De bestuurders van de ijsclub leven in de winter op het ijs

URSEM - “Mijn vrouw is al 25 jaar 's winters wees. Dan leef ik op het ijs.” Bestuurslid Chris Kuijpens van de ijsclub Ursem is als EHBO-er dan ook medeverantwoordelijk voor de eerste behandeling van hoofdwonden, verstuikte enkels of bevroren ledematen.

ANITA LOWENHARDT

Zolang er in dit deel van Noord-Holland - Ursem ligt tussen Alkmaar en Hoorn - kan worden geschaatst 'wonen' ook bestuursleden als N. J. Sonbroek (de 57-jarige voorzitter) en Eduard Borst (46 jaar en verantwoordelijk voor het jeugdschaatsen) de hele dag en avond op het ijs. Of liever gezegd in café Halfweg, strategisch gelegen halverwege de vaart. De schaatsers lopen hier dwars door het smalle café zó het ijs op. Naast het café staat de bouwkeet die dienst doet als bestuurskamer van de ijsclub.

Hoeveel tijd ze in het schaatsen steken weten ze eigenlijk niet. “Je telt die uren niet op. Vrije tijd heb je niet. Als het winter is, heb je het gewoon druk”, zegt Borst. Op Tweede Kerstdag vond 'hun' toertocht voor het eerst weer plaats en daarna elke dag weer. Dat betekent om acht uur 's ochtends een werkbespreking, waar de taken worden verdeeld onder de ongeveer 40 vrijwilligers die voor de ijsclub Ursem (met de klemtoon op de laatste lettergreep) actief zijn. De veegmachines moeten aan het werk, het twaalf en een halve kilometer lange parcours moet worden uitgezet en van vlaggen voorzien, linten moeten worden gespannen om wakken of andere gevaarlijke stukken, het verkeer moet worden geregeld, het inschrijfgeld geïnd, de deelnemerskaarten uitgedeeld, bij kluunplaatsen moeten matten worden neergelegd, enzovoorts.

De inschrijving in café Halfweg begint om negen uur en gaat door tot twee uur 's middags. Intussen krijgen de mensen die de tocht erop hebben zitten een envelop toegestopt met een kaart erin, waarop ze hun naam en adres moeten invullen en die ze bij de leiding moeten inleveren, want zonder dat krijgen ze geen medaille thuisgestuurd.

Dat blijkt iedere keer weer een probleem te zijn, vertelt Kuijpens (50). “Iedereen kan toch lezen en schrijven, maar we moeten het elk jaar telkens weer uitleggen. Door het schaatsen, de kou, de vermoeidheid en vooral door het glaasje voor of tijdens de tocht zijn ze een beetje duf geworden.”

Dan hebben de bestuursleden nog andere taken. Zoals de voorbereidingen voor de Mijzenpoldertocht, de 'klassieker': de USA-marathon (Ursem-Schermerhorn-Avenhorn) en de Noord-Holland-tocht van 220 kilometer. Daarbij zit voorzitter Sonbroek in de marathoncommissie in Alkmaar, is hij rayonhoofd van de Noord-Holland-tocht en lid van de commissie voor de vijf- en voor de 22-dorpen-tocht.

Sonbroek is al ijzeren jaren actief in de ijsclub, waarvan een jaar of zes als bestuurslid en de laatste vier jaar als voorzitter. “Het werk begint al in oktober met onder meer vergaderingen voor het jeugdschaatsen en de voorbereiding voor de jaarvergadering. Voor de jeugd van 7 tot 12 jaar gaat ijsbaan De Meent in de eerste of tweede week van oktober open. En dan zet een aannemer, die ons goed gezind is hier dit keetje voor ons neer.”

In 'goede' winters heeft ijsclub Ursem 400 leden, dit jaar is dat aantal nog niet gehaald, vertelt Sonbroek. “Deze herfst hebben we er niet zoveel aan gedaan en je moet niet vergeten dat in dit dorp iedereen iedereen kent en ze zeggen dan: jullie zijn al rijk.”

Van het inschrijfgeld voor de toertochten worden ze niet echt rijk; de KNSB (koninklijke Nederlandse schaatsenrijdersbond) stelt ieder jaar minimum- en maximumprijzen vast. In Ursem vragen ze vier gulden voor de jeugd en 7,50 voor volwassenen die een gulden korting krijgen als ze KNSB-lid zijn. Daar moet alles van worden betaald: de organisatiekosten, eten en drankjes voor de medewerkers, de medailles en de portokosten om de medailles te verzenden. “Daar blijft wel een kwartje van over”, lacht Sonbroek, “maar we hebben ook wel 'ns géén winter.”

Praten over iets anders dan schaatsen, ijs en vooral het organiseren van tochten is er niet bij in de bouwkeet. Hoofdonderwerp is de organisatie van de USA-marathon, een klassieker die ze op 7 januari hopen te houden. De kosten daarvan bedragen zo'n 15 000 gulden, onder meer vanwege de prijzenpot. “De eerste vangt ongeveer duizend gulden en tot nummer vijftig is er voor iedereen een presentje. Op deze klassieker komen de echte broodrijders af, want als je tien jaar aan het trainen bent en er zijn drie winters, dan wil je wel. Het probleem is dat als besloten is de marathon te houden, deze op een termijn van 48 uur moet worden georganiseerd. Er is natuurlijk wel een draaiboek, maar het moet wel allemaal worden geregeld”, zegt Chris Kuijpens.

En dan zit Ursem ook in het traject van die andere marathon: de Noord-Hollandtocht van 220 kilometer. Van Oterleek, via Nieuwe Niedorp, Aartswoud, Rustenburg, Ursem, Avenhorn, Middelie naar Watergang. “Daarin wordt Ursem twee keer aangedaan”, zegt Sonbroek trots. “En het grote probleem is de waterzuivering, het gemaal voor de rioolzuivering bij Rustenburg. Als die blijft draaien, betekent dat dat het smalle stuk van de vaart bij Rustenburg voor het schaatsen nog eens tot de helft moet worden versmald.”

Bozig vertelt hij hoe hij en zijn mede-ijsclubbestuurders de afgelopen maanden werden genegeerd door de autoriteiten. “In de herfst kregen we een discussiestuk over het knelpuntenbeleid, maar het werkt allemaal zo langzaam. En de oplossing is volgens ons zo simpel. Gewoon een scherm ervoor zetten en in het water laten zakken. Maar dan schrijf je een brief naar de Uitwaterende Sluizen in Edam en dan krijg je een brief dat die brief is aangekomen en vervolgens gebeurt er maanden niks. Nu er ijs ligt, zijn we eindelijk goed met ze in gesprek.”

“Al die gemalen, in de Schermer, de Beemster en bij Ursem zijn aangesloten op de computer. Dan bel je op om te vragen of dat gemaal niet kan worden afgezet. Krijg je een meneer of dame aan de telefoon: nee, dat kan niet, de computer. Wij zeggen dan gewoon: als je de stekker eruit haalt gaat de computer uit en staat het gemaal stil. Intussen hebben wij de boeren in de omgeving gevraagd of zij er bezwaar tegen hebben als in deze periode het grondwater een centimeter of tien hoger staat. 'Nee joh, natuurlijk niet', hoor je dan. Maar ja, de mensen achter de computer zijn geen boeren.”

“Van de burgemeester van ons dorp hadden we wel een belangstellend telefoontje verwacht. Wij voelen ons een beetje verantwoordelijk voor de mensen op het ijs, maar de verantwoordelijke mensen waren tot nog toe niet thuis. De politie rijdt hier vaak langs maar zal nooit vragen of we soms hulp kunnen gebruiken.”

“Kijk, Ursem is nu eenmaal het hart van Noord-Holland en ik wil hier graag een discussie over voeren, met alle betrokken ijsclubs om de tafel. Daar ben ik al jaren mee bezig, bijvoorbeeld om te bereiken dat ze ons bellen om te waarschuwen dat ze gaan malen.” “Want”, vult Kuijpens aan, “behalve zo'n scherm kun je er praktisch gezien niks aan doen, je kunt mensen niet verbieden naar het toilet te gaan.”

Het gesprek moet worden beëindigd, want Sonbroek en Kuijpens moeten, met medebestuurslid Jan van Gils, naar Alkmaar voor een vergadering over de USA-marathon. “Ja, we gaan met z'n drieën”, zegt Sonbroek, “want ik ben wel de voorzitter, maar ik maak het niet in m'n eentje uit.” “Alleen zegt iedereen wel altijd ja tegen jou”, lacht Van Gils.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden