De beurs kende uitblinkers, prooien, winnaars en verliezers

Is er veel te verdienen met het bezorgen van eten? Beleggers denken van wel. Beeld ANP

De effectenbeurs aan het Amsterdamse Beursplein heeft zijn deuren voor 2017 gesloten. Het was een mooi jaar voor beleggers. Maar niet voor iedereen.

2017 was het jaar van de elektrische auto. Niet omdat consumenten massaal stekkerauto’s kopen - dat doen ze niet - maar omdat bijna alle autofabrikanten met ambitieuze plannen kwamen voor nieuwe e-modellen. Of het wagenpark snel ver-e’t, valt te bezien. Als dat gebeurt, zal de vraag naar lithium, nodig voor accu’s, exploderen. Mijnbouwer AMG bezit een mijn met veel lithium en gaat dat metaal winnen. Dat prikkelde beleggers. Het aandeel AMG, dat jaren een kwakkelend bestaan leidde op de Amsterdamse beurs, spoot met 183 procent omhoog.

2017 was ook het jaar van de maaltijdbezorgers. Fietsende jongeren met grote dozen op hun rug zijn onderdeel geworden van het stadsbeeld, zoals ooit postbodes dat waren. Is er veel te verdienen met het bezorgen van eten? Beleggers denken van wel. Het aandeel Takeaway.com, sinds september 2016 beursgenoteerd, steeg met 116 procent. Dat Takeaway nog nooit winst maakte, deert beleggers niet. Blijkbaar zijn ze niet bang voor een maaltijdbezorgbubbel.

Veel winst boeken op het vervoeren van passagiers door de lucht kan moeilijk zijn. Dit jaar lukte Air France-KLM dat wel. Door de economische voorspoed was het loeidruk op luchthavens, Schiphol incluis. Pilotenstakingen waren er niet, kostenbesparingen wel. Het aandeel won 162 procent. Wel dreigt op 8 januari een staking van cabinepersoneel.

Ontsnapte prooien

Het bod van het jaar was de 134 miljard euro waarvoor de Amerikaanse superbelegger Warren Buffett en de Braziliaanse investeringsgroep 3G Unilever wilden kopen. Topman Polman wees het af en paaide beleggers met een dividendverhoging, de inkoop van eigen aandelen, vervroeging van reorganisaties en de verkoop van zijn margarine’s. Beleggers hoeven niet te treuren om Polmans afwijzing. Het aandeel sloot op 46,95 euro, ongeveer wat Buffett c.s. per aandeel wilden betalen.

Resteert één vraag. Toen het bod kwam, meldden analisten dat rivalen als Kraft Heinz nog hogere winstmarges op hun producten halen dan Unilever. Zij oordeelden daarom dat Unilever ‘laks’ was. Maar als beleggers en analisten steeds hogere winsteisen stellen, waar eindigt die rat race dan? Wat betalen we in 2020 voor een soepje van Knorr, een flacon Andrélon en de ketchup van Heinz?

Wat Unilever lukte, lukte AkzoNobel niet. Met een koerswinst van 23 procent beleefden Akzo-beleggers ogenschijnlijk een leuk jaar. Maar als de Akzo-top was ingegaan op het laatste bod van het Amerikaanse PPG hadden ze een winst van circa 60 procent gehaald. In de heftigste overnamestrijd van het jaar hield de Akzo-directie haar poot stijf. Akzo gaat wel zijn chemiepoot verkopen, reorganiseren en het dividend verhogen. Een superdividend is, vooruitlopend op de verkoop van de zout- en chemiefabrieken, al uitgekeerd. Toch bleef de koers van AkzoNobel ver onder die van het bod van PPG.

De vent en de tent

Maakt de vent de tent? Onder topman Harry Noy nam ingenieursbureau Arcadis meer dan 50 bedrijven over. Dat ging altijd goed. Onder zijn opvolger, Neil McArthur, ging het mis. Hij betaalde veel te veel voor het Britse Hyder en kreeg te maken met slome betalers (in het Midden-Oosten) en een crisis (Brazilië). Arcadis was in last, McArthur vloog eruit. Op 9 maart werd de naam van zijn opvolger bekend: Peter Oosterveer. Sindsdien gaat het crescendo met het aandeel: een koerswinst van 42 procent.

Maakt de vent de tent? Deze zomer kocht internetwarenhuis Amazon, geleid door Jeff Bezos, de luxe supermarktketen Whole Foods. Bezos weet hoe je een eind maakt aan rat races van steeds hogere prijzen: producten goedkoop aanbieden. De vrees dat Bezos dat gaat doen en een grote concurrent wordt voor Aholds Amerikaanse supermarktketens, drukte de waarde van het aandeel Ahold flink. Inmiddels is die vrees wat uit de lucht. Toch sloot het aandeel Ahold 2017 af met een min van 8,6 procent. Dat er in Amazons distributiecentra in Duitsland en Italië werd gestaakt vanwege de lage lonen, lange werktijden en slechte arbeidsvoorwaarden mag niet onvermeld blijven: iemand betaalt de prijs als producten goedkoop worden aangeboden.

Nog meer winnaars

Van de 25 fondsen uit de AEX-index, steeg DSM het meest (40 procent) , gevolgd door Aalberts (37 procent) en ASML (36 procent). Dat laatste aandeel geldt al jaren als duur, maar de vooruitzichten van de bouwer van grote machines om chips mee te maken zijn zo goed dat het in trek blijft. Ook andere bedrijven in de halfgeleiderindustrie - ASMI (32 procent) en Besi (121 procent) floreerden. Aandelen van bouwer Heijmans leverden, na jaren van treurnis, 76 procent winst op.

En wat verliezers

De AEX-index steeg bijna 13 procent. De AMX-index (25 minder belangrijke fondsen) met 21 procent en de ASCX-index (25 nog kleinere fondsen) met 30 procent. Het was een mooi aandelenjaar. Maar niet voor beleggers in bouwer Bam (- 12,7 procent) dat een parkeergarage-in-aanbouw zag instorten en zich met partner VolkerWessels verslikte in het ontwerp van twee caissons voor de nieuwe zeesluis in IJmuiden. De opvallendste verliezer was Hal. De investeringsmaatschappij boekte sinds 1989 formidabele beleggingsresultaten. Maar in 2017 scoorden de bedrijven waarin Hal grote belangen heeft (Boskalis, Vopak, Grand Vision, SBM Offshore) matig tot slecht op de beurs. Warren Buffett liep Unilever mis en 2017 was niet het jaar van Hal: een koersverlies van 14,5 procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden