de bikini

Sommige kledingstukken zijn ver verheven boven het wild gewemel van trends, grillen, merken en hypes. Vandaag deel 1 van een serie over modeklassiekers.

Wie van mode houdt, kent het euforische gevoel van de aanschaf van een felbegeerd kledingstuk. Ook als dat in de meest letterlijke zin van het woord weinig om het lijf heeft. Zoals een bikini van spijkerstof waarvan ik ergens in de jaren zeventig de trotse draagster werd.

Handig was dat gevalletje niet bepaald. De met touwtjes bij elkaar gehouden lapjes stugge denim bleven slecht zitten, en droogden moeizaam na een zwempartij. Dat gold ook voor de gehaakte bikini die daarop volgde. Deren deed dat niet. Je hoorde er in die jaren helemaal bij als je een bikini droeg die was gemaakt van, voor zwemkleding, onconventionele materialen.

Alles moest kunnen. De enige code: hij diende aan de minuscule kant te zijn. Het was immers het tijdperk van de seksuele revolutie.

Louis Réard, de gedoodverfde vader van de bikini, beleefde tijdens het vrijgevochten decennium - toen het keurige badpak helemaal passé was - zijn finest hour. De Fransman presenteerde reeds in 1946 in Parijs zijn 'uitvinding', die we bewust tussen aanhalingstekens plaatsen. Op Griekse fresco's en Romeinse mozaïeken zijn namelijk al sportende vrouwen te zien die bikini-achtige outfits dragen.

Réards ontwerp was voor die tijd heel gedurfd. Het van een krantenprint (!) voorziene broekje en bovenstuk had hij vernoemd naar het atol Bikini, onderdeel van de Marshall-eilanden, waar de Verenigde Staten dat jaar kernproeven hielden. De weinig smaakvolle gedachte erachter: ook zijn geesteskind zou inslaan als een bom.

Daarvoor moest Réard wel nog even geduld oefenen. Het antwoord op het tot dan toe gangbare tweedelig badpak, dat navel en heupen bedekte, was voor velen een brug te ver in de preutse jaren veertig.

Naar verluidt waren de beweegredenen van Louis Réard - van huis uit ingenieur - om te komen met 'het kleinste badpak ter wereld' puur praktisch geweest. Aan de stranden van Saint Tropez had hij vrouwen verwoed hun deux- pièces zien oprollen om zo bruin mogelijk te worden, en die wilde hij een handje helpen.

Onder de oppervlakte speelde er meer. Réards revolutionaire vinding paste bij een zekere hang naar hedonisme in het na-oorlogse Frankrijk, een verlangen naar de lichte kant van het bestaan. De bikini, die we associëren met zon, zee en vrije tijd, is het symbool daarvan.

En zo kunnen we die bikini ook zien als een voorzichtig begin van de bevrijding van de vrouw. Die werd belichaamd door de Franse filmster Brigitte Bardot, de belangrijkste pleitbezorgster van het nieuwe kledingstuk. Begin jaren vijftig droeg ze al een weinig verhullend strapless exemplaar in haar tweede film, 'Marina, la fille sans voil'.

Maar de grote doorbraak kwam vier jaar later met het legendarische 'Et Dieu créa la femme', een film die een vrije leefstijl voor de vrouw etaleerde. BB danst in de film de sensuele mambo, rijdt met wapperende haren in open auto's én zonnebaadt onbekommerd aan de stranden van Saint Tropez. Het Vaticaan, dat in 1964 de bikini in katholieke landen liet verbieden, sprak zijn afkeuring uit over de scènes. Maar het hielp allemaal niet: Bardot werd de meest geïmiteerde vrouw van haar tijd.

Niet alleen in Brigitte Bardots carrière speelde de bikini een belangrijke rol. Het beeld van een uit zee opdoemende Ursula Andress werd klassiek. Gehuld in een wit exemplaar stapte ze in 'Dr. No', de allereerste Bond-film uit 1962, ongenaakbaar uit de golven. "Die bikini heeft me tot een succes gemaakt", stelde Andress dan ook.

Bondgirl Halle Berry deed de scène in 'Die Another Day' (2002) nog eens dunnetjes over in een oranje variant, die haar eveneens wereldfaam bezorgde. Uiteraard ging de bewondering van de kijkers niet zozeer uit naar de zwempakjes; de opwinding betrof zonder meer ook het perfecte fysiek van beide dames, dat dankzij de bikini optimaal tot uiting kwam.

En daarmee belanden we bij de keerzijde van de bikini. Lang niet alle vrouwen zullen even zelfverzekerd langs de vloedlijn lopen in een minuscuul setje. In het voorjaar worden vrouwen door de damesbladen 'geplaagd' met de immer terugkerende bikinitest, die wel even zal uitmaken of onze lijven het badpakje waard zijn.

Zo niet, dan is er werk aan de winkel, met een regime van Spartaanse oefeningen en diëten, en dienen we de strijd aan te gaan met ongewenst lichaamshaar.

Voor wie de moed dan nóg niet heeft opgegeven, volgt de gang naar de speciaalzaak - lang niet altijd bevredigend. Hoewel het elastische, aansluitende lycra alweer zo'n veertig jaar gangbaar is, en het scala aan broekjes en bovenstukjes schier oneindig, is het niet eenvoudig een geschikte bikini te vinden. Een verbetering betekende de introductie van de zogeheten mix-kini: los van elkaar te kopen topjes en broekjes om je eigen passende set samen te stellen.

Desondanks blijft het voor velen tobben. Een mogelijke verklaring voor het feit dat het badpak sinds een paar jaar weer wint aan populariteit. En ook de retro-bikini met ferme broek en bovenstuk à la de jaren vijftig, die buikjes goed verhult, wordt vooral in de hippere kringen gesignaleerd.

De onlangs overleden zwemkampioene Esther Williams, die in de jaren veertig en vijftig furore maakte met zogenoemde aquafilms - en naar wie een Amerikaans retro-beachwear-merk is vernoemd - zou deze ontwikkeling deugd hebben gedaan. A bikini is a thoughtless act, vond zij. Het minste wat je in het openbaar kon dragen was het badpak.

Toch blijft de bikini onverminderd populair, zo blijkt uit recente cijfers van de brancheorganisatie voor ondermode. Ruim zestig procent van de Nederlandse zonnebaadsters geeft er nog altijd de voorkeur aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden