De blikopener

Een blik tomatensoep. Gewoner kan het niet. Maar deze van Campbell's is getooid met de afbeelding van een gouden medaille van de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900. Kan een blik tomatensoep een prijs winnen?

Het was de tijd van ijzer, staal en blik. In de schaduw van de Eiffeltoren werd het feest van de vooruitgang gevierd. Gustave Eiffel, de man van de toren, reikte de hoofdprijs uit aan de architect van de daverende ijzeren brug over de rivier de Yenisei in het hart van Siberië, als onderdeel van de net voltooide 9000 kilometer van de Trans-Siberische spoorlijn.

Op de expositie kwamen vijftig miljoen bezoekers voor de roltrap, dieselmotor, geluidsfilm, Art Nouveau (Nieuwe Kunst), een 'negerexpositie' met foto's van zwarte studenten en een zestig meter lange telescoop met een reuzenlens: zo kon men beter naar de sterren kijken.

Nederland was aanwezig met een Indisch paviljoen. De fabrieken van Stork en Smit Slikkerveer hadden met stoommachine, stoomdynamo en elektromotoren voor verlichting gezorgd vanuit het 'Paleis van de elektriciteit', 130 meter breed en 70 meter hoog, het stralende baken van de tentoonstelling. Ze kregen ook een gouden medaille. De tomatensoep van Campbell's was in het goede gezelschap van dikke machines.

En zie eens wat een mooi blik: de witte sierlijke letters van Campbell's tegenover die dikke rode balken van tomato en de zwart-gouden soup met zijn vallende o. En zie de e in Campbell's: een ballerina in een polonaise van letters, in het palet van wit en rood: roder kan rood niet zijn.

Maar wat doet dat soepblik op de wereldtentoonstelling? Je denkt er niet altijd aan als je vandaag in een moderne supermarkt een blik tomatensoep koopt, maar ook zo'n blik is eens uitgevonden. In 1810. Het gaf de mogelijkheid om voedsel luchtdicht te bewaren en te vervoeren. Conserveren en transporteren. Dat was vooruitgang.

Maar dit eerste blik had een groot nadeel, het was gemaakt van zwaar metaal en dichtgelast met lood: je had hamer en beitel nodig om het te openen. Het duurde nog bijna vijftig jaar om dunner en lichter staal te maken en toen werd het tijd voor de eerste blikopener: een mesje met een haak die je door het blik duwt, en vervolgens klauw je het deksel, stap voor stap, open.

De volgende blikopener heeft twee benen, een kartelwiel, een mesje aan het koppelstuk en een vleugel, waarmee je het kartelwiel draait. Zie ook de elegante draai in het linkerbeen. Het is nu een ouderwets exemplaar dat nog wel eens in een hoek van de keukenla ligt.

Dan gaat het snel. Door de aanleg van spoorwegen, kanalen en straten komt het voedseltransport op gang. Blik en blikopener veroveren de wereld. Met tomatensoep van de Campbell Soup Company, opgericht in 1869.

Een eeuw later - de kunst heeft soms wat tijd nodig om de nieuwe wereld te verbeelden - tekent en schildert en zeefdrukt Andy Warhol het roodwitte blik tomatensoep in zijn New Yorkse studio The Factory, voorheen een pettenfabriek. Hij zeefdrukt alle 32 soorten van het soepassortiment en maakt Campbell's Soup en zichzelf wereldberoemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden