De bagels van Brick Lane

Het Olympisch Park moet de Londense wijk East End een oppepper geven. Onze correspondente kijkt rond in haar straat.

Mijn voordeur staat tussen twee werelden. Mannen met verweerde hoofden, tatoeages op de arm, een sigaret tussen hun vergeelde vingers en een pint in de hand, knopen graag een praatje aan als ik 's avonds op de stoep voor pub The Archers zoek naar de sleutels in mijn tas. Zij behoren tot de laatste cockneys (blanke East Enders) in de buurt. De meeste zijn vertrokken naar groene buitenwijken.

Rechts is de stoep regelmatig het voorportaal voor een Bengaals bruiloftsdiner. Jonge vrouwen in auberginekleurige saris met glinsterende biezen en armen vol geelgouden armbanden kijken verlegen rond totdat ook de mannen in hun zwarte pakken met felgekleurde das en glimmend zwarte lokken klaar zijn om het restaurant binnen te gaan.

Brick Lane, door het stadsdeelbestuur voor de toeristen omgedoopt tot Banglatown, geldt nog steeds als het hart van de Bengaalse gemeenschap, sinds deze groep immigranten in de jaren zeventig van de vorige eeuw in dit deel van East End neerstreek. Maar in feite is de buurt een smeltkroes van creatievelingen en kunstenaars, jonge software-ontwikkelaars, werknemers uit de City, en Bengaalse gezinnen.

Iedere avond struinen toeristen, mannen in pak en jonge meiden op torenhoge hakken langs mijn voordeur, op weg naar een van de vele Bengaalse restaurants. Een groep volgt een gids die hen terugneemt naar de donkere tijden - 1888 - waarin de moordenaar Jack de Ripper voor angst en paniek zorgde in de vieze, arme steegjes van Spitalfields en Brick Lane. Het is de populairste stadswandeling in Londen.

Hier streken eeuwenlang immigranten neer. Hier begon East End, dat zich nu helemaal uitstrekt tot Stratford, waar het Olympisch Park is. Met de bus zeker 25 minuten, als het verkeer meezit. Eeuwenlang stond deze buurt synoniem voor de bittere armoede van de nieuwkomers in Groot-Brittannië. Nog altijd is East End een van de armste delen van het land, vol met overbevolkte sociale woningbouw, ondanks de geleidelijke opwaardering van de buurt vanaf de jaren negentig.

Kunstenaars en jonge creatieve ondernemers vestigden internetbedrijfjes, ontwerpstudio's, reclamebureaus en galerieën in de oude naaiateliers en pakhuizen. Zo zijn mijn buurt en aangrenzende wijken als Shoreditch en Hoxton uitgegroeid tot populaire uitgaansbuurten voor de hip and trendy. Voor Stratford en omgeving lijkt dat een verre droom. Het nieuw aangelegde Olympisch Park met aangrenzend winkelcentrum lijkt op een ruimteschip dat op een vreemde plaats is geland.

Geen gebouw dat beter de rijke immigrantengeschiedenis van East End weergeeft dan de Jamme Masjid Moskee. Halverwege Brick Lane, op de hoek met Fournier Street waar de bekende kunstenares Tracey Emin en het duo Gilbert & George wonen, springt de ranke, metaalkleurige minaret direct in het oog.

Het weinig indrukwekkende gebouw begon zijn leven in 1742 als La Neuve Eglise, de protestantse kerk voor de Hugenoten die hun land waren ontvlucht voor de katholieke Franse koning. Boven aan de zijgevel staat een zonnewijzer met de Latijnse tekst Umbra Sumus ofwel 'Wij zijn een schaduw' - als voorzagen zij hun eigen vergankelijkheid.

Begin negentiende eeuw vestigde zich een christelijke missie in de Neuve Eglise. De buurt werd toen vooral bevolkt door Joden die waren gevlucht voor de pogroms in Oost-Europa. Aan het eind van de eeuw stond Brick Lane bekend als 'Little Jerusalem'. In 1898 werd de kerk een synagoge, om een kleine eeuw later, na het vertrek van de Joden en de komst van de Bengalen, opnieuw van godsdienst en in een moskee te veranderen.

Op vrijdag na het avondgebed mixen op straat kortstondig de Bengaalse mannen in hun lange witte en beige gewaden met het uitgaanspubliek. Voor de stappers is de iets verderop gelegen Truman Brewery het kloppende culturele hart van de buurt. Kunstenaars als Damian Hirst bouwden hun studio's in het brouwerijcomplex dat in 1988 dichtging. Er zijn galerieën, winkels, cafés en clubs, zoals de populaire The Vibe. Er is zelfs een cabaretclub (the Brick House) met een restaurant waar tijdens het eten burleske dansers hun creatieve acrobatiek vertonen.

Op zondag kun je hier over de hoofden lopen. Dan is de wekelijkse markt. In de Joodse tijd een drukke vodden- en rommelmarkt waar hele inboedels werden verkocht. Nu vooral een culinair festival. In Up Market, een van de hallen van de brouwerij, slaat de damp van kramen met daarin gerechten van over de hele wereld: Burmees, Ethiopisch, Indiaas, Marokkaans, Vietnamees. Op de eerste verdieping en op het plein achter de hal staan grote picknickbanken om rustig te kunnen eten, voor slechts zes euro per maaltijd.

Ook is het altijd druk bij de bagelbakkerijen in Brick Lane, het enige dat nog herinnert aan de oude Joodse buurt. De Blitz, de bommenregen die de Duitsers in '40/'41 op Londen lieten neerdalen, richtte grote schade aan in East End. Toen begon de exodus van de Joden richting Noord-Londen en andere steden. Maar bij Bagel Bake kun je nog altijd een krakend verse bagel met roomkaas en zalm krijgen voor slechts twee euro.

Achter de laagbouw doemen de steriele bankkantorens op. The City heeft de afgelopen vijftien jaar in hoog tempo de zoom van zijn Square Mile uitgelegd. Glazen nieuwbouw heeft ook de oude groente- en fruitmarkt Spitalfields Market ingekapseld. In de oude markthallen zijn nu bonte sjaals, hoeden en sieraden te koop. Brick Lane is het mekka voor straatkunstenaars van over de hele wereld. De Bengaalse restauranteigenaren nodigen hen uit hun kale zijmuren te beschilderen. Ondanks de snelle veranderingen doet mijn buurt hard haar best om haar unieke sfeer te bewaren.

BORIS BIKES

Het gratis fietsenplan van Londen, in de volksmond 'Boris bikes' geheten naar de fietsende burgemeester Boris Johnson, is onlangs uitgebreid naar het oosten van de stad. Er zijn veel fietsstations. Bij ieder station staat een zuil met gebruiksaanwijzingen. Met een creditcard krijg je een code die je vervolgens intikt bij een van de fietsen waarop de fiets van het slot gaat. Gebruik kost één Engelse pond. Het eerste half uur is gratis. Meer informatie: www.tfl.gov.uk

East End strekt zich helemaal uit tot Stratford, waar het Olympisch Park is gebouwd als een ruimteschip dat op een vreemde plaats is geland.

Op vrijdag na het avondgebed mixen op straat de Bengaalse mannen in hun lange beige gewaden met het uitgaanspubliek

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden