Column

De betovering van Donald Trump

Een juichende fan van Trump.Beeld Afp

Het zou een korte verkiezingsnacht worden. Als een stoomwals zagen we Hillary Clinton al over Donald Trump heengaan. Om drie, vier uur in de nacht moest alles beslist zijn. Persoonlijke sympathie kon ze moeilijk wekken, maar haar ervaring, evenwichtigheid en simpelweg het feit géén gevaarlijke gek te zijn maakte haar ook voor mij als presidentskandidate onbetwistbaar. Alles beter dan het lot van de wereld in handen leggen van een man als Trump.

Maar vanaf het begin liep het fout. De ene na de andere staat viel toe aan de onberekenbare, grofgebekte, alles en iedereen schofferende zakenman zonder aantoonbare intellectuele bagage. De kaart van de VS kleurde op het verkiezingsprogramma van CNN steeds verder Republikeins rood. De toekomst begon er, terwijl in het Verre Oosten de aandelenbeurzen al aan het kelderen waren en de dollar rap terrein verloor, almaar dreigender uit te zien.

Dat doet hij, op het moment dat ik dit schrijf, tot mijn ontzetting nog steeds. Maar tegelijk neem ik tot mijn ongemak in mijzelf ook iets anders waar. Ik raak op een hinderlijke manier bevangen van een raar soort opwinding. Alle redelijke overwegingen en verstandige gedachten ten spijt maakt zich van mij een roes meester die juist wíl dat de zaken niet zo lopen als verwacht - zelfs al gaat dat ten koste van de hele wereld. In die roes wil ik reuring en oproer - die mijn betere ik op hetzelfde moment met consternatie gadeslaat.

Kennelijk leven we níet alleen bij verstand en beleid. Ik zeg 'we', want ik ben met mijn irrationele hang naar destructieve prikkeling bepaald niet de enige. Onze hele cultuur zit er vol mee, en meestal weet ze die keurig in goede banen te leiden. Maar soms komt de drift ongevraagd tussenbeide en dan staan we versteld van onszelf. Onaangenaam versteld misschien - maar zonder weerstand tegen wat ons overvalt.

Misschien schuilt daarin iets van het geheim van het succes van Trump - en van allen zoals hij. Ze weten ons verlangen te mobiliseren om de kont tegen de krib te gooien en alles wat doorgaat voor passend en voegzaam te bruuskeren. Ze betoveren ons met het carnaval dat zij aanrichten in de politieke arena en in het genot dat loskomt wanneer de haat tegen het bestel vrij baan krijgt.

Met de heimelijke lust van de catastrofe.

Werd ik zo, op de vroege woensdagochtend, zelf het slachtoffer van wat ik in Trump altijd heb verfoeid - en nog steeds verfoei? En zinderde daarin misschien hetzelfde mee als wat zijn kiezers ertoe bewoog hun stem uit te brengen op de man in wie zij ook zelf onmogelijk een ernstig te nemen politicus konden zien? Ik weet het niet, maar terwijl er alweer een paar staten op zijn rekening wordt bijgeschreven, kom ik uit die dubbelhartigheid maar niet los.

Hillary Clinton haalt zojuist de belangrijke kiesmannen van Californië binnen - zoals verwacht. Even houdt de wereld zich aan de redelijkheid die je haar zo graag toewenst. Maar het blijft rommelen in mij - en de race is nog lang niet gelopen. Ik wil het een - en wil tegelijk het ander, en geen redelijk fatsoen doet daar wat aan. Augustinus zei het al: zo zitten mensen nu eenmaal in elkaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden