De besluitvorming over de luchtvaart wordt onder de loep genomen

De uitbreiding van het vliegveld bij Lelystad stuit op veel protest. Beeld ANP

Wie moeten er meebeslissen over de toekomst van de luchtvaart? Vandaag spreken de luchtvaartsector, gemeenten, provincies en bewonersorganisaties hierover met de Tweede Kamer.

Het leek de ideale oplossing om de geschillen over de groei van Schiphol voor eens en altijd op te lossen: een akkoord laten opstellen door de belanghebbenden zelf. Dat lukte in 2008 aan de zogeheten Alderstafel, vernoemd naar voorzitter en oud-minister Hans Alders.

Omwonenden, de luchtvaartsector en regionale bestuurders maakten aan de Alderstafel afspraken over het maximum aantal starts en landingen op Schiphol, over het overhevelen van vakantievluchten naar regionale luchthavens en over het verdelen van de milieuwinst die behaald wordt met stillere en zuinige vliegtuigen. De toenmalige minister hoefde er eigenlijk alleen nog maar een handtekening onder te zetten. Dit typisch Nederlandse polderen maakte indruk, ook internationaal.

Overlegtafel

Het leek dan ook niet meer dan logisch om voor de uitbreiding van luchthaven Lelystad ook een overlegtafel in het leven te roepen. In 2009 ging het overleg van start. Het succes van zo'n overlegorgaan staat of valt echter bij de samenstelling. En dat ging deze keer mis. Aan tafel zaten eigenlijk alleen belanghebbenden uit Flevoland.

Zo kon het gebeuren dat zij plannen goedkeurden die zouden leiden tot laagvliegroutes boven Overijssel, Drenthe, Friesland en Gelderland, zonder dat belanghebbenden uit deze provincies daarbij waren betrokken. Gemeenten en omwonenden uit deze streken voelden zich volledig overvallen toen zij hier in 2017 lucht van kregen. Inspraak leek niet meer mogelijk. Het was dankzij actiegroepen zoals Hoog Overijssel dat het ministerie van infrastructuur en waterstaat zich realiseerde dat de inspraak gebrekkig was geweest.

Uiteindelijk werd de opening van luchthaven Lelystad opnieuw uitgesteld. Maar dat was nadat een nieuwe bewonersdelegatie Lelystad Airport het ministerie had geadviseerd, terwijl er eerder al een advies lag van de Alderstafel van Lelystad, waarin ook bewoners vertegenwoordigd waren. Verwarrend? Ja, zegt Schiphol. Als het gaat om de toekomst van de luchtvaart is voor de buitenwereld vaak onduidelijk wie op welk moment over een bepaald onderwerp iets mag vinden. En daarom vindt de luchthaven dat de besluitvormingsstructuur 'een opfrisbeurt' nodig heeft, zo stelt Schiphol in een schriftelijke bijdrage voor de hoorzitting van vandaag.

Omgevingsraad

Veel verder gaat de provincie Noord-Holland. De provincie wijst erop dat de Omgevingsraad Schiphol in de praktijk het beleid vaststelt, terwijl dit eigenlijk een taak is van de overheid. Het zou volgens Noord-Holland beter zijn als de Omgevingsraad zich beperkt tot het geven van advies, dat niet per se wordt overgenomen. Ook de gemeente Aalsmeer ziet liever dat het lokaal bestuur meer zeggenschap krijgt. Luchtvaartmaatschappijen, bewonersorganisaties en milieuorganisaties zouden gewoon gebruik moeten maken van de 'gebruikelijke inspraak- en participatietrajecten'.

Er wordt van meer kanten gezaagd aan de poten van de Omgevingsraad. Zo twijfelt VVD-Kamerlid Remco Dijkstra over de representativiteit van de bewonersdelegatie. Hij had het begin dit jaar over 'grijze, oude mannetjes' die 'gekke plannetjes' indienen. Overigens zegt vertrekkend Schipholtopman Jos Nijhuis al langer dat de bewonersdelegatie wel wat meer jonge mensen zou kunnen gebruiken.

Maar het grootste probleem van de Omgevingsraad is de impasse die er is ontstaan binnen het overlegorgaan zelf. Eigenlijk had er vorig jaar al een advies moeten liggen over de groei van Schiphol na 2020, maar dat ligt er nog altijd niet. De belangrijkste oorzaak van de vertraging is dat het milieueffectrapport (MER) fouten bleek te bevatten, die momenteel hersteld worden.

Verder leidt het uitstel van luchthaven Lelystad tot spanningen. Aangezien er geen vluchten kunnen worden verplaatst naar Lelystad, willen luchtvaartmaatschappijen het liefst dat Schiphol per direct verder groeit dan het vliegplafond dat op een haar na is bereikt. Bewoners houden echter vast aan de afgesproken grens van 500.000 starts en landingen, totdat luchthaven Lelystad open is en 45.000 vluchten heeft overgenomen. Dat is op zijn vroegst in 2023.

Lees ook: Het verzet tegen de groei van Schiphol verhardt zich

Omwonenden van Schiphol verzetten zich tegen iedere vorm van uitbreiding van de nationale luchthaven, zolang tienduizenden vakantievluchten niet zijn overgeheveld naar Lelystad

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden