'De benzine die alcohol voor mij ooit was, veranderde in gif'

Psychische problemen door hoge werkdruk maken veel werknemers ziek

Wie minister van sociale zaken Lodewijk Asscher de laatste maanden heeft gevolgd, moet het antwoord weten op de vraag wat beroepsziekte nummer een is. Juist, een psychische aandoening door werkstress. Wist u het niet, dan kunt u zich komende week uitgebreid laten informeren tijdens de Check-Je-Werkstress-Week. Veel aandacht gaat uit naar de gevaren van burn-out, maar werkstress kan ook leiden tot verslavingen, zoals de 42-jarige Catharina ondervond.

Marketingmanager Catharina was niet iemand die 's ochtends direct aan drank dacht. Ze was een bingedrinker: iemand die enorme hoeveelheden in een keer drinkt. "Soms dronk ik twee dagen niet", vertelt ze. "Maar dan kwam de stress van de targets die ik onmogelijk kon halen. Als ik dat tegen mijn manager zei, antwoordde hij: losers use excuses (sukkels komen met uitvluchten). Daar kon ik niet mee omgaan. Dan ging ik net zo lang door tot het toch lukte. Ten koste van mezelf."

Eten deed ze dan vaak niet of nauwelijks. In plaats daarvan werkte alcohol voor de nu 42-jarige Catharina als brandstof. "De stress van de dag zakte, ik vatte nieuwe moed, vond nieuwe energie", zegt ze. "Collega's vonden het wel eens gek dat ik om één uur 's nachts nog werkmail verstuurde."

Tegen die tijd waren al flink wat glazen geleegd. Soms een fles wijn, een fles port en alles wat er verder nog in huis was. "Niemand die er iets van zei. Ik woonde alleen en leefde met mijn werk."

Hoe vaker ze dronk, hoe meer ze zich terugtrok in haar huis. Toch was ze niet elke nacht alleen. Soms, als de eenzaamheid haar te veel werd, ging ze naar de kroeg en deed ze met lotgenoten dingen waar ze de volgende ochtend niet trots op was. Na een paar uur slaap stapte ze in de auto en reed naar haar werk. Doodmoe. Een keertje hield ze het niet meer en reed ze naar een parkeerplaats. Even slapen. Dan verder, met een kop koffie, alleen in haar kamer. Collega's, die had ze 's morgens liever niet om zich heen. Tegen de lunch ging het wel weer.

Ergens wist Catharina wel dat het ooit moest eindigen. Maar hoe: dood of levend? "De put werd dieper", zegt ze. "Hoe kom je eruit? De benzine die alcohol ooit was, veranderde in gif." De drank begon haar zenuwstelsel aan te tasten. Ze schrok als een collega haar iets vroeg. Elke opdracht, hoe eenvoudig ook, greep haar naar de keel. De bufferzone die haar beschermde tegen de rest van de wereld was afgebroken, opgelost in alcohol.

Catharine begon zich te gedragen als aangeschoten wild: bij een presentatie stelde iemand een kritische vraag; ze explodeerde, had haar emoties niet meer onder controle. "Tijdens een van mijn nuchtere dagen kwam de bezinning. Ik was depressief, dreigde mijn baan, mijn huis en alles dat mij lief was kwijt te raken. Huilend belde ik een vriendin en schreef een noodkreet naar verslavingskliniek RoderSana."

Dat was vier jaar geleden. Nu is ze terug in de kliniek in de bossen rond Oirschot. Ze kijkt rond in de 'detoxkamer', een soort hotelkamer waar hondsberoerde alcoholisten het gif uit hun lichaam zweten. Het brengt geen nare herinneringen naar boven. "Voor mij is dit altijd een warme omgeving geweest." Ze kickte met succes af. Terugkeren om haar verhaal te doen, is voor haar dan ook geen probleem.

Catharina ging na haar opname weg bij haar werkgever. "Toen heb ik verteld over mijn alcoholprobleem. Een collega zei: Ik vermoedde al zoiets. Of de rest het wist, geen idee. Ik heb het verteld omdat ik de enige niet ben. Zeker in grote organisaties lopen meer verslaafden rond. Het is belangrijk dat taboe op alcoholisme te doorbreken, om het bespreekbaar te maken."

Catharina zit tegenwoordig in de WIA en is gelukkiger dan ooit. "Ik weet nu dat de wereld zonder mijn werk niet vergaat."

Om reden van privacy is niet de echte naam van Catharina gebruikt.

Alcoholisme kost werkgevers miljarden

Ruim een kwart van het ziekteverzuim is gerelateerd aan de 'blauwe maandag', de dag waarop verslaafden zich het vaakst ziek melden. 14 procent van alle bedrijfsongelukken is gerelateerd aan alcohol en de kostenpost van verslaafde werknemers voor ondernemingen is 1,9 miljard euro. Het zijn enkele verontrustende cijfers vanuit onderzoeken van Trimbos en KPMG. Laatstgenoemde schat dat 10 procent van de werknemers in Nederland tegen een verslaving vecht, het EWA (European Workplace and Alcohol) zegt dat 1 op 4 bedrijfsleiders aan de drank is vanwege stress, werkdruk en zorgen.

Daarom heeft bedrijvennetwerk Zorg van de Zaak, dat via arbodiensten en bedrijfsartsen 1,3 miljoen werknemers onder zijn hoede heeft, afgelopen zomer verslavingskliniek RoderSana overgenomen. Als 10 procent van die groep (dreigend) verslaafd is, loont het de moeite om te investeren in een kliniek, zo redeneert directielid van Zorg van de Zaak Anja Vollering. "Ik wil dat het probleem bespreekbaar wordt, zodat managers eerder een verslaving signaleren bij hun collega's en daar op een goede manier op reageren. Bedrijfsartsen moeten beter doorvragen naar overmatig gebruik van alcohol of andere middelen en de medewerker zelf moet de ruimte voelen om te praten in plaats van te verbergen. Nu grijpt men pas in als het al te laat is. Wij willen in actie komen voor het zover is."

Risicoberoepen en hun verslavingen

Commerciële beroepen: alcohol, cocaïne, GHB.

Transport en bouw: alcohol en cocaïne.

Management en bestuur: alcohol.

Politie: alcohol, gokken en seks.

Militairen: slaap- en kalmeringsmiddelen en cannabis.

Artsen en verpleegkundigen: slaap- en kalmeringsmiddelen en morfine.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden