De berekening van miljardensubsidie voor stekkerauto’s blijft met mist omgeven

Beeld Hollandse Hoogte / Goos van der Veen

De subsidies voor vooral dure elektrische auto’s liggen opnieuw onder vuur. En daarmee ook staatssecretaris Menno Snel van financiën.

Nederland moet de elektrische auto in en het kabinet heeft daar veel geld voor over. In de plannen voor het Klimaatakkoord is sprake van 13 miljard fiscale subsidie tot 2030. In dat jaar moet iedere nieuwe verkochte auto elektrisch zijn. Maar worden deze subsidies wel goed besteed? Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Bart Snels (GroenLinks) hebben daar grote twijfels bij. “Te veel subsidie gaat naar te dure auto’s, voor de zakelijke markt”, stelt Snels.

Volgens Snels en Omtzigt loopt de schatkist op termijn honderden miljoenen mis door de korting op de fiscale bijtelling voor elektrische auto’s. In berekeningen van het ministerie ging het om 16 miljoen minder inkomsten voor de overheid in 2030. Snels: “We zagen al zonder rekenmodel, bij wijze van spreken op een bierviltje, dat het om veel meer geld gaat.”

Het ministerie gebruikt voor het subsidiesysteem het rekenmodel Carbontax, eigendom van adviesbureau Revtex. Onderzoeksplatform Follow the Money onthulde dat, anders dan staatssecretaris Menno Snel (D66) beweerde, het model niet is goedgekeurd door TNO of het Planbureau voor de Leefomgeving. De opdracht is bovendien niet openbaar aanbesteed zoals het hoort.

Voorschotje

De Tweede Kamer nam daarom dinsdag  een voorschotje op het ­debat met Snel. Ze vroegen de ontwikkelaar van Carbontax, deeltijdwetenschapper Robert Kok, het hemd van het lijf.

Zijn uitleg maakte vooral duidelijk dat in de markt van elektrische auto’s nog heel veel onzekerheden zijn. Niet alleen gegevens als de batterijprijs of de brandstofprijs fluctueren, ook het gedrag van consumenten is lastig te voorspellen. De markt is nog klein (ruim 1 procent op de weg is stekkerauto) en draait vooral om lease-auto’s. Die markt is sterk in ontwikkeling, niet alleen in automodellen, maar ook in de ‘omgeving’ zoals de laadpalen en oplaadstations langs snelwegen. ‘De gedoe-factor rond elektrische auto’s’, zoals Kok het noemde.

Hoeveel geld de overheid in 2030 ­onder de streep overhoudt, is lastig exact te voorspellen, als alle extra opbrengsten, gederfde belasting op traditionele auto’s en brandstof en subsidies zijn verwerkt. Het model van Carbontax is volgens de Kamer in elk geval te weinig transparant, te weinig controleerbaar en niet nauwkeurig genoeg. Voor 2018 voorspelde het een verkoop van 11.000 stekkerauto’s, terwijl er 26.000 de showroom verlieten. Dat kost de overheid de komende vijf jaar vele honderden miljoenen extra subsidie. Vooral producenten van dure merken als Tesla profiteren hiervan. Saillant is dat Revtex ook Tesla onder zijn klanten heeft.

De Tweede Kamer heeft bovendien moeite met het feit dat Revtex een privaat bedrijf is, waardoor de werking van het model niet geheel openbaar is. Volgens ontwikkelaar Kok is wel voortdurend met alle partijen overlegd, van het ministerie tot de autobranche en milieuorganisaties. “Dit model laat ook zien wat we nog niet weten”, zei Kok. “Het is aan ­beleidsmakers om het te voeden met meer cijfers.”

Pittig debat

PvdA’er Henk Nijboer viel Kok op dat punt bij: “Niet de wetenschap stimuleert autoverkoop, dat doen wij als beleidsmakers.” D66’er Steven van Weyenberg pleitte ervoor daarom beleid per jaar aan te passen. “Want kleine fiscale prikkels hebben grote gevolgen.”

SP’er Cem Lacin ziet liever dat het subsidiegeld sowieso niet naar elektrische auto’s gaat. “Steek het in duurzaam vervoer, zoals het openbaar vervoer. We moeten stoppen subsidies aan de rijken te geven.” 

Hoe dan ook wacht de staatssecretaris een pittig debat, waarschijnlijk volgende week. Of zoals VVD-Kamerlid Helma Lodders zei: “De mist rond de cijfers is niet minder geworden.”

Lees ook: 

Subsidie op elektrisch rijden kost de staat 700 miljoen

De subsidie op elektrische auto’s kost de Nederlandse staatskas de komende vijf jaar 700 miljoen euro. Dat blijkt uit antwoorden van staatssecretaris van financiën, Menno Snel op Kamervragen van CDA-Kamerleden Pieter Omtzigt en Agnes Mulder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden