'De basis voor het koningschap is verdwenen'

Koninginnedag 2008 in Makkum. Foto: anp Beeld
Koninginnedag 2008 in Makkum. Foto: anp

Het koningshuis valt of staat met de populariteit van het staatshoofd, ziet filosoof Hans Dijkhuis. Hij wil af van de erfopvolging: 'Laten we de koning voortaan kiezen en maak de functie louter functioneel.'

Het zal een mooie Koninginnedag worden, daar in het Limburgse Weert. Ze verwachten de koninklijke familie tegen het middaguur, waarna ze een grootse tocht maken, die start bij het Stadspark en via het grote veld langs paarden, en via het kleine veld langs traditionele schutterijen voert. Daarna volgt de Oelemarkt met een cultuurplein, en de Hoogstraat vol streekproducten. De tocht eindigt met een wervelend programma van muziek en dans op de Korenmarkt.

Zoals burgemeester Dijkstra het zegt: "We laten Weert zien zoals Weert écht is: een complete stad, waarin inwoners elkaar én mensen van buiten de stad stimuleren om mee te doen!"

Koninginnedag - het is het meest tastbare restant van eeuwenlang koningschap. De filosoof Hans Dijkhuis publiceerde onlangs het boek 'Monarchia', waarin hij het fenomeen van het koningschap onderzoekt. Wat is een koninkrijk eigenlijk? Mag een koning boven de wet staan of moet hij zijn macht delen? Is de monarchie wel verenigbaar met democratie, of zal zij uiteindelijk helemaal verdwijnen?

"In Zweden", zegt Dijkhuis in een gesprek naar aanleiding van zijn boek, "is men in de jaren zeventig overgegaan tot een zuiver ceremonieel koningschap. Uit een enquête bleek dat de populariteit van het koningshuis gedaald was en net boven de vijftig procent lag. Het is lastig te bewijzen dat deze daling alleen veroorzaakt wordt door de verdere ontmanteling van het Zweedse koningshuis, maar ik ben ervan overtuigd dat invoering van het ceremoniële koningschap uiteindelijk leidt tot afschaffing ervan."

Vanwege die dalende populariteit?

"Het lijkt me voor een koningshuis niet prettig dat zijn voortbestaan afhangt van zijn populariteit. Toch is dat tegenwoordig zo. De voornaamste oorzaak is, denk ik, dat aan het koningschap geen werkelijke macht meer is verbonden. We zitten nu al ruim anderhalve eeuw met een koning zonder macht; op een gegeven moment verdwijnt de herinnering aan wat een echte kon

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden