De bom in het invalidenautootje

Patrick Pouw

Fundamentalistisch geïnspireerd moslimterrorisme is hot- zó heet dat we er behalve onze vingers ook onze ziel en zaligheid aan dreigen te verbranden. Daarmee heeft het kleine clubje IS-meelopers ons precies waar het ons hebben wil: in de schuilkelders waar naast de angst de scherpgeslepen én bekrompen meningen heersen. Dat gezegd zijnde weet ik niet of het zo'n gelukkige greep van Patrick Pouw is om ons te trakteren op een fictief doemscenario dat is gemodelleerd naar de recente aanslagen op Charlie Hebdo, het Joods Museum in Brussel en cartoontekenaar Kurt Westergaard. Behalve dat zo'n roman bestaande clichés herkauwt, gooit het ook nog eens extra brandstof op een toch al lustig fikkend vuur.

In Pouws enscenering droomt de Nederlandse bekeerling Bilal ervan om bij de zoveelste verjaardag van de moord op Theo van Gogh een verpletterende daad ter ere van Allah te stellen. Hij wordt bij dat voornemen gesteund door de uit Marokko afkomstige Soufiane, een voormalige drugsdealer die aan een bendeoorlog een dwarslaesie heeft overgehouden en sindsdien met lamme pootjes is teruggekeerd tot het geloof der vaderen. Als Soufiane op het ultieme moment plaatsneemt in een met springstof gevuld invalidenautootje, roept dat (niet door Pouw voorziene, maar niettemin onontkoombare) associaties op met de bakfietsen waarvan het Amsterdamse Parool zijn lezers onlangs wilde laten geloven dat ze naar believen in rijdende bommen veranderd konden worden.

Soufiane's broer Mohammed speelt in deze thriller de rol van Bilals tegenvoeter. Mohammed is een afvallige én een overloper. Na een studie letteren in Manchester heeft hij dienst genomen bij de AIVD. In die hoedanigheid gaat hij de confrontatie aan met de door Bilal geleide terreurcel. Wat zijn rol meteen al onwaarschijnlijk maakt is dat hij in zijn vrije uren goed is voor een gemiddelde alcoholconsumptie van zes blikken bier en diverse flessen witte wijn per dag. Dat is trouwens niet de reden voor zijn ontslag; verschil van mening met zijn hanige chef doet hem de das om.

Tot zover de actie. Daarnaast is er het menselijk drama. Mohammed heeft afscheid genomen van zijn milieu omdat hij er vanwege zijn homoseksualiteit niet langer werd geaccepteerd. Steun vindt hij bij de literair bevlogen hoer Melissa, die hem na haar zelfmoord een grote som geld nalaat, plus een afscheidsbrief waarin ze de beschuldigende vinger uitsteekt naar haar vader die haar zou hebben misbruikt. Later komt Mohammed erachter dat ze dit incestverleden heeft verzonnen.

Melissa's leugens vormen maar een deel van het web waarin de ex-AIVD'er verstrikt raakt. Zijn dwaaltochten zijn maatgevend voor de intrige. Niets daarin is wat het lijkt, tot zijn schade, maar niet tot onze verrassing.

Pouw heeft zich voor zijn romandebuut warm kunnen draaien tijdens het langdurige onderricht van een salafistische imam. Hij rapporteerde daarover in 'Salaam, een jaar onder orthodoxe moslims' (2008) en verscheen bij Pauw en Witteman om daar van zijn leermeester (zoon van de man die weigerde Rita Verdonk een hand te geven) de wind van voren te krijgen. Er werd helemaal geen haat tegen ongelovigen gepredikt, slechts haat tegen het ongeloof, aldus de beledigde geestelijke, die nu de twijfelachtige eer geniet om zijn preken toegeschreven te zien aan de 'terugkeerling' Bilal, een karikaturale papzak. Maar niet alleen hij is een loser, Mohammed en Melissa zijn dat net zo goed. Misschien moeten we het ontbreken van heldhaftige types maar beschouwen als de enige kwaliteit van een roman die voor het overgrote deel zo plat is als het spreekwoordelijke dubbeltje dan wel de even platte dirham.

Patrick Pouw: De terugkeerling Lebowski; 320 blz. euro 19,99

Als onderzoeksjournalist verwierf Patrick Pouw in 2008 faam met zijn undercoververslag over zijn jaar als pupil van een salafistische imam: 'Salaam, een jaar onder orthodoxe moslims'. 'De terugkeerling' is zijn eerste roman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden