De blik krampachtig op vooruit

Op de Republikeinse conventie waren de ogen alleen maar op de toekomst gericht. Een kritische terugblik op wat er allemaal is misgegaan met Amerika, ontbrak. En de grote afwezige was degene die daar mede verantwoordelijk voor is: George W. Bush.

Wie de toespraak van Sarah Palin tot de Republikeinse conventie nog eens rustig wil nalezen op de officiële website, www.gopconvention2008.com, ontdekt iets eigenaardigs. Een tikfout, op het eerste gezicht: ’Terrorist states are seeking new-clear weapons without delay ...’. Wát voor wapens proberen terroristen zo snel mogelijk te krijgen?

Nucleaire. De tekst op de website is de tekst zoals die op het beeldscherm voor Sarah Palin verscheen. Kennelijk leverde dat woord tijdens het oefenen problemen op, zodat het in twee losse klanken werd uitgeschreven. Want stel je voor dat de beoogde vicepresident van de VS dat woord toch eens per ongeluk zou uitspreken als nucular. Dat zou de ruim vierduizend partijgangers in de conventiehal en de 37 miljoen kijkers in het hele land even herinneren aan de opper-verspreker in het Witte Huis: George W. Bush.

De president was afwezig op de conventie. In persoon: wegens orkaan Gustav. En in de geest: in de drie resterende dagen van lovende toespraken over kandidaat John McCain, en over de Republikeinse principes van lage belastingen, een kleine overheid en bescherming van het ongeboren kind werd bijna met geen woord gerept over de eventuele verworvenheden op dat gebied van de Republikeinse president van de laatste acht jaar.

De blik van de partij is resoluut, op het krampachtige af, op de toekomst gericht. De principes zijn prima, en als de kandidaat maar tot het hoogste ambt wordt verheven, komt alles goed met Amerika.

Dat maakte de Republikeinse conventie een wat naargeestige ervaring. Want wie ergens niet aan wil denken, denkt daar juist voortdurend aan. Het enige wat dan nog helpt is er overheen praten, schreeuwen desnoods, en klappen. Was het applaus tijdens de Democratische conventie in Denver een klappen in hoop, een feestje bij voorbaat, in St. Paul was het een verbeten geraas om een boze geest te verdrijven.

De oorlog in Irak was bijvoorbeeld in de toespraken gereduceerd tot een eindspurt. Wie er gelijk in had de oorlog te steunen, zoals John McCain deed, of wie er gelijk in had de oorlog af te wijzen, zoals de Democratische presidentskandidaat Barack Obama, dat was geen thema. Het ging om de surge, de tijdelijke opvoering van het aantal troepen in Irak. Zoals ruim een jaar geleden bevolen door president Bush maar vooral: indringend bepleit door John McCain. Die heeft, heet het nu voorzichtig, ’de overwinning in zicht gebracht’. En daarmee moet bewezen zijn dat de Republikeinen voor de komende vier jaar de juiste man in stelling hebben gebracht.

De huidige economische problemen in de VS kregen dezelfde behandeling. Hoe het komt dat het afgelopen jaar de kredietverlening krakend tot stilstand kwam en honderdduizenden mensen uit hun huis werden gezet omdat ze het door dalende prijzen niet meer konden financieren, niemand van de toch vast niet ongeschoolde senatoren, gouverneurs en ondernemers die de conventie toespraken nam de moeite, er een analyse van te geven. Een oplossing bepleitten ze wel, de een na de ander: lagere belastingen voor de bedrijven, minder bemoeienis van de regering met hoe die welvaart te scheppen en – altijd de zin die het meeste applaus krijgt – gewone mensen de welvaart gunnen die ze met hard werken hebben weten te verwerven.

Het Amerika uit deze toespraken is in zijn diepste wezen een prachtig land, een door God gestuurde zegen voor alle andere landen. De bewoners van dat land werken hard en daar worden ze op den duur altijd voor beloond. Als hun buren, hun gemeenschap door het ongeluk worden getroffen, staan ze onmiddellijk klaar met hulp. Als er gevaar dreigt, offeren velen zonder aarzelen hun leven. En als het met het land wat minder goed gaat, dan komt het doordat te veel Amerikanen, die in de regering voorop, dat allemaal zijn vergeten.

Daarmee komt het wereldbeeld dat op de Republikeinse conventie werd uitgesproken merkwaardig dicht in de buurt van het gedachtengoed van wat daar werd aangewezen als de verpersoonlijking van het kwaad: het islamitisch fundamentalisme. Ook dat gaat er immers van uit dat maatschappelijke problemen geen analyse behoeven, maar gewoon een terugkeer naar de gedragsregels en principes van vroeger vereisen.

In die omgeving had John McCain donderdag de moeilijke taak zijn presidentschap een plaats te geven. Hij is geen extreme Republikein, met zijn geschiedenis van tegen de partij ingaan. Juist zijn reputatie als maverick – letterlijk: een rund zonder brandmerk – heeft ervoor gezorgd dat het Republikeinse kiezersvolk hem verkoos boven een evangelische dominee als Mike Huckabee of een rijke Mormoon als Mitt Romney. Maar om de steun te krijgen van de partijmachine, heeft hij de laatste maanden op een aantal belangrijke punten – olieboren voor de kust, belastingverlaging voor de rijksten – een draai gemaakt. Dat maakt hem het leven tijdens een conventie gemakkelijker, maar de verkiezingen moeilijker.

De John McCain die donderdag zijn aanvaardingsrede afstak, was dan ook een McCain die zich naadloos voegde naar de stemming op de conventie. Zo bedankte hij aan het begin in één zin zijn president voor diens leiderschap in de donkere dagen na de aanslagen van 11 september; maar hij nam niet de moeite diens naam te noemen. En hij weet impliciet de problemen van Amerika aan het persoonlijk falen van iedereen die het land de afgelopen tijd geregeerd heeft, Democraten én Republikeinen: „We verloren het vertrouwen van het Amerikaanse volk toen sommige Republikeinen vielen voor de verleidingen van de corruptie. We verloren hun vertrouwen toen, in plaats van de regering te hervormen, beide partijen haar groter maakten. We verloren hun vertrouwen toen, in plaats van onszelf te bevrijden van een gevaarlijke afhankelijkheid van buitenlandse olie, beide partijen en senator Obama weer eens een wet voor bijstand aan bedrijven aannamen, voor de oliemaatschappijen. We verloren hun vertrouwen, toen we onze macht belangrijker vonden dan onze principes.”

McCain kwam met enigszins concrete plannen. Hij wil energie winnen, fossiel en duurzaam, in eigen land. Hij wil de belastingen verlagen en op de overheidsuitgaven bezuinigen. Werknemers uit krimpende industrieën op overheidskosten omscholen. En het onderwijs drastisch verbeteren door de ouders meer invloed te geven.

Dat is allemaal beleid dat de afgelopen jaren herhaaldelijk ook is aangekondigd door de ongenoemd gebleven president die nu nog in het Witte Huis zit. Het verschil is, leek McCain te willen zeggen, dat daar straks een beter mens zit. En hij vertelde het verhaal van zijn gevangenschap in Vietnam, de martelingen, zijn weigering om vrijgelaten te worden, hoe ze hem geestelijk braken en hij daarna met hulp van zijn medegevangenen weer opkrabbelde.

Dat verhaal is hartverscheurend. Maar het had er de afgelopen week onder te lijden dat het een dozijn keren werd verteld. Door ex-acteur en ex-senator Fred Thompson zelfs beter, merkte een commentator van CNN op, dan door McCain zelf. Zoals het geklap van de conventie kan dienen om kritische gedachten te overstemmen, lijken de gruwelijke details uit het Hanoi Hilton alle twijfels weg te moeten nemen aan de voortreffelijkheid van de kandidaat. En alle noodzaak voor een grondig onderzoek van wat er mis zou kunnen zijn met Amerika.

Alles over de Amerikaanse verkiezingen op www.trouw.nl/vs2008

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden