De balans tussen genot en gevaar

Er wordt flink gedronken, geslikt en gesnoven. De pillen en drugs trends volgen elkaar zo snel op, dat voorlichting al gauw achterhaald is, maar drugsonderzoeker Ton Nabben: 'Jongeren weten goed hoe ver ze kunnen gaan.'

AMSTERDAM - Alcohol is onder jongeren het populairste genotmiddel. De lovedrug ecstasy is een blijvertje (geen stijger); het cocaïnegebruik blijft toenemen en het niet ongevaarlijke narcosemiddel GHB verspreidt zich onder méér groepen jongeren. Dit blijkt uit 'Antenne 2000': de nieuwste cijfers over drugsgebruik bij jonge Amsterdammers, die gisteren werden gepresenteerd door de Jellinek en de Universiteit van Amsterdam.

Wat in welke groepen populair is, weet drugsonderzoeker Ton Nabben. Sleutelfiguren in het hoofdstedelijke uitgaansleven -van notoire stappers tot drugsdealers, van deejay tot glazenophaler: sinds 1994 interviewt hij hen twee keer per jaar over wat gaande is in hun 'scene'. Zodoende hoort hij welke middelen 'in' zijn en ziet hij hypes, rages en langduriger drugstrends komen en gaan.

In de Antenne 2000 beschrijft Nabben een 'extatische en snel veranderende pillenmarkt'. ,,De variatie aan drugs is nog nooit zo groot geweest. De gebruikspatronen zijn heel complex geworden. Er zijn meerdere trends aan de gang -we kunnen niet zeggen: dit is het middel waar iedereen nu warm voor loopt.''

Uit zijn onderzoek komt een beeld naar voren van talloze soorten pillen, poeders en paddo's, gebruikt door talloze typen jongeren in hun eigen subculturen. Het valt op dat individuele jongeren allerlei middelen door elkaar gebruiken -de 'combiroes', noemt Nabben dit. Al met al een mozaïek van middelen of, minder positief, een beeld van drugs als veelkoppig monster dat nauwelijks te bevechten is.

,,Als overheid heb je weinig invloed op het gebruik'', meent Nabben. ,,Of het beleid nu repressief is of liberaal: er wordt toch geblowd, geslikt en gesnoven. De cijfers van drugsgebruik in Engeland, Duitsland en Nederland verschillen niet zoveel. Daarom is het moeilijk om met een boodschap te komen. Wat wél kan, is goed monitoren, kijken wat er gaande is en eventueel ingrijpen als er dingen fout gaan.''

Drugsgebruik 'bevechten', waarschuwen, voorlichten: Nabben betwijfelt de zin. ,,Drugsgebruik wordt altijd geproblematiseerd, maar ik hoor van jongeren vooral over de plezierige kanten ervan. Dat ze eindelijk kunnen ontspannen, dat ze bijzondere gesprekken voeren, zich verbonden met anderen voelen. En, belangrijker: ik hoor dat ze niet klakkeloos gebruiken. Een groot deel gaat beheerst, gereguleerd om met drugs. Zelfs bij de combiroes zie je dat jongeren aan finetuning doen: ze weten heel goed hoe ver ze kunnen gaan in het combineren van middelen.''

Ook jongeren zijn kritische en calculerende consumenten. Nabben: ,,De meesten zijn goede managers van hun stemmingen. Als je zomaar door elkaar gebruikt, wordt je al snel een loser gevonden. Het is niet cool de hele tijd onderuit te gaan -dan willen je vrienden niet meer met je stappen. Zo werkt de zelfregulering. Jongeren houden elkaar in de gaten en ze zoeken hun informatie over drugs op het internet.''

Wat Nabben wél zorgen baart, is de toename van het cocaïnegebruik. ,,Nu komen de eerste signalen dat mensen hun gebruik niet meer in de hand hebben, nu zie je een toename van doorsnuivers.'' Dat wordt bevestigd door de cijfers van de Jellinekkliniek. In 2000 deden bijna 8000 mensen met een cocaïneprobleem een beroep op de verslavingshulp, waar dat er in 1997 nog ruim 5000 waren.

Jongeren zijn actief bezig 'de balans tussen genot en risico zo gunstig mogelijk te houden', geven de medewerkers van de Jellinek toe in de Antenne 2000. Is er dan nog een rol voor preventiewerkers en voorlichters? Nabben: ,,Het voorlichtingsverhaal van: pas op, van ecstasy kun je hersenbeschadigingen krijgen -dat moet wel worden verteld, maar eigenlijk werkt het niet. Als je jong bent, voel je je onsterfelijk. Dan telt alleen dat het een lekkere drug is waarmee je je kunt ontspannen.''

,,Voorlichters moeten vooral goed op de hoogte zijn van wat er speelt. De drugshulpverlening zou meer aandacht moeten besteden aan het combineren van middelen, want dat kan gevaarlijk zijn. En nu het cocaïnegebruik blijft toenemen, is het misschien tijd om met een nieuwe coke-campagne te komen. Die zou je in een taoïstische richting kunnen zoeken, met een leuze als: 'Less is more'. Door minder te nemen, kun je er meer van genieten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden