt. Het afgesloten WK zou het trauma van destijds uitwissen en de kracht van Brazilië als opkomende economie bevestigen.

Volgens publicist Roberto Muylaert is het oude 'inferioriteitscomplex' terug. Brazilianen kunnen blijven zwelgen in treurnis, iets dat ze liever doen dan opgaan in de euforie van hun vijf wereldtitels.

Sportminister Aldo Rebelo en president Dilma Rousseff hebben opgeroepen tot reorganisatie van de Braziliaanse voetbalassociatie CBF. Nu zij een maand voor de verkiezingen niet kunnen schermen met een zesde wereldtitel, houden zij het volk een nieuwe worst voor: Braziliaans voetbaltalent moet in eigen land blijven zodat een nieuwe volière met goddelijke kanaries kan worden gevuld.

Voetballers zijn een belangrijk exportproduct, alleen al de herkomst doet (deed?) spelers in waarde stijgen. "Brazilië kan niet doorgaan met het continu exporteren van spelers", aldus Rousseff. "Daarmee verliezen wij de belangrijkste attractie om onze stadions te vullen." Rebelo wijst erop dat een significant deel van de nationale jeugdselecties buiten Brazilië speelt.

In het destijds dictatoriale Brazilië werd Pelé beschouwd als staatseigendom. Pas na zijn derde wereldtitel in 1970, zijn afscheid van de nationale ploeg, vertrok hij naar Amerika. Het is de vraag of het democratische Brazilië van nu beschermende maatregelen kan nemen. "Mogelijk kunnen ze bij wet het vertrek van spelers onder 18 jaar beperken", aldus Muylaert. "In de tijd van Pelé had Europa zijn tactieken en brachten wij creativiteit en verrassing. Jullie hebben nog altijd tactieken, wij ontberen verrassing sinds alle spelers buiten Brazilië spelen."

Muylaert was als jonge student in het met 200.000 toeschouwers afgeladen Maracanã getuige van het drama van 1950. In 1954 zag hij in Zwitserland Brazilië opnieuw afgaan. De zevenklapper tegen Duitsland zag hij thuis op televisie ontploffen.

"In 1950 verkeerde ik als jongen in de bevrijdende roes van het wereldkampioen worden. Ik wist niet dat verliezen mogelijk was. Verliezen van Duitsland nu was een logisch resultaat. Het spijt me voor de kinderen die zijn gehersenspoeld door de journalistiek en commercials van Rede Globo (grootste televisiestation, red). Je zag ze huilen op de tribune, ze dachten net als ik in 1950 dat Brazilië niet kon verliezen!"

Oorzaken van het falen: "We hebben een coach die decennia achterloopt bij de beste Europese voetbalprofessoren. En de psychologische kant van de fanatieke religieuze spelers was verkeerd. Zag je dat shirt van Neymar omhooggehouden door twee bijna huilende spelers bij het volkslied? Op het eerste gezicht denk je: die man moet dood zijn!"

"Een derde plaats had net zoveel betekend als de tweede plaats, niets. Nederland is onze traditionele rivaal. Hun verblijf aan Ipanema Beach, dicht bij de plaatselijke bevolking, heeft hen tot onze vrienden gemaakt. Net zoals is gebeurd met de Duitsers, die aan de kust van Bahia verbleven. Brazilië trok zich daarentegen terug in het nationale trainingscentrum in Teresópolis. Weliswaar in de buurt van Rio, maar in de bergen: koud, bewolkt, regenachtig."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden