'De bonden moeten meer aan de docenten overlaten'

interview | Volgens Jan van Zijl (MBO Raad) is het veel te vroeg voor de stakingsacties van het mbo-personeel

De onderwijsbonden zijn veel te abrupt gestopt met het cao-overleg, vindt Jan van Zijl, voorzitter van de MBO Raad, de brancheorganisatie van alle 69 onderwijsinstellingen in het middelbaar beroepsonderwijs. "We hebben het niet eens over de looneis gehad. Wij hadden nog suggesties klaarliggen over hoe je met werkdruk omgaat, maar die hebben we niet op tafel kunnen leggen." Maar de vakbonden hadden geen vertrouwen meer in de werkgevers en begonnen een estafettestaking. Vandaag leggen docenten in Rotterdam het werk neer.

"We willen elke dag onze agenda leegvegen voor de bonden", zegt Van Zijl, die er van baalt dat de vakbonden vorige maand besloten niet meer verder te praten. De verbazing was groot bij de MBO Raad toen de vakbonden ineens met een ultimatum kwamen, en een "onmogelijke wensenlijst die wij moesten inwilligenen" of anders waren de gesprekken over de cao afgelopen. "Dat is te vlug gegaan", zegt Jan van Zijl. "We waren tot de laatste dag constructief bezig."

Al sinds april 2011 is er formeel geen cao meer. Van Zijl: "De gesprekken duurden wel al lang ja, maar volgens mij hadden we eruit kunnen komen. Ik heb niet het idee dat we op ramkoers lagen. Ik hoop dat de bonden snel uit de loopgraven willen komen."

Het conflict van de bonden met de werkgevers gaat in de ogen van de MBO Raad vooral over de werkdruk van de docenten. De vakbonden zeggen dat de klassen steeds groter worden. "Nonsens", reageert Van Zijl. "Er is op elke zestien studenten een docent. En dat is al jaren constant. In het basisonderwijs is op elke dertig leerlingen een docent."

Het zijn wel pubers waar een docent in het middelbaar beroepsonderwijs mee te maken heeft. Dat kan zwaar zijn. Van Zijl: "Daar kan ik me wat bij voorstellen, maar je hoort er wel verschillende geluiden over, van hoe dramatisch zwaar het is tot 'waar zeuren die docenten over met zo veel vakantiedagen'. Wat ik hoor in mijn gesprekken met docenten is dat ze de regeldruk hoog vinden. Daar moet dan ook wat aan gebeuren."

Veel regels die docenten dwingen hun werkzaamheden te verantwoorden, komen van de overheid, zegt de MBO Raad. "Wij lobbyen ervoor dat dat afneemt, want ook wij vinden: hoe meer een docent met onderwijs bezig kan zijn, hoe beter. De scholen proberen daarnaast zo veel mogelijk managementlagen weg te halen. Meer geld naar het primaire proces, zo min mogelijk naar overhead. Dat lukt ook, blijkt uit de cijfers."

Sinds 2009 kan het onderwijsteam grotendeels zelf bepalen hoeveel uren een docent voor de klas staat en hoeveel tijd hij kwijt is aan andere taken zoals teamoverleg, administratie en bijscholing. Van Zijl: "Dat hebben we destijds op verzoek van de onderwijsbonden afgesproken. Zij wilden dat de docenten meer verantwoordelijkheid kregen. De oplossingen voor de werkdruk moeten dus vooral op de scholen zelf worden gemaakt; door het bestuur, de onderwijsteams en de ondernemingsraden. Ik begrijp niet dat vakbonden de urenverdeling nu weer willen vastleggen in een cao."

Maar volgens de bonden is er veel misgegaan tussen de ondernemingsraden en de schoolbesturen. Zo is er te veel geld naar gebouwen gegaan. Van Zijl: "Flauwekul. Daar komen de vakbonden altijd mee, maar ik kan met cijfers weerleggen dat er nu niet meer wordt geïnvesteerd in gebouwen dan in andere jaren. Maar ja, het doet het lekker om dat te zeggen." Van Zijl denkt dat de vakbonden het moeilijk vinden om de verantwoordelijkheid in handen van de docenten te leggen.

"Met meer ruimte voor zeggenschap voor docenten moeten de bonden nu terughoudend zijn aan de cao-tafel. Dat gaat ze niet goed af. Ze hebben moeite met loslaten. Ze moeten vertrouwen op de docenten." Zijn de onderwijsbonden bang dat ze te veel invloed verliezen als er in de cao geen harde afspraken over de invulling van de uren staan? Van Zijl: "Dat lijkt soms wel zo."

Honderden mbo-docenten staken

Meer loon, maar vooral minder werkdruk. Dat zijn de eisen van de docenten in het mbo die twee weken geleden in Groningen begonnen met estafetteacties voor een nieuwe cao. Na Groningen volgden de regio's Arnhem-Nijmegen en Limburg. Vandaag is in het Rotterdamse Ahoy de laatste manifestatie. In totaal hebben 1350 leraren van zeven mbo-scholen meegedaan aan de acties. Voor de actie van vandaag verwachten de bonden 'enkele honderden docenten' van zeven scholen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden