De bonnetjes blijven nazeuren

Gemeente Lingewaard verdeeld door politieke strijd rond integriteitsregels

Een politieke strijd om de integriteit verlamt de gemeentepolitiek in het Gelderse Lingewaard. Achter een tweede bonnetjesaffaire, die burgemeester Harry de Vries (CDA) de kop kostte, gaat een diepere politieke crisis schuil. Gisteren presenteerde oud-burgemeester Jaap Pop (Tiel, Haarlem) zijn rapport over de integriteit van het Lingewaardse gemeentebestuur. Dat volgt snel op het onderzoek naar de tweede bonnetjesaffaire door Kafi Integrity. Dat werd woensdag 13 maart openbaar.

Lingewaard werd in 2001 nog geprezen door Den Haag om de voorbeeldige fusie van Bemmel, Gendt en Huissen. Inmiddels bereikt deze buffergemeente tussen Arnhem en Nijmegen steeds nieuwe dieptepunten. De Vries raakte in 2010 in opspraak vanwege zijn declaratiegedrag. Hij beloofde beterschap, maar viel in herhaling. Nadat in oktober 2012 weer foute declaraties opdoken, meldde hij zich ziek. Per 1 maart is hij officieel weg. Waarnemend burgemeester De Vreeze wil dat het Openbaar Ministerie strafrechtelijk onderzoek doet naar de handelwijze van De Vries.

Lingewaard maakt een potje van het eigen integriteitsbeleid, blijkt uit de Kafi-studie, gehouden in opdracht van de gemeenteraad. In 2010 stelde die raad vanwege de (eerste) bonnetjesaffaire nieuwe gedragscodes op voor lokale politici. Niemand keek er nog naar om, ook ambtenaren niet. Totdat twee dorpspartijen in september 2012 De Vries' recente declaraties wilden inzien. De burgemeester corrigeerde haastig onjuiste declaraties. Maar dat kwam uit. De Vries declareerde onder meer autoritten naar werkafspraken, terwijl hij per trein reed. Hij zei dat hij geen declaratiebonnetjes kreeg met zijn OV-kaart, zodat hij besloot zijn reisgeld via autokilometers te verhalen. Toen de partijen begonnen te spitten, raakte hij in paniek en drong hij er bij ambtenaren op aan het 'probleem' te helpen oplossen. Hij verklaarde: "Als ik het niet zou oplossen, dan zou ik zeker hangen gelet op de politieke verhoudingen binnen Lingewaard."

Achteloosheid breekt niet alleen De Vries, maar de hele gemeente op. De raad die hem en de wethouders in 2010 via gedragscodes wilde beteugelen, stelde een juridisch gedrocht vast. De gedragscodes blijken strijdig met Rijksregels. Kafi, geadviseerd door staatsrechtsgeleerde Elzinga, stelt dat Lingewaard té streng werd. De burgemeester zou zelfs voor reizen in functie geen reiskosten mogen declareren.

Maar de integriteitsregels blijken in Lingewaard vooral een politieke stok om mee te slaan. De affaire rond De Vries roept het beeld op van een fusiegemeente waarin niemand zich thuis voelt. De oude gemeenten werden geen eenheid. Huissen fuseerde met de Betuwse buren uit angst voor inlijving bij Arnhem. Die angst bepaalt nog veel. Zo moest waarnemend burgemeester De Vreeze vorig najaar een debat over het doortrekken van de Arnhemse trolleybus naar Huissen staken, vanwege bedreigingen.

De gemoederen in Lingewaard waren in de zomer van 2012 al verhit geraakt over de trolleybus. De coalitiepartijen B06-L2000 en Lingewaard.nu bleken tegen. Ineens toonden ze interesse in bonnetjes. Na de ziekmelding van De Vries kwam het trolleythema tot uitbarsting: raadsleden zouden zijn bedreigd. Maar de politie vond geen aanwijzingen.

De burgemeestersdeclaraties werden ook in Neerijnen onderzocht. Alex van Hedel (VVD) fraudeerde niet, meldde Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten deze maand. Hij kreeg een tegemoetkoming voor dubbele woonlasten. Na zijn komst in 2011 bleef zijn oude huis onverkocht.

Declaratierel Co Verdaas
Op het Gelderse provinciehuis krijgt de declaratierel om oud-gedeputeerde Co Verdaas (PvdA) deze week een vervolg. Verdaas werd deze herfst benoemd als staatssecretaris van economische zaken, maar trad in december weer af vanwege onjuiste rittendeclaraties en vrijmoedig dienstautogebruik in zijn Gelderse periode.

Provinciale Staten beslissen woensdag over strengere gebruiksregels voor het gebruik van dienstauto's door de leden van Gedeputeerde Staten. Die gaan - voorlopig voor een jaar - een rittenadministratie bijhouden als ze jaarlijks meer dan 500 kilometer reizen met de dienstauto naar niet-zakelijke activiteiten, zoals partijvergaderingen.

Statenleden en gedeputeerden houden in juni een Integriteitsdag, waar ze voorbeelden uit de praktijk zullen bespreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden