De bombastische lading van het olympische vuur

Het veelgeplaagde organisatiecomité in Athene dweept te pas en te onpas met de Griekse oorsprong van de Olympische Spelen. Het ontsteken van de vlam gisteren in Olympia, de geboorteplaats van de antieke Spelen, werd dan ook gezien als een handeling van 'grote betekenis'. De vlam begon aan een estafette over vijf continenten, om op 13 augustus terug te keren in Athene.

De ceremonie had nog niet plaatsgevonden of er was al protest. De Hoogste Raad van de Edele Hellenen vond dat de ruïnes van het oude Olympia weer eens werden misbruikt voor een evenement met een 'commercieel karakter'. De Raad zet zich in voor de 'bescherming en het herstel van de authentieke Helleense traditie'. Voor deze club, in 1997 opgericht, vormen de Spelen anno 2004 'een parodie die niets te maken heeft met de antieke Olympische Spelen.' De Raad is juni in Athene gastheer van het 7de Wereldcongres voor Etnische Religies.

Het ritueel rond het ontsteken van de olympische vlam is volgens de Helleense Raad zo'n typerend voorbeeld van een flagrante miskenning van de geschiedenis. Ten tijde van de oude Spelen brandde er alleen een fakkel bij de graftempel van Zeus in Olympia. In de eerste moderne Spelen van 1896 in Parijs was die traditie niet overgenomen. Het idee om een vuur te laten branden tijdens de Spelen ontstond pas weer in 1928 in Amsterdam. Dat ging met weinig poespas gepaard. Een medewerker van het gemeentelijk energiebedrijf stak het vuurtje aan.

Het idee om de vlam met een estafette naar de stad van de Spelen te brengen, is nota bene een nationaal-socialistisch hersenspinsel. Het ontstond voor de Spelen van Berlijn in 1936. Carl Diem, belast met de vormgeving van dit propaganda-evenement voor het nazisme, bedacht dat het vuur moest komen van Olympia, de plaats waar in 776 voor Christus de Spelen werden geboren. De fakkel van 1936 was gemaakt bij de firma Krupp, waar Hitler ook zijn kanonnen voor de Tweede Wereldoorlog liet produceren. Diem had het estafette-idee ontleend aan antieke Griekse tekeningen en geschriften van Plutarchus. Nazi's verwezen graag naar voor-christelijke culturen.

Het olympisch vuur heeft zijn bombastische lading behouden. Anno 2004 moet de vlam een symbool zijn voor 'vrede, wapenstilstand, veiligheid, broederschap en samenwerking', zei Athoc-voorzitster Gianna Angelopoulos gisteren in Olympia waar een legertje politieagenten met speurhonden en bommenexperts op de been was om de veiligheid van de 10000 aanwezigen te garanderen.

De olympische 'hogepriesteres', actrice Thalia Prokopiou, ving aldaar het licht van Apollo op met een parabolische spiegel. Hephaistos, de God van het vuur, deed de rest. Daarna begon de fakkel aan een odyssee van 78.000 kilometer in 141 dagen. Voor het eerst zullen ook Afrika en Zuid-Amerika worden aangedaan.

De fakkel, in de vorm van een olijfblad, zal vele conflicthaarden in de wereld passeren, maar ook deel uitmaken van een olifantenprocessie in New Delhi, een kamelentocht in Cairo en een tenniswedstrijd op Wimbledon. Overal zal het vuur met diep respect en grote woorden worden begeleid.

In totaal zullen 11000 mensen het vuur dragen, onder hen Hollywood-acteurs, (voormalige) atleten als Cathy Freeman en Sergei Boebka en prins Albert van Monaco. Op 23 juni wordt de toorts per vliegtuig door oud-schaatskampioene Yvonne van Gennip naar Amsterdam gebracht. 120 Nederlanders zullen de fakkel vervoeren. De route (49,8 kilometer) begint bij de Arena en eindigt in het Olympisch Stadion. Voor de laatste 400 meter zou prins Willem-Alexander gevraagd zijn.

Vanaf 13 augustus zal de vlam twee weken branden in het olympisch stadion van Athene. Daar is tijdens de Spelen (tot 29 augustus) en de Paralympics (17-28 september) 350.000 kubieke meter aardgas voor nodig. Kosten: 80000 euro. Weggegooid geld, vindt de Hoogste Raad van de Edele Hellenen, die vindt dat het programma van de Spelen beperkt moet blijven tot de decathlon, de oude tienkamp die in de Oudheid al de beste atleet ter wereld opleverde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden