De Balkanroute lijkt nu echt dicht

Servische agent controleert de documenten van vluchteling in de buurt van Tabanovce, op de grens van Macedonië en Servië. Beeld epa

Steeds meer landen sloten deze week de grenzen. Op verschillende plekken in Europa zitten groepen vluchtelingen vast. Het lijkt erop dat de zogeheten Balkanroute, waarover duizenden vluchtelingen hun weg vonden, definitief dicht is. Trouw brengt de maatregelen en de alternatieve routes in kaart.

Net nu de families komen, gooien we de deur dicht. Waar de meeste vluchtelingen op de Balkanroute vorig jaar nog jonge mannen waren, is het aantal kinderen de afgelopen weken drastisch toegenomen. En het zijn deze kinderen die ook klem zitten nu landen in Zuidoost-Europa steeds vaker hun grenzen dichthouden.

Belangrijkste onderdeel van het Europees akkoord dat deze week gesloten werd, is dat Turkije vluchtelingen terugneemt. In ruil daarvoor beloven andere Europese landen asielzoekers op te halen uit Turkije. Dat moet mensen ontmoedigen de oversteek over zee te maken naar de Griekse eilanden.

Het akkoord leidde tot een stortvloed aan maatregelen van individuele landen langs de Balkanroute, waarlangs het afgelopen halfjaar vele honderdduizenden mensen naar Noordwest-Europa trokken. Als deze maatregelen gehandhaafd blijven, zijn de tot nu toe gangbare vluchtroutes feitelijk gesloten.

Als het aan Oostenrijk ligt blijft de route gesloten. Het land pleit voor een harde en heldere boodschap: migranten moeten begrijpen dat de Balkanroute dicht is, zegt minister van binnenlandse zaken Johanna Mikl Leitner. "Het grootste probleem is dat deze vluchtelingen nog steeds hoop en verwachtingen hebben en dat deze hoop steeds gevoed wordt."

Controles
Slovenië besloot deze week de regels van de Schengenzone weer toe te passen. Alleen mensen met een Schengen-paspoort of een geldig visum kunnen daar passeren en de controles zijn verscherpt. Landen zuidelijker op de route haastten zich om de maatregelen over te nemen om te voorkomen dat vluchtelingen binnen hun grenzen vast komen te zitten. Bij alle grenzen ontstaan nu geïmproviseerde kampen van vluchtelingen die op eindeloze rollen prikkeldraad stuiten. De aantallen variëren sterk, van enkele tientallen tot meer dan 10.000.

Verreweg de grootste groep zit vast bij Idomeni, aan de Griekse kant van de grens met Macedonië. Officiële cijfers spreken van 12.000 mensen, maar sommige hulpverleners schatten het aantal nog hoger. Het kamp is berekend op 1500 mensen. Griekenland wil de vluchtelingen overplaatsen naar tijdelijke onderkomens, maar het is niet duidelijk wanneer die gereed zijn.

Zeker zeventig kinderen in Idomeni zijn de afgelopen week in het ziekenhuis beland, zeggen de Griekse autoriteiten, vooral wegens koorts en diarree. Artsen zonder Grenzen zegt dat het ook dagelijks kinderen behandelt. Na dagen van aanhoudende regen is vrijwel niets in Idomeni meer droog.

Kritiek
De Duitse bondskanselier Angela Merkel - hoewel een warm pleitbezorger van de deal met Turkije om vluchtelingen terug te sturen - heeft felle kritiek op de grenssluitingen. "Dit brengt ons duidelijk minder vluchtelingen, maar het plaatst Griekenland in een erg moeilijke situatie", zei ze deze week in een radio-interview. Merkel riep op tot een oplossing 'voor alle 28 EU-leden'. Ze kreeg bijval van Frankrijk, maar in het grootste deel van Europa bleef het voornamelijk stil.

De Macedonische president Gjorge Ivanov reageerde woedend op de kritiek. Hij legt de bal bij Griekenland, dat volgens hem onverantwoord heeft gehandeld door de vluchtelingen zomaar door te laten en andere landen met de gevolgen op te zadelen.

"In deze crisis betalen wij voor het falen van de EU", vertelde hij de Duitse krant Bild. "We krijgen geen enkele hulp. Wij als niet-EU-land moeten Europa tegen Griekenland beschermen."

Hieronder een kaart van het gedeelte van Europa waar de Balkanroute doorheen loopt. Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Trouw

Rutte: Luchtbrug is maar een paar weken nodig
De luchtbrug tussen Turkije en Griekenland hoeft maar een paar weken te duren. Dat zei premier Mark Rutte gisteren op zijn wekelijkse persconferentie. Europa en Turkije werken aan afspraken waarbij bootmigranten in Griekenland worden teruggestuurd naar Turkije, waarna per teruggestuurde migrant een Syriër uit een Turks vluchtelingenkamp naar Europa komt. "Dat hoef je, denken we, een week of twee, drie, vier te doen en dan is duidelijk dat het zinloos is om geld te betalen om over te steken", aldus Rutte.

Mochten Europa en Turkije de principe-afspraken komende week in een definitief akkoord weten om te zetten, dan komt volgens de premier 'de nul in zicht' - een verwijzing naar het door hem gewenste aantal migranten dat via Turkije en Griekenland naar Europa reist. Neemt die instroom via die route sterk af, dan is een tweede luchtbrug een optie; Rutte wil dan 'af en toe' gecontroleerd vluchtelingen vanuit Turkije naar Europa laten komen. "Uiteraard in lagere aantallen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden