De Bab had had zelfs geen kaars

De grootste toeristische en religieuze trekpleister van Haifa in Israël, het 'achtste wereldwonder', is het tempelcomplex van een godsdienst die er officieel niet eens bestaat: de Bahai-gemeenschap. Tien jaar is er gewerkt aan de vervolmaking aan de tempeltuinen en later deze maand, op 22 mei, zullen in aanwezigheid van duizenden bahai's van overal ter wereld de tuinen plechtig worden geopend.

Het laatste stukje grasmat wordt met zorg gelegd, geen piekje mag uitsteken, alsof het om een golfbaan van wereldklasse gaat. Maar de grasmatten, keurig verdeeld over achttien al even keurige terrassen, dienen een ander doel: het vervullen van de wens van de Baha'oella - volgens de bahai's de laatste van de Boodschappers van God.

De Bahai-tuinen in Israëls noordelijke Haifa staan voor alles wat de directe omgeving deze dagen niet heeft: rust, sereniteit. Ze lijken zelfs het groepje journalisten te kalmeren, dat net uit de bus is gestapt waar de mobiele telefoontjes het geen moment laten afweten. De dag tevoren deden ze nog verslag van de oorlog, luttele kilometers verderop. Morgen weer. Sommigen hebben het georganiseerde 'promotie-uitstapje' bewust verkozen om even op adem te komen. ,,Mobieltjes uit'', luidt het anti-journalistieke verzoek voor het betreden van het heiligdom.

Een Palestijns paar heeft de plek uitgekozen als decor voor zijn huwelijksfoto's. Een schoolklas met van top tot teen bedekte meisjes van de islamitische meisjesschool in een naburig dorpje komt er op schoolreisje. In het heiligdom met zijn glanzende gouden koepel, zitten een paar westerlingen te mediteren.

Alles staat in het teken van de grote ceremonie op 22 mei als hier 4500 volgelingen van de bahai's uit de gehele wereld bijeenkomen om de opening van de nieuwe tuinen te vieren. Het markeert de voltooiing van een project dat tien jaar heeft geduurd en meer dan een half miljard gulden heeft gekost - het is een eerbetoon aan de Bahai-profeet, Said Ali Mohammed, beter bekend als de Bab, de Poort, die hier begraven ligt. Zijn al niet zo bescheiden tombe is het middelpunt van de 18 terrassen, negen boven de tombe, negen eronder. Samen met de tombe negentien in getal, waarvan de getalwaarde gelijkstaat aan het woord eenheid. Eenheid ligt ten grondslag aan het Bahai-geloof: Eén God en één menselijk ras. De aarde is slechts een land, het ras haar bewoners.

De Bahai-tuinen zijn het centrum van de havenstad Haifa. Op elke ansichtkaart prijkt de gouden koepel met de tuinen die dwars door Haifa de Karmelberg opklimmen, vierhonderd meter breed over een afstand van een kilometer, 225 meter steil omhoog. Ornamenten en fonteinen sieren de tuinen, als ook olijfbomen, eucalyptussen, cipressen uit Sjiraz, klimop. De bloemen zijn zorgvuldig uitgekozen zodat elk seizoen een kleur heeft.

Ruim anderhalve eeuw geleden openbaarde de Bab, die een Iraanse afstammeling van Mohammed zou zijn, zich als een boodschapper van God en kondigde hij de komst aan van een nieuwe profeet. De Perzische autoriteiten waren minder te spreken over zijn leer, temeer daar die te veel volgelingen trok. De Bab werd gearresteerd, gevangengezet en ten slotte op 9 juli 1850 in de stad Tabriz geëxecuteerd. Twintigduizend volgelingen kwamen om bij bloedbaden in Perzië - nog steeds vervolgt Iran de bahai's.

Een van de volgelingen van de Bab was een Pers van vooraanstaande komaf, die de naam zou krijgen van Baha'oella. Zijn steun aan de Bab leverde hem verbanning op naar Bagdad. Daar aan de oevers van de Tigris verkondigde hij in 1863 dat hij de boodschapper was wiens komst de Bab had aangekondigd: de vredevorst waarover het Oude Testament al sprak, de verlosser die ook al door Zarathoestra was aangekondigd, de wederkomst van Christus. Tien jaar later openbaarde hij in zijn Kitab-i-Akdas, een soort programma voor de toekomstige wereld.

Ook hij veroorzaakte beroering en belandde uiteindelijk in de beruchtste gevangenis van het Ottomaanse rijk: in Akko. Daar werd zijn gevangenschap geleidelijk omgezet in een soort huisarrest, schreef hij zijn gedichten, zijn brieven aan de wereldleiders en zijn religieuze, mystieke, en sociale geschriften die de basis vormen voor de Bahai-godsdienst.

Daar keek hij uit op heuvels van het Karmelgebergte aan de andere kant van de baai en bepaalde hij dat de stoffelijke resten van de Bab op die heuvel begraven moesten worden.

Eenwording van de mensheid en het ontstaan van een geweldloze wereldbeschaving staan centraal in de Bahai-leer, waarin een ieder gelijk is, ongeacht sekse, ras of wat ook. Hoewel, met de vraag van de Nederlandse journalist of het homohuwelijk ook mag, weet onze gids Douglas Samimi-Moore, zich even geen raad. ,,Wij respecteren iedereen. Maar wij zijn tegen gemeenschap buiten het huwelijk.'' Bij de bahai's is het gezin de hoeksteen van de samenleving. Vrouw en man zijn gelijk. Daar stuiten de bahai's toch op een klein probleem, want in het hoogste orgaan van de zeer georganiseerde gemeenschap hebben alleen mannen zitting. ,,Onze geleerden zeggen dat de reden daarvoor ons nog duidelijk zal worden'', luidt het antwoord.

De Bahai-gemeenschappen zijn verspreid over de gehele wereld, ze claimen in totaal ongeveer vijf miljoen leden te hebben; ze zijn ook actief als non-gouvernementele organisatie op terreinen als vredesprocessen, mensenrechten, onderwijs en gezondheid.

Juist in Israël, waar ze hun belangrijkste heiligdom hebben, bestaat er officieel geen Bahai-gemeenschap. Het is een besluit dat indertijd al door de Baha'oella is genomen, en kennelijk toen al was het bedoeld de autoriteiten niet tegen zich in het harnas te jagen. Vandaag de dag komt het goed uit, omdat de almachtige joodse orthodoxie alles wat maar andersdenkend is -laat staan zieltjes zou kunnen winnen- de oorlog verklaart. De bahai's doen overigens principieel niet aan bekering en vormen eerder een elitaire gemeenschap.

Het Bahai-centrum in Haifa bestaat uit vrijwilligers uit de hele wereld, die daar op tijdelijke basis vertoeven, van de tuinman tot de directeur. En verder zorgen de leden ervoor niet te veel op te vallen. Douglas Samimi-Moore prijst de samenwerking met de gemeente Haifa. Geen wonder. De burgemeester noemt de Bahai-tuinen het achtste wereldwonder, zijn gemeentebestuur heeft onlangs een weg omgeleid om de belangrijkste trekpleister van de stad alle ruimte te geven. Even is zelfs overwogen er een school voor te verplaatsen, maar dat ging de buurtbewoners te ver.

De 4500 bahai's die het feest komen bijwonen zijn zowat de eerste toeristen sinds het uitbreken van de intifada. Het grote feest zal rechtstreeks via de satelliet worden uitgezonden voor de vijf miljoen volgelingen in de hele wereld, inclusief het speciale concert met op de achtergrond de verlichte tuinen. ,,De Bab had in de gevangenis zelfs geen kaars'', zegt Douglas Samimi-Moore. ,,Wij zullen deze berg in het licht doen baden en zo zijn boodschap van vrede uitdragen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden