De berenburg is nog niet ontdekt in de Maasplassen

In een overmoedige bui worden de Maasplassen in Midden-Limburg wel eens vergeleken met de Friese Meren. Maar dat is lichtelijk overdreven. De watersporters gaan puur en alleen voor de sport naar de grindmeren, want mooie natuur, pittoreske dorpjes of gezelligheid hoeven ze er niet te verwachten.

Het paradepaardje van de Maasplassen, het schiereiland Marina Oolderhuuske nabij Roermond, ziet er kaal uit. De kleine tuintjes rond de drijvende vakantiehuizen mogen van Rijkswaterstaat niet beplant worden. Bomen en struikgewas zouden bij de jaarlijkse overstromingen maar drijfvuil aantrekken. Het maakt de fonkelnieuwe jachthaven er niet levendiger op. 'Provençaals' omschrijft een folder de ambiance hoopvol; de Mercedes- en BMW-bezitters zijn er gek op. Grif tellen zij meer dan 3,5 ton neer voor een drijvend tweede huis, waar je zo van het balkon op de boot kunt stappen. Alles is in het luxepark voorhanden, van golf- en tennisbaan tot crèche. 's Avonds worden de vakantiegangers vermaakt op een tollen Zigeunerabend.

Een woud van masten en polyester heeft het bronsgroen eikenhout uit Midden-Limburg verdreven. Tussen Echt en Roermond is door jarenlange grindwinning een watersportgebied ontstaan, dat groter is dan de Loosdrechtse en Kager plassen samen. Tientallen grote en kleine grindputten liggen als open wonden in wat eens een rustig agrarisch gebied moet zijn geweest. Overal zijn jachthavens, surfcentra, campings en bungalowparken uit de grond gestampt.

De grindputten zijn grotendeels aan een particulier bedrijf verpacht, zodat de lokale bevolking nu een rijksdaalder moet neertellen om aan het 'strand' te mogen zitten. Dat heeft veel kwaad bloed gezet. Net als de vele onteigeningen, de landschapsvernietiging, de daling van de grondwaterstand en de toevloed van toeristen.

De bewoner van het zeventiende-eeuwse kasteeltje Nederhoven in Beegden heeft het allemaal aan den lijve meegemaakt. Rijkswaterstaat heeft hem een pomp verstrekt om het water in zijn slotgracht op peil te houden. “De grindwinning verstoort de natuur enorm. Vroeger was het hier rustig totdat de baggeraars kwamen. Er moet een einde komen aan het grindgraven, er zijn voldoende alternatieven voor de betonindustrie.”

Bijna driekwart van de recreanten komt uit de omgeving van Aken, Keulen en Düsseldorf. Nederlanders houden rondom de Maasplassen de vooroordelen over hun oosterburen rondom de Maasplassen levend. Mevrouw M. Bouwland uit Kerkrade heeft het niet zo op Duitsers. “Dat heeft te maken met de oorlog”, beweert ze. Samen met haar vriendin maakt ze een dagtochtje naar de jachthaven van Wessem. Ondanks de aanwezigheid van baggermachines en een grote zandfabriek, die de omgeving het aanzien geeft van een industrieterrein, vinden ze het er toch prachtig. “Er zijn hier veel boten, wat wil je nog meer?”

Dat gevoel leeft bij meer watersporters. ”Wij hebben geen andere plassen in de buurt”, zegt een Duitse zeiler in dezelfde haven. Hij heeft ook wel eens in Friesland gezeild en vond het daar veel mooier, maar het is te ver weg. Elk weekend komt hij nu in Limburg. De geruchten over onvriendelijke behandeling van Duitse toeristen kent hij niet. “Ik kom hier om te zeilen en heb nauwelijks contact met anderen.”

CAFüLEVEN

Sommige Nederlandse grindputten zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer en trekken daarmee vooral surfers en zeilers aan. De liefhebbers van snelheid, dieselwalm en waterskiën gaan bij voorkeur naar de Belgische grindmeren rond Maaseik, aan de andere zijde van de rivier. Hier bestaat 95 procent van de bezoekers uit Duitsers.

R. Ruland uit Aken komt al twaalf jaar naar Heerenlaak, een camping-jachthaven even buiten Maaseik. Samen met zijn vrouw is hij de trotse eigenaar van de Day curser 'Anne', die hij gebruikt voor het waterskiën. Hij vindt zijn vermaak alleen op het water, de dorpen in de omgeving bezoekt hij nooit. Er is dan ook weinig te doen. Anders dan bij de Hollandse en Friese meren is er rond de grindplassen (nog) vrijwel nergens een bloeiend terras- of caféleven ontstaan. Een berenburg drinken aan het water is in heel Midden-Limburg onmogelijk. Zelfs het historische 'witte dorp' Thorn, al jaren goed voor een constante stroom toeristen, lijkt nog onwennig in haar nieuwe rol als watersportcentrum. Net als de andere dorpen is Thorn van het water afgekeerd.

Terwijl in het centrum de cafés en prullenwinkels vol lopen, is er aan de waterkant niets te doen. Wat verloren zitten enkele tientallen surfers voor hun auto's te bibberen op het strand, terwijl in de verte de overal zichtbare centrale van Maasbracht nog maar eens een rookwolk uitbraakt. Zeker, wie niets dan water zoekt, kan op de Maasplassen terecht. Maar landschappelijk schoon en sfeer ontbreken er ten ene male. Het grind wordt duur betaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden