De batterij op wielen

De oprukkende elektrische auto bedreigt het stroomnet niet. Integendeel, die auto is nodig voor een stabieler energiesysteem.

Een klassiek piekmoment in het stroomverbruik is zes uur 's avonds. Nederland komt thuis. De piek wordt groter als half Nederland straks thuiskomt in een elektrische auto en die op hetzelfde moment aan de laadpaal hangt.

Zou je het huidige aantal stekkerauto's in Nederland allemaal in één keer aan het stopcontact hangen, dan leidt dat nu al tot een piek van 198 megawatt, becijferde Thomas Orsini, directeur elektrische voertuigen bij Renault. Kan het elektriciteitsnet deze auto's wel aan?

Het probleem valt nu nog mee. Momenteel rijden er 53.000 stekkerauto's in Nederland, waarvan slechts 8.000 puur elektrisch. Maar de overheid, elektriciteitssector en industrie rekenen op een hausse. Het Rijk wil over vijf jaar 200.000 stekkerauto's op de weg zien. Voor 2025 is een miljoen stekkerauto's voorzien, het liefst volledig elektrische modellen, dus zonder verbrandingsmotor. Of deze ambitieuze deadlines worden gehaald of niet: de (half)elektrische stekkerauto rukt op.

Netbeheerders als Alliander, Enexis en Stedin bereiden zich op die toekomst voor. De particulier mag nu nog amper stekkerauto's kopen of privé leasen, als die straks toehapt, moet het elektriciteitsnet er wel klaar voor zijn. De ANWB begon recent een lobby aan om volledig elektrisch rijden betaalbaar te maken voor particulieren en doet dat met duurzaamheidsorganisatie Natuur & Milieu. Die verleidt de consument al met privé-lease e-auto's.

Orsini noemt de markt voor volledig elektrische auto's geen nichemarkt meer. Wereldwijd zijn er in 2014 zo'n 175.000 verkocht. Autoconcern Renault-Nissan zoekt, net als de concurrenten, de heilige graal: batterijen waarmee automobilisten verder kunnen rijden dan de 100 tot 200 kilometer die nu realistisch zijn. "Voor 2020 komt Renault met een batterij waarmee je driehonderd kilometer rijden kunt", belooft Orsini. "Daarvoor is wel een slimme stroomvoorziening nodig."

undefined

Miljarden besparen

Willen de netbeheerders hierop tijdig inspelen, dan moeten ze voor miljarden euro's extra kabels leggen. De wereld elektrificeert immers door. Het aantal stekkerauto's groeit verder. De elektrische waterstofauto probeert door te breken. De informatie- en communicatietechnieken die draaien op elektriciteit, worden nog belangrijker, onder meer door de robotisering. Elektrische warmtepompen zullen vaker gebruikt worden voor duurzame verwarming en verkoeling van gebouwen.

Toch investeren netbeheerders liever niet in extra elektriciteitsnetwerken. Want ook de productie van elektriciteit kent steeds meer pieken en dalen. Het aandeel duurzame energie, opgewekt uit biomassa, zon en wind, groeit ook. De productie van zonne- en windenergie is niet stuurbaar. Om pieken en dalen in de elektriciteitsproductie op te vangen investeren netbeheerders liever in slimme elektriciteitsnetwerken (smart grids) dan in prijzige capaciteitsuitbreiding.

"De volledig elektrische auto wordt van een bedreiging van het netwerk een oplossing", zegt Orsini. Dat zijn netbeheerders en wetenschappers van Wageningen Universiteit en TU Delft met hem eens. De batterijen van elektrisch aangedreven auto's kunnen productiepieken opvangen aan de laadpaal door slimme communicatie tussen auto en elektriciteitsnet. Lokaal opgewekte duurzame energie kan tijdelijk in autobatterijen worden opgeslagen.

Inmiddels doen diverse netbeheerders testen. Alliander werkt met Mitsubishi aan een smart-grid-project in Amsterdam. Stedin werkt met slimme laadpalen in Utrecht die lokale zonnestroom in elektrische auto's opslaan. Is er op bewolkte momenten stroom nodig voor de huishoudens, dan komt die uit de autobatterij. Enexis werkt met Renault en Wageningen Universiteit aan soortgelijke technieken, maar ook voor windenergie en elektriciteit uit biomassa.

"We zoeken als netbeheerder naar flexibiliteit", zegt Jan Peters, directielid van Enexis. Een actieve klant met zijn (half)elektrische auto is dan belangrijk. "Ik verwacht toenemende belangstelling voor de energievoorziening. Door acties met zonnepanelen zijn de consumenten hierover gaan nadenken. Elektriciteit is niet langer een abstract begrip. Veel flexibiliteit die wij zoeken, zit in opvangsystemen als de accu's van elektrische auto's van huishoudens."

Aangenomen dat elektrische auto's, net als benzineauto's, de meeste tijd stilstaan, kunnen de accu's op een slimme manier ge- en ontladen worden. Enexis kan voorspellingen maken op welk moment er hoeveel auto-accucapaciteit beschikbaar is om een piek aan wind- of zonne-energie tijdelijk te stallen. Niet alleen meteodata vormen input, maar bijvoorbeeld ook het tijdstip. Drukke spitsverwachting? Dan zullen er nog minder elektrische auto's dan normaal op dat tijdstip aan de stekker liggen.

undefined

Goedkoper laden

De volgende situatie in 2030 is denkbaar volgens Enexis. Je wilt op een zonnige, winderige middag - ideaal voor duurzame energie - de avondspits inrijden met je elektrische auto. De netbeheerder wil juist dan ergens de piek van groene elektriciteit kwijt. Je kunt niet verplicht worden de auto langer aan de laadpaal te houden. Maar dankzij de Enexis-voorspelling krijg je ruim van te voren via de laad-app een verleidelijk aanbod: vertrek je eerder of later, dan laad je veel goedkoper.

Tegen die tijd is de consument daarop ingesteld. Die rijdt immers meer dan nu op zijn zelfopgewekte zonnestroom en stalt zijn overtollige productie in de auto van zichzelf of de buren. Met Wageningen Universiteit en Researchcentrum onderzoekt Enexis slimmere laadmethoden: als het harder waait, laadt de batterij van de auto sneller op. De auto, laadpaal en energieproductie-eenheid communiceren daarover voortdurend onderling.

Enexis ziet een nieuwe rol voor zichzelf: "Van beheerder naar verbinder", zegt Peters. Deze toekomst lijkt zekerder dan die van oplaadauto's, zoals Renault en vele anderen die ontwikkelen. Het Rijk en wetenschappers als Ad van Wijk van TU Delft houden er rekening mee dat ooit ook de stekkerloze waterstof-elektrische auto doorbreekt. Maar uitgerust met een stekker en stopcontact kan ook deze brandstofcelauto bijdragen aan stabielere netwerken.

Ongeacht de elektrische techniek wordt de auto een onmisbare batterij op wielen.

undefined

Duurzaam laden

Het wemelt van de apps die elektrische-autorijders zeggen waar ze kunnen laden aan een vrije paal en voor welke prijs. Voor wie alleen duurzame energie wil laden, komt er deze zomer een app bij van Sycada Green. De app is ontwikkeld in samenwerking met Enexis, Wageningen UR, Renault en andere partners. Bestuurders van elektrische Renaults kunnen hun auto via deze app slimmer laden. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn als je rijdt op eigen zonne-energie. Schijnt de zon, dan regelt de app dat je auto sneller laadt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden