‘De boeiendste synode ooit’ vindt compromissen die de eenheid bewaren

Paus Franciscus tijdens de mis aan het einde van de bisschoppensynode. Beeld REUTERS
Paus Franciscus tijdens de mis aan het einde van de bisschoppensynode.Beeld REUTERS

Voor de derde keer in zijn pontificaat kreeg paus Franciscus de synode die hij wilde. Geen drama, geen grote gevechten in het openbaar en een slotdocument dat eenheid uitstraalt.

Ruim drie weken hebben bisschoppen uit de hele wereld gebrainstormd in de luwte over jongeren en hun rol binnen de kerk. Een synode als een vluchtheuvel voor een kerk die gebukt gaat onder schandalen en verdeeldheid. Niet voor niets zei de paus tijdens zijn slotwoord dat beschuldigingen tegen de kerk op dit moment zo heftig zijn dat het ‘een vervolging is geworden’.

Zaterdag stemden de synodevaders over het slotdocument, 55 pagina’s lang, 167 paragrafen. Elke paragraaf moest een tweederde meerderheid halen (166 op 249 stemmende bisschoppen). Dat lukte. Het resultaat is een document dat voor alles eenheid wil uitstralen en zich daardoor bedient van nogal wat compromistaal.

Natuurlijk gaat als eerste de aandacht uit naar de jongeren zelf. De kerk moet beter naar hen luisteren en afzien ‘van voorgekookte antwoorden en kant-en-klare recepten’.

Honderden amendementen lijken een eerdere conceptversie van het slotdocument op een aantal heikele punten te hebben afgezwakt. Over misbruik wordt gezegd dat ‘de synode opnieuw onderstreept dat er rigoureuze maatregelen moeten worden getroffen om herhaling van seksueel misbruik te voorkomen’. Dat begint, zegt de synode, met de selectie en opleiding van toekomstige geestelijken. Een eerdere versie waarin steun werd uitgesproken voor zero tolerance haalde de eindtekst niet. Die terughoudendheid valt wellicht te verklaren uit het feit dat er over vier maanden in het Vaticaan een topconferentie volgt over misbruik. Stilte voor de storm.

Synodaliteit

Ook als het gaat om homoseksualiteit en de genderproblematiek lijkt het erop dat een voorzichtig compromis het hoogst haalbare was. Het document moedigt aan (jonge) homo’s pastoraal goed te begeleiden, benadrukt het verschil tussen mannen en vrouwen, maar vermijdt de afkorting lhbt die bij nogal wat bisschoppen weerstand opriep. Desondanks haalde deze paragraaf het maar net.

Opmerkelijk is dat het slotdocument pleit voor het opnemen van vrouwen in beslisorganen van de kerk. Dat is volgens de synode een ‘plicht van rechtvaardigheid’ die ‘een culturele bekering’ vereist. Vrouwenorganisaties vroegen de afgelopen weken in een petitie om stemrecht bisschoppensynodes.

Paus Franciscus wil een kerk waarin de gelovigen – kardinalen, bisschoppen, priesters en leken - met elkaar optrekken en gezamenlijk beslissingen nemen. Dat noemt hij synodaliteit, een term die opvallend vaak in het document voorkomt, hoewel er volgens enkele bisschoppen niet veel over gesproken is.

Het zal Franciscus deugd doen dat er waarschijnlijk geen synode is geweest waarin de gewone gelovigen zoveel inbreng hebben gehad als deze. Nog nooit was het debat tijdens een bisschoppensynode – mede door de aanwezigheid van tientallen jongeren als toehoorder – zo levendig. Sommige bisschoppen spraken van de boeiendste synode die ze ooit hadden meegemaakt. Tegelijkertijd roept het succes van de werkwijze de vraag op, hoe de kerk tegemoetkomt aan een toenemend verlangen naar inspraak van groepen zoals jongeren en vrouwen, terwijl ze tegelijkertijd vasthoudt aan een kerk waarin mannelijke bisschoppen het voor het zeggen hebben.

Lees ook:

Misschien moet de volgende bisschoppensynode over de vrouw gaan

Hulpbisschop Everard de Jong van Roermond: ‘Als de vrouwen zelf bij elkaar willen komen om hun stem te laten horen, lijkt me dat prachtig. Anderzijds zit je toch met het feit dat Jezus voor mannen in het ambt heeft gekozen. Maar misschien moet de volgende bisschoppensynode wel over de vrouw gaan.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden