De beginneling wil geruststelling

Julian Barnes deelt zijn kookervaringen

Een rasschrijver herken je ook aan de kwaliteit van zijn tussendoortjes. Julian Barnes' 'Wijsneus in de keuken' verscheen tien jaar geleden al in het Engels, maar werd nu pas, na het grote succes van 'Alsof het voorbij is', in het Nederlands vertaald. Het behoort dan ook niet tot de belangrijkste werken van de schrijver, maar is wel degelijk goed voor minstens één genoeglijke avond.

In het boekje gaat Barnes in op de vele problemen waarvoor de thuiskok zich gesteld ziet: de onzekerheid bij de keuze van de kookboeken, van de te bereiden gerechten en van het aan te schaffen keukenmateriaal. Maar hij wijdt ook verstandige woorden aan de sterk onderschatte subtiliteiten van het boodschappen doen. De problemen op deze gebieden moeten dankzij dit boek, zo hoopt de schrijver, 'zo niet bedwongen, dan toch enigszins getemd' kunnen worden. Erg serieus wordt het allemaal niet, maar de schrijver weet wel degelijk waar hij het over heeft.

Barnes is namelijk meer dan een enthousiaste amateur in de keuken. Ooit schreef hij restaurantbesprekingen, en at hij zich beroepshalve van noord naar zuid en van oost naar west door het Verenigd Koninkrijk heen. Zo iemand heeft recht van spreken. Het is daarom ook geruststellend dat zijn boek de relativerendste definitie van koken geeft die ik ooit las: "Koken is het omzetten van onzekerheid (het recept) in zekerheid (het gerecht) door middel van gedoe." Hij waarschuwt ook voor overmoed: "Er zijn bepaalde gerechten die altijd het beste in restaurants gegeten kunnen worden."

Dat boekje is samengesteld uit wekelijkse stukken voor The Guardian, merkt de lezer nog wel aan de soms wat machinale toepassing van procedés waarmee Barnes de tekst lichtvoetig houdt: veel understatements en leutige omschrijvingen. Maar Barnes heeft een gelukkige hand van citeren. Zo haalt hij de mooie woorden aan van Jane Grigson: "Kool heeft van oudsher ook de akelige reputatie dat hij goed voor je is."

Over het algemeen kwijt de schrijver zich met zwier en verve van zijn taak, en weet hij culinair getob aanstekelijk onder woorden te brengen. Herkenbaar is de ontreddering van de schrijver als hij geconfronteerd wordt met het gebrek aan precisie van zinnen als 'Giet het overtollig vet af'. Hoe bepaal je immers welk gedeelte van het vet overtollig is? Een kookboek, stelt Barnes daarom, moet duidelijk zijn, en bij voorkeur zijn geschreven op een vaderlijke, geruststellende toon. Het moet de lezer als het ware bij de hand nemen. Dat gaat Barnes zelf uitstekend af.

Nuttig zijn de tien tips ter voorkoming van de al te lichtvaardige aanschaf van kookliteratuur, zoals: "Koop nooit boeken met een speelse vormgeving." En: "Weersta, indien mogelijk, de verleiding om aantrekkelijke anthologieën van regionale recepten aan te schaffen als aandenken aan een buitenlandse vakantie."

Het boek zal veel lezers aanspreken, al was het maar omdat Barnes' aanstekelijke tekst uitnodigt tot vergelijking met de eigen herinneringen.

Ook ik begreep als jonge kamerbewoner niets van de eerste zin die ik ooit in een kookboek las: "Fruit de uitjes glazig." En ik was maar wat blij met de geruststellende woorden "En die drie aardappelen krijgen we samen heus wel gaar", uit de folder 'Handige kooktips voor onhandige mannen'. Wie heeft geen vergelijkbare ervaringen?

'Wijsneus in de keuken' is dan ook een ideaal geschenkboek voor de komende feestdagen: niet moeilijk, onderhoudend, niet te dik, herkenbaar, speels en toch gedegen, en mooi uitgegeven bovendien.

Daar komt nog bij dat weinig onderwerpen zich zo goed lenen voor een plagerig sinterklaasgedicht als iemands kookkunst ('Je kookkunst reikt inmiddels tot en met / De bereiding van een omelet' - ik suggereer maar wat). En mocht Julian Barnes u ooit uitnodigen om bij hem thuis te komen eten, neem de invitatie dan met een gerust hart aan.

Julian Barnes: Wijsneus in de keuken. (Pedant in the Kitchen) Vertaald door Ronald Vlek. Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen; 144 blz. euro 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden