Anja van der Starre, wier vader in het kamp zat, kijkt samen met haar partner Dick van den Berg naar de herdenking, vanuit hun huis in Sliedrecht.

Herdenking

De bevrijding van Kamp Amersfoort herdenken vanaf de bank

Anja van der Starre, wier vader in het kamp zat, kijkt samen met haar partner Dick van den Berg naar de herdenking, vanuit hun huis in Sliedrecht.Beeld Bram Petraeus

Kamp Amersfoort werd gisteren precies 75 jaar geleden door de Duitsers overgedragen aan het Rode Kruis. Door het coronavirus was samenkomen voor de herdenking dit jaar niet mogelijk, maar een speciale tv-uitzending bood uitkomst.

Anja van der Starre weet elk jaar ­precies waar ze is op 19 april. Als het doordeweeks valt, neemt ze vrij. Als het in het weekend is, spreekt ze niets af. Ze reist dan naar Amersfoort, naar het kamp waar haar vader in de Tweede Wereldoorlog als gijzelaar gevangen zat. Daar ontmoet ze de oud-gevangenen en hun familie, wandelt naar het standbeeld de ­Stenen Man, herdenkt.

Door het coronavirus is dit jaar ­alles anders. Ze zit met partner Dick van den Berg op het balkon van hun dijkwoning in Sliedrecht. Voor hen stroomt de Merwede. “Mijn vader was hier schippersknecht toen hij werd opgepakt door de Duitsers”, vertelt Van der Starre. “Hij was een van de ongeveer 600 jongemannen die uit de dorpen aan de Merwede naar Kamp Amersfoort zijn gebracht als vergelding voor een aanslag van het verzet.”

Ontberingen

De Merwedegijzelaars werden er opgesloten met slachtoffers van ­andere vergeldingsrazzia’s, ontdekte onderduikers, Jehova’s getuigen, ­Joden, verzetsmensen, Amerikaanse burgers en krijgsgevangenen uit de Sovjet-Unie. Honderden werden ter plekke gefusilleerd, nog eens honderden stierven door de ont­beringen in het kamp, de overige 35 duizend doorstonden er honger, martelingen en vernederingen.

“Kijk, dat is mijn vader”, zegt Van der Starre als een muur vol foto’s van oud-gevangenen op de tv in de woonkamer verschijnt. Het koppel kijkt inmiddels met hun handen verstrengeld naar de speciale ­herdenkingsuitzending van RTV Utrecht. Net als voorgaande jaren luidt Rowan van den Berg de appèlklok tijdens de herdenkingen, zoals haar opa Frans dat ooit deed toen het kamp werd overgedragen aan het Rode Kruis.

Het licht overwint

“De vader van Frans was gevangene en kampkok in Amersfoort”, zegt Dick van den Berg in de woonkamer in Sliedrecht. Het is een van de ­momenten dat hij de stilte even doorbreekt voor het commentaar van een kenner. Want net als Van der Starre is hij al jaren met het kamp en de slachtoffers bezig. Zijn oom Jan was een van de oud-gevangenen en zelf interviewde hij zo’n honderd overlevenden van het kamp voor een documentaire.

Acht jaar geleden ontmoette het stel elkaar tijdens de herdenking in Amersfoort. Het was de eerste keer dat Van der Starre naar de herdenking ging. “Dat ik de liefde van mijn leven op de plek van dat vreselijke oord heb ontmoet, is voor mij een ­teken dat licht uiteindelijk altijd het duister overwint”, zegt Van der Starre. “Alsof mijn vader het die dag van boven zo heeft gestuurd.”

Pa Van der Starre, destijds schippersknecht op de Merwede, werd door de Duitsers opgepakt als vergelding voor een aanslag van het verzet.Beeld Bram Petraeus

Engel van het Rode Kruis

Op tv vertelt inmiddels de 97-jarige oud-gevangene Nic Snaas zijn verhaal. Over de klappen die gevangenen kregen in de rozentuin, over zijn angst voor de dood en over Loes van Overeem, ‘de engel’ van het Rode Kruis, die zorgde dat de gevangenen extra voedsel kregen. Snikkend uit Snaas zijn dankbaarheid. In Sliedrecht dept ook Anja van der Starre haar tranen weg. “Het is een heel ­andere beleving dan normaal”, zegt ze. “Het Wilhelmus zou je normaal hardop meezingen, je ontmoet mensen, je deelt het. Alleen is het herdenken platter, toch raakt het me.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden