De blijvende hunkering naar politiek, macht en camera's

Het bloed blijft kruipen waar het niet gaan kan. Neem nou Ad Melkert (PvdA), de man die in de jaren negentig als minister van sociale zaken in het eerste kabinet-Kok en vervolgens als fractieleider furore maakte in Den Haag. Hij stevende rechtstreeks af op het partijleiderschap als opvolger van Wim Kok. En vanuit die positie lonkte het premierschap, uiteraard na een mooie verkiezingsuitslag in mei 2002. Het liep totaal anders. Pim Fortuyn gooide roet in het eten. Eerst was er de zeperd bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Onvergetelijk zijn de beelden van het nachtelijke debat met een gloriërende Fortuyn, waartegen het chagrijn van Melkert dodelijk afstak. Na de moord op Fortuyn vlak voor de Kamerverkiezingen en de daarop volgende vernederende verkiezingsnederlaag van de Pvda, trad hij af. Melkert zocht zijn heil in het buitenland, bij de Wereldbank en later de VN.

Die heeft het definitief gehad met de Nederlandse politiek zou je denken. Maar niets daarvan. Vorige week liet hij in een interview met de persdienst van Wegener weten de Haagse politiek niet te zien als een no-go-area. "Oh nee. Het heeft mij in de politiek, nationaal of internationaal, altijd geboeid hoe je het algemeen belang kunt dienen." Hij schijnt in te zijn voor de post van Eurocommissaris. Wie weet is hij ook wel uit op het PvdA-lijsttrekkerschap voor de Europese verkiezingen volgend jaar. Voor dit laatste schijnt ook oud-minister van onderwijs Jo Ritzen zich op te werpen.

Er zijn er meer: politici die zich niet meer los kunnen maken van de politiek, ook al is hun al dan niet vrijwillige vertrek al jaren geleden. Politici die, wellicht ook omwille van het ideaal, blijven hunkeren naar het politieke spel, de camera's, de macht of een combinatie van dit alles. Hans Wiegel, de oud-VVD-leider, is er een gaaf voorbeeld van. Na zijn vertrek uit Den Haag bleef hij zich vanaf de zijlijn bemoeien met zijn partij. In 1994 had hij wel lijsttrekker willen worden ten koste van Frits Bolkestein. Het partijbestuur stak er een stokje voor. Wel mocht hij van de partij naar de Eerste Kamer, alwaar hij in 1999 een kabinetscrisis (het tweede kabinet-Kok) veroorzaakte door tegen het referendum te stemmen. De 'Nacht van Wiegel' was geboren, een aardige troostprijs.

Laurens-Jan Brinkhorst (D66) is een ander voorbeeld. Na jaren in de politiek vertrok hij in 1982 uit Den Haag. Hij maakte omzwervingen in politieke en diplomatieke functies in Europa, maar wat wilde hij graag nog eens minister worden. In 1999 kwam zijn kans, toen Hajo Apotheker (D66) er als minister van landbouw de brui aan gaf.

Er zijn ook heel sneue gevallen. Oud-staatssecretaris van justitie Job Cohen die in 2010 zijn burgemeesterschap van Amsterdam opgaf, om lijsttrekker te worden van de PvdA. Na ruim twee jaar vertrok hij vorig jaar uit de Tweede Kamer, omdat hij als fractieleider geen succes was. Of diens partijgenoot Co Verdaas. Voor de verkiezingen in 2006 kwam Verdaas tot zijn spijt op een onverkiesbare plek terecht. Eind vorig jaar keerde hij terug als staatssecretaris van landbouw. Vlak daarna moest hij alweer vertrekken vanwege verkeerde declaraties als gedeputeerde in Gelderland.

Een speciaal geval is Tjerk Westerterp, vroeger lid van de Katholieke Volks Partij, een van de voorlopers van het CDA, en minister van verkeer en waterstaat in het kabinet-Den Uyl. Na 25 jaar dook hij in 2002 plotseling weer op, op de lijst van Leefbaar Nederland, die werd aangevoerd door Pim Fortuyn. Hij leek verzekerd van een zetel in de Kamer, maar toen vertrok Fortuyn plotseling om met een eigen lijst te beginnen. Leefbaar haalde slechts twee zetels. Westerterp viel net buiten de boot. Hij noemde zichzelf een opportunist en zal niet lang hebben getreurd. Gokje gewaagd, gokje verloren.

De beste terugkeerders
1 Elco Brinkman (CDA, Eerste Kamer)

2 Sharon Dijksma (PvdA, staatssecretaris van landbouw)

3 Roger van Boxtel (D66, Eerste Kamer)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden