De boekhandel die niet meer zo mag heten

Reportage | Winkel in middeleeuwse kerk Zwolle biedt naast boeken ook 'beleving'

ZWOLLE - De winkelbel rinkelt onophoudelijk in de Broerenkerk in Zwolle. Maar nieuwsgierige passanten die bedelen om een 'sneak preview' wordt beleefd de toegang geweigerd. Een man met camera druipt teleurgesteld af. Pas zaterdag is 'Waanders In de Broeren' open. Die winkelbel blijkt de ringtone van het mobieltje van Wim Waanders (69). Het is druk. In de halve eeuw dat hij boekverkoper is, beleeft Waanders een nieuw hoogtepunt. Zijn zaak verhuist naar een middeleeuwse kerk.

"Een boekhandel noem ik het niet meer", vertelt Waanders terwijl hij onder de gewelven tussen de verhuizers laveert. Zijn 'winkelbel' klinkt. Of hij het geluid komt checken bij het cultuurpodium in het koor. In het cultuur- en horecagedeelte, vertelt hij, komen een leestafel en een plek voor optredens. Hij denkt aan uitvoeringen van conservatoriumstudenten. Die studeren in het aanpalende, hedendaags herbouwde klooster. De tussendeur is na een half millennium teruggebracht.

Nooit wilde Waanders de zelfstandigheid van zijn oude familiezaak prijsgeven. In 2007 besloot hij de gemeentelijke eind-Middeleeuwse kloosterkerk te betrekken. "Een boekwinkel plus-plus", vertelt hij. Maar de aanhoudende recessie én de ontlezing die hij waarneemt, deden die formule veranderen. Het is nog iets minder boekhandel en iets meer beleving geworden.

De ene bezoeker zal komen voor een Bachcantate, de ander voor de expositie over Berlage die door het Gemeentemuseum Den Haag op de bovenetage wordt ingericht. De gimmick is het nagemaakte skelet van een van de vijfduizend begraven doden onder de vloer. Met één druk op de knop maak je een vloersteen doorzichtig. Daar ligt 'Hermen'. De werkelijke dode ligt uit piëteit in het houten kistje ernaast.

Waanders, ereburger van Zwolle, investeert met zijn zaak in het verblijfsklimaat van de binnenstad. Dat is volgens hem de sleutel van winkelsucces. Zwolle heeft al een historisch hart én trekpleisters als het vernieuwde museum De Fundatie en de sterrenrestaurants.

Zwolle is de thuisstad van Wehkamp. Om de mensen achter de webwinkels vandaan te halen, moet er iets gebeuren in het stadshart. "Niet alleen maar kopen, maar ook ontmoeten en vermaken."

Waanders begon 'te puzzelen' met deze kerk nadat hij zijn uitgeverij en drukkerij had verkocht. Zijn boekhandel zat vlak bij de Broerenkerk. Van deze kerk, een gemeentelijk cultuurcentrum, was de glans af. Trancefeesten werden er gehouden. "Niet goed voor het gebouw", vond Waanders, en hij stapte naar de gemeente met een plan.

Zijn voorgenomen investering in een oud monument werd echter niet door iedereen omarmd. Aan monumentenzorg beleefde hij weinig lol. "Te rigide. Ze willen het liefst iets behouden zonder nieuwe functies." Toch werd een aanbouw toegestaan. Nu pacht hij het pand 'voor eeuwig'. Hij is verplicht het gerestaureerde orgel uit 1824 regelmatig te laten bespelen.

Het kerkproject kost 5 miljoen euro, waarvan 1 miljoen door subsidies gedekt wordt. Maar het is geen liefdadigheid, verzekert Waanders. Er moet geld worden verdiend. "Dit is een verdringingsmarkt. Wil je winnen, dan moet je investeren in een tijd dat niemand dat doet." Komen de klanten minder voor de boeken? Soi. Maar boeken inspireren wellicht tot andere bestedingen. Cd's. Wijn. Opvoeringen. Exposities. Of aan een drankje na het 'museumbezoek'. Het pand voelt behoorlijk museaal. Na eeuwen zijn de kloostergangen en -binnentuin weer te zien. Waanders loopt achter het orgel naar zijn kantoor en gebaart bij het raam. "Daar zit Jonnie." Sterrenrestaurant De Librije als buren. Nog zo'n staaltje Zwols verblijfsklimaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden