'De baan is nu niks. Dat komt door de weg'

AMSTERDAM, PALERMO - Vandaag begint op Sicilië een antiquarisch WK wielrennen. Vermoeid en met stramme leden begeeft vadertje Tijd zich te ruste. De alles is andersshow is in volle voorbereiding. Wanneer de heren van de technische commissie van de wereldwielrenunie UCI zich op het congres kunnen vinden in het concept-draaiboek, wordt straks in het theater van de toekomst het doek opgetrokken voor een sprankelende, 21ste eeuwse show vol vaart en attractieve wedstrijden.

JOHAN WOLDENDORP

De voornaamste wijziging in de 'eeuwenoude' structuur is het loskoppelen van het weg- en baanprogramma. Sicilië mag de komende twee weken al met het sloopwerk beginnen, Colombia valt volgend jaar de eer te beurt het monument definitief af te mogen breken. De operatie vindt noodgedwongen pas in 1995 plaats, omdat met de Colombiaanse wielerbond al een contract volgens de oude formule was gesloten. Als het Latijnsamerikaanse land er tenminste in slaagt de organisatie rond te krijgen. Daarover bestaan bij de UCI, dat recent een kijkje nam in Bogota, gerede twijfels. Er was nog niets voorbereid. De wereldwielrenunie houdt daarom voor de organisatie van het WK in 1995 Spanje (San Sebastian) als alternatief achter de hand.

“Het zijn noodzakelijke veranderingen”, legt Hein Verbruggen, voorzitter van de UCI, uit. “Op materiële en sportieve gronden kunnen we niet op deze manier verder gaan. De combinatie piste-weg is een probleem. Je zag dat vorig jaar. Het WK was toegewezen aan Noorwegen. Er moest in dat land een wielerbaan worden gebouwd om aan de voorwaarden van de UCI te kunnen voldoen. Eigenlijk was het alleen maar geëteresseerd in de weg. Dertig, veertig jaar geleden was de combinatie weg-baan een vanzelfsprekende, nu moet je je afvragen of je het een organisator aan kunt doen dure voorzieningen te treffen waar hij na het toernooi niets aan heeft.” Concreet: in het Vikingskipet te Hamar werd een demontabele piste aangelegd. Het hout verdween daarna voor dumpprijzen in menig open haard.

“Het tweede argument is een puur sportief”, vervolgt Verbruggen. “Het feit dat het WK meestal aan een Europees land wordt toegewezen, betekent dat het baanprogramma volledig ondergesneeuwd raakt door de weg. Het is een voorspel. De tv doet er niets aan. Praat je over het WK, dan praat je over het WK weg, over de laatste twee dagen. Voldoende argumenten om te zeggen: het moet helemaal anders.”

Aardverschuiving

Het had ondermeer een aardverschuiving op de wedstrijdkalender tot gevolg. Ook al omdat de Vuelta a España zich niet mag verheugen in een kwalitatief sterk deelnemersveld en de Giro d'Italia door te veel ploegen als voorbereiding op de Tour de France wordt gezien, wilde Verbruggen de drie grote rondes over een langere periode spreiden. De verhuizing van 'Spanje' naar september - vanaf volgend jaar - heeft als logische consequentie dat het WK op de weg niet eerder dan begin oktober kan worden afgewerkt. Verbruggen probeerde de organisatoren deelgenoot te maken van zijn enthousiasme, maar voelde zich al gauw de arme, eenzame Don Quichotte die in zijn eentje tegen windmolens stond te vechten. “Bestuurders en organisatoren blinken niet uit in het ontwikkelen van revolutionaire gedachten”, stelt Verbruggen vast. “Ze zeggen: dat moet niet. Maar vraag je: waarom niet, dan blijven ze het antwoord schuldig. Sportbestuurders laten zich te veel door emoties leiden. Ze denken te weinig marketing-gericht.

Dat komt doordat er veel vaste gewoontes in het levenspatroon zijn gesleten. Veranderingen doorvoeren is een redelijk taai proces, wat in de hand wordt gewerkt door het feit dat ze niet slecht draaien. Dat geldt voor ons ook. Wij draaien niet slecht, het WK draait zelfs goed. Alleen de baan is niks. Maar dat komt door de weg.''

Het ei van Colombus was zodoende snel gelegd. De chirurgen leggen de messen klaar voor de laatste kans-operatie, die de kwakkelende patiënt tot in lengte van jaren fris, nieuw leven in gaat blazen. In 1996 vindt het eerste zelfstandige WKbaan plaats in de gloednieuwe velodrome van Manchester. Voor 1997 heeft de UCI de kandidatuur van Australië (Perth) reeds binnen. “Daarmee zijn we er niet”, waarschuwt Verbruggen. “Er moeten heel andere disciplines komen, veel meer actie ook en een speaker die uitlegt wat er gebeurt.” De UCI-voorman denkt aan afgeleides van andere baansporten. “Waarom zouden we met acht renners op de baan geen 1500 meter kunnen rijden? Het is te lang voor een sprint en te kort voor een puntenkoers. Atletiek is ook voortdurend vernieuwend bezig. Wij moeten hetzelfde doen.” De voorstellen van de baancommissie van de UCI gaan in de richting van het afschaffen van het stayeren en de tandem. Andere, voor het minder deskundige publiek nauwelijks te verteren onderdelen worden uit hun isolement, slechts een specialisme voor de specialisten te zijn, gehaald. Verbruggen: “Ik heb het idee, dat de piste wat te steriel is. Dat er te veel op tijd wordt gereden. Voor de fervente liefhebber is dat leuk, maar de doorsnee toeschouwer laat het onmiddellijk afweten. De kilometer tijdrit bijvoorbeeld, is dodelijk saai. Je kunt daar iets aan doen door er minder coureurs op los te laten. Twaalf maximaal zonder dat er eindeloze kwalificaties aan vooraf gaan. Met korte programma's moeten we de baan opkrikken. De ceremonie protocolaire moet onmiddellijk na de wedstrijd worden gehouden. Het zweet moet nog op de smoel staan.”

Het doemdenken over de baan noemt Verbruggen overigens een typisch Westeuropees verschijnsel. In Japan, Australië en Zuid-Afrika is het fietsen op de piste aanmerkelijk populairder dan het wegrennen. Het is een denkfout geweest de wereld over één kam te scheren, geeft hij toe. Een paar jaar geleden dacht Verbruggen met het wielrennen op de weg alle continenten (Noord-Amerika met name) te kunnen veroveren, nu is hij tot de conclusie gekomen dat het zinvoller is de aardbol in regio's te verdelen en de aldaar florerende takken van de wielersport verder te laten groeien. In de Verenigde Staten trekt de ATB steeds meer beoefenaars, voor de Spelen van Sydney (2000) wordt een nieuwe baan gebouwd. Veel landen buiten West-Europa zijn groot en dunbevolkt en missen daardoor de noodzakelijke infrastructuur voor het organiseren van wegwedstrijden. Verbruggen: “Ik geloof niet in de theorie dat je de sport kunt exploiteren. Het zit in de cultuur van de mensen.”

De baan gaat dus een geheel eigen leven leiden. De UCI-voorman signaleert dat de onlangs geétroduceerde wereldbeker aanslaat. “Er zitten niet veel toeschouwers op de tribunes, maar er doen wel veel landen aan mee. Onlangs in Kopenhagen zelfs meer dan dertig.” Verbruggen is zelfs bereid de WK-data aan te passen aan de reguliere kalender. “Het zou toch fantastisch zijn als je door dat WB-circuit baanrenners elf maanden per jaar aan het werk kunt houden? Ik vind het niet erg het WK op de baan meer naar de winter, aan het eind van het seizoen, te verplaatsen.” Dat de organisatoren van zesdaagses wellicht gaan klagen over de hun aangedane concurrentie, deert hem niet. “In het wegseizoen kunnen er drie wedstrijden tegelijk worden verreden zonder dat ze elkaar schade berokkenen. We mogen de ontwikkeling van de sport niet afhankelijk maken van de zesdaagses. Daar rijden trouwens ook maar 24 renners.”

Terug naar de weg. De scheiding amateurs-profs verdwijnt. Daarvoor in de plaats komt een zogeheten licence unique. De individuele tijdrit - een novum - is zeer in trek bij de professionals. Ze geldt als het alternatief van de ploegentijdrit, die in 1996 ook al niet meer op het Olympisch programma prijkt. Omdat het IOC over twee jaar slechts 526 wielrenners (m/v) accrediteert, heeft de UCI zelf voorgesteld de collectieve tijdrit te schrappen. Het IOC had er overigens wel bij de internationale bond op aangedrongen het specialistische onderdeel, waarvoor amper belangstelling bestaat en dat bovendien een kwart van het atletenquotum opslorpt, te schrappen.

Dat doet de vraag rijzen of het Olympisch comité niet te nadrukkelijk bepaalt wat wel en wat niet goed is voor een internationale sportbond. “Ik vind het in dit geval een verstandige beslissing”, zegt Verbruggen. “Wij hadden het er als UCI niet zo gemakkelijk doorgekregen bij onze leden. Heel veel mensen zijn er door geshockeerd, maar als zo'n nummer toch onder druk staat, kun je beter snel reageren. Atlanta zag het niet zitten om 25 km autosnelweg af te sluiten. Maar er is geen sprake van dat we een deal hebben gesloten. En ook het IOC had niets kunnen zeggen als we de ploegentijdrit voor de Spelen van 1996 wel hadden gehandhaafd.”

Alle hoeken

Tot slot moet Verbruggen nog een kritische kanttekening over het WK op Sicilië kwijt. Coureurs, begeleiders, journalisten en supporters krijgen alle hoeken van het fraaie eiland te zien. Het baanprogramma en de ploegentijdrit, waarvoor Nederland al niet eens meer heeft ingeschreven, spelen zich af in Palermo. De plaatselijke organisator Ciccio Ingrilli heeft Capo d'Orlando als decor van de wegwedstrijd voor vrouwen en amateurs opgetrokken, laat de tijdrijders in Catania van acquit gaan en gunt Agrigento - ondanks alles - de smakelijke apotheose van het WK, de profkoers. “Ik ben er een beetje door verrast”, zegt de UCI-voorzitter. “We geven het WK aan een nationale bond, die vervolgens een stad voor de baan en de weg uitzoekt. Bij nader inzien heeft de Italiaanse wielerbond de organisatie niet aan een stad, maar aan een regio gegeven. Het geld komt uit de regio, dus moeten we de hele regio er ook van laten meeprofiteren, luidt hun argument. Dat leidt tot een ingewikkeld systeem van verhuizingen. We konden niet meer terug, maar ik denk niet dat de UCI zich laat lenen voor herhalingen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden