Klassiek & zoPeter van der Lint

De Beethovenreis van dirigent Teodor Currentzis

Meer dan een dozijn orkestrepetities­­ eiste dirigent Carlos Kleiber toen Deutsche Grammophon hem vroeg om in Dresden een nieuwe opname van Wagners ‘Tristan und Isolde’ te maken. Een peperdure exercitie, maar DG zwichtte voor Kleibers eis en het resultaat is er dan ook naar. Of de platenmaatschappij ooit uit de kosten is gekomen, vertelt het verhaal niet, maar de eeuwigheid heeft er wel een superieure, unieke opname door verkregen.

De excentrieke Grieks/Russische dirigent Teodor Currentzis heeft – zo wordt beweerd – dezelfde exorbitante voorwaarden als Kleiber, en dat maakt dat hij maar moeilijk in te passen is in de strak gereguleerde concertpraktijk van tegenwoordig. Voor gastdirecties bij gerenommeerde orkesten zijn vaak niet meer dan drie repetities mogelijk, en onder die voorwaarden slaat Currentzis elk aanbod af. Dus bij het Concertgebouworkest is het er daarom waarschijnlijk nog niet van gekomen, al dirigeerde hij bij de collega’s in Berlijn wel een verpletterend Requiem van Verdi – deze dagen gratis online te zien in de Digital Concert Hall van de Berliner Philharmoniker.

Ongelofelijke precisie

Gelukkig heeft Currentzis zijn eigen orkest, het ongelofelijk virtuoze MusicAeterna. Daarmee, zo gaan de verhalen, kan hij tot diep in de nacht prutsen en pielen aan een compositie. En dat die verhalen kloppen kon ik zelf ervaren toen ik hem interviewde bij gelegenheid van zijn optreden bij De Nationale Opera met Mozarts ‘La clemenza di Tito’. Voorafgaand zat ik met verbijstering bij een repetitie, waarop met een ongelofelijke precisie elke maat werd doorgenomen – steeds weer, en weer, en weer. Van wrevel was bij de musici niets te merken.

En nu is Currentzis dan officieel, met deze geweldige musici, aan zijn Beethovenreis begonnen. Ik durf hier gerust te stellen dat we met dat begin – een onvoorstelbaar gedreven opname van de Vijfde symfonie – bij een nieuw Beethoven-tijdperk zijn aanbeland. Waar eerder dirigenten als Furtwängler, Von Karajan, Brüggen, Harnoncourt en Gardiner de toon zetten, ieder op hun eigen unieke manier, is het nu aan Currentzis om nieuwe piketpaaltjes te slaan. En tsjonge, jonge, wat heeft hij die kans aangegrepen. Ik heb de opname nu al vele malen beluisterd, met partituur, zonder partituur, via de koptelefoon of schallend uit de boxen, en nog steeds val ik van de ene verbazing in de andere.

Pianissimo

Hoornist Gijs Laceulle, met wie ik sprak voor de serie in Trouw over Beethoven en zijn instrumenten, speelt in MusicAeterna en deed ook mee op deze opname. Hij vertelde dat hij nog nooit zulke opwindende concerten had meegemaakt als die onder leiding van Currentzis. Het orkest toert al een hele tijd rond met deze Vijfde symfonie. In 2016 hoorde ik hun uitvoering in Utrecht en ik was gevloerd. Currentzis sleepte de symfonie als het ware voor de poorten van de hel weg. Vier jaar verder is de interpretatie gerijpt en bijgeslepen. Hoor bijvoorbeeld hoe aan het begin van dat euforische vierde deel de contrafagot een nieuwe bodem onder het geheel legt. Spectaculair. Net als Harnoncourt kan Currentzis een enorme zwiep aan passages geven, en niemand is zo goed in het realiseren van het stilste pianissimo. Slechts een half uurtje muziek op deze cd, maar een goed boek staat ook op zichzelf, zegt de dirigent. In september volgt de Zevende. Een nieuw tijdperk – in het Beethovenjaar – is begonnen. 

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden