'De bonden tobben nu mét elkaar, dat is winst'

Tweede Kamerlid Jetta Klijnsma over de kritiek op haar plan voor De Nieuwe Vakbeweging

"Ik tel mijn zegeningen. Geen van de negentien FNV-bonden zegt: Interesseert me geen moer, die visie van jullie op vernieuwing van de vakbeweging. Nee, ze schieten in de onderhandelmodus en zeggen 'wat zij wel, en vooral niet willen meemaken', om het maar in vakbondstaal te zeggen."

Jetta Klijnsma - voorvrouw van de vijf kwartiermakers die door de FNV zijn gevraagd om een route uit te stippelen die wegvoert van de afgrond - wenst zich niet van haar stuk te laten brengen. Op 1 mei presenteerde ze haar plan, en al snel klonk niet-malse kritiek. Ouderenbond Anbo vindt dat ze een knieval maakt voor de grote bonden die hun machtspositie behouden, terwijl die twee groten - Bondgenoten en Abvakabo - juist vinden dat Klijnsma ze te veel kortwiekt. Klijnsma stelt de verkeerde diagnose en komt dus met het verkeerde medicijn, was het vernietigende oordeel van Abvakabo.

Hoe landt zo'n boodschap bij u?
"Het is de toon die de muziek maakt. Ik heb een lang gesprek gehad met Corrie (van Brenk, waarnemend voorzitter van Abvakabo, red). Natuurlijk had zij haar verlanglijstje graag één op één teruggezien op 1 mei. Maar ik kreeg negentien lijstjes en die waren zeer verschillend. Al zie ik ook overeenkomsten. En ik ben niet doof voor wat Abvakabo of Anbo zegt, of voor FNV Mooi, om een ander te noemen."

Haar kritiek is fundamenteel: u kiest voor een groot, gevarieerd aanbod van bondjes - voor jongeren, metaalwerkers, voor werknemers in de regio Rotterdam - om zoveel mogelijk mensen aan te spreken. Zo breekt u de macht van de vakbeweging, want die stoelt op eenheid. Kleine bondjes zijn vooral met zichzelf bezig.
"Tijdens de discussie over het pensioenakkoord zei de FNV-bond voor profvoetballers: het mandaat hierover parkeren we bij een grotere bond met dezelfde opvatting. Want wij hebben maar 800 leden en een onbezoldigd bestuur. Dat is versplintering, maar het is ook de handen ineenslaan. Ik begrijp de kritiek heel goed, maar zeg ook: dit is niet fundamenteel nieuw."

De vijftigers die de grote bonden besturen denken in grote, stuurbare massa's, terwijl jonge, potentiële leden een op maat gesneden aanbod verlangen.
"Wij kwartiermakers hebben veel met jonge mensen gesproken. Hun vraag is: bij wat voor entiteit wil ik horen, maar ook hoe kan ik mijn solidariteit tonen. Is echt geen dood begrip hoor. Ze vragen om herkenbaarheid en veel meer gebruik van nieuwe media. Voor ons was dat een opsteker, daar willen we ons naar richten. Wij willen dát aanleveren voor de vakbond nieuwe stijl en hopen dat de negentien die omvorming ter hand nemen."

Want, zoals u in uw plan schrijft, een nieuwe cultuur is 'een belangrijke succesfactor' voor de nieuwe vakbeweging.
"Inderdaad, dat is het ei van Columbus. Misschien wel het belangrijkste van alles."

Ook belangrijk: hoeveel geld wordt afgedragen aan de koepel die boven de bonden gaat hangen? De groten willen een machtige, rijke, koepel, de kleinen vrezen verlies van zeggenschap. Is het niet gevaarlijk dat u dit punt voor zich uit hebt geschoven?
"Hoe die afdracht vorm krijgt, moet zich nog uitkristalliseren. Maar het mooie is dat nu de penningmeester van Bondgenoten, waarvan een aantal sectoren er florissant bij zit, praat met de penningmeester van FNV Mooi, voor wie het hele andere koek is. Die kan zich niet permitteren veel af te dragen. Door met elkaar mee te tobben, komen ze tot een oplossing. En dat is de winst van dit hele proces: bonden kijken over hun grenzen heen, naar de ander."

Dit alles moet vooral als relatietherapie worden gezien?
"Ha, dat zijn jouw woorden."

Spreekt u al kandidaat-voorzitters?

"First things first. Ik krijg wel namen aangeleverd, maar ik wil eerst de vakbeweging nieuwe stijl helder hebben. Daar moet een nieuwe ploeg zich tenslotte senang bij voelen."

Maar dat stuk is pas half juni af en u heeft al vanaf 23 juni iemand nodig. Mensen van kaliber kunt in dat korte tijdsbestek toch niet meer vangen?
"Toen Han Noten en Herman Wijffels mij in december vroegen deze klus te klaren, zei ik eerst: ik doe het niet. Daarop volgde een indringend gesprek en ik vínd de vakbeweging een belangrijk fenomeen. Dus heb ik besloten: ik ga toch aan de bak. Daar had ik maar een weekend voor nodig."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden