De Avro wil volle tribunes

In de Avro Tribune, een kleurenbijlage van de Avrobode en de Televizier lachen de bekende Avro-gezichten je toe. Ze zoeken contact met hun publiek: 'Samen maken we kijken en luisteren nog leuker'. De kijkers en luisteraars worden uitgenodigd naar opnamen te komen en mee te doen. Want de Avro wil de band met de leden verstevigen, voor het te laat is.

Maar de Avro, van oudsher de omroep van de 'onafhankelijken', vreest dat de lezers van de Avrobode en Televizier zich niet zo vanzelfsprekend gebonden voelen. Om de band met de leden te versterken, begint de omroep een actie onder het motto: 'U bent van harte welkom bij de Avro.' De Avro-programma's krijgen elk een 'tribune' waar de leden zich voor kunnen opgeven. Zij krijgen over hun favoriete programma dan een videoband, extra informatie, uitnodigingen voor excursies, museumrondleidingen, concerten of opnamen, en soms mogen ze zelfs een programmamaker ontmoeten.

Frans Maréchal, algemeen directeur van de Avro, is er deze week na het debat over de Mediawet in de Tweede Kamer niet geruster op geworden. Dat het tientjeslid voortaan vijftien gulden moet betalen is hem om het even. Het brengt wat meer geld in het laatje, maar de inspanning om het geld binnen te krijgen zal net zoveel kosten. Dat geldt, wat hem betreft, ook als het een geeltje was geworden. “De Avro heeft niet zoveel tientjesleden. Die zitten toch meer bij omroepen als de EO en de VPRO, die daar in het verleden actie op hebben gevoerd.” De Avro moet het vooral hebben van de gidsabonnementen. In totaal zijn er nu een kleine 600.000 mensen lid van de Avro, schat hij. Hoeveel daarvan verdwijnen na de ontkoppeling van het lidmaatschap aan het gidsabonnement, kan hij niet voorspellen.

“Staatssecretaris Nuis gaat uit van vijftien procent ledenverlies, maar je hoort wel eens zeggen dat het een kwart van de leden kost.” Als de Avro 150.000 leden verliest, kan dat de nekslag zijn voor de ooit veruit grootste omroep. Op dit moment heeft een A-omroep minimaal 450.000 leden nodig. Staatssecretaris Nuis heeft gezegd dat die ledenaantallen lager kunnen, maar tot nu toe heeft hij geen exact aantal genoemd. “Het is dus heel moeilijk om beleid uit te stippelen dat op de toekomst is gericht”, zegt Maréchal. De tijd dringt. Rustig afwachten hoe de Mediawet er uiteindelijk zal uitzien, kan niet.

De Avro voelt zich eigenlijk een beetje bekocht. Sinds 1991 werkt de omroep op Nederland 1 samen met de NCRV en de KRO. Die LAT-relatie is afgedwongen door Den Haag. Geslaagde innige samenwerking zou worden beloond en de omroepverenigingen konden zelfstandig blijven bestaan, beloofde de toenmalige minister D'Ancona. De omroepen konden de irriterende ledenjacht staken. Avro, KRO en NCRV zijn als AKN gezamenlijk een actualiteitenprogramma gaan maken ('Netwerk') en hebben hun programma's in handen gegeven van netmanager Gerard Hulshof. Ze besloten zelfs tot gezamenlijke huisvesting, waarvoor eerdaags de nieuwbouw begint. Nederland 1, waarop AKN uitzendt, geldt als het succesnummer van de vernieuwde structuur in Hilversum. Relatief goed bekeken uitzendingen en een herkenbare programmering, met drama, speelfilm en informatie op vaste uren. Nederland 2 (EO en Tros) en Nederland 3 (Vara, VPRO en NPS) zijn daarbij vergeleken rommeltjes.

Maar in plaats van een beloning voor deze geslaagde relatievorming wacht de betrokken omroepen juist straf.

Onder het paarse kabinet zijn de ideeën over de publieke omroep volledig gedraaid. Grofweg is nu het streven om tegenover de commerciële zenders één publieke omroep te stellen en worden de omroepen gedwongen tot nog nauwere samenwerking. Vanaf 2000 krijgen de omroepen per net één gezamenlijke zendmachtiging. De netpartners vrezen dan verlies van hun identiteit. Maréchal: “De achterliggende reden van 'Tribune' is heel simpel: de Avro heeft aan herkenbaarheid ingeleverd door de samenwerking in AKN. Die herkenbaarheid willen we vergroten, want we willen wel blijven bestaan.”

Sinds de Avro de ledenwervingsactiviteiten op last van Den Haag stopte en de energie ging steken in de programma's is de omroep zo'n 50.000 leden achteruit gegaan, schat Maréchal. Door de ontkoppeling van het lidmaatschap en de omroepbladen wacht de omroepen nog meer ledenverlies en naar verwachting vier miljoen gulden minder inkomsten. Hij is er ook nog niet gerust op dat de voorgenomen bezuiniging (inmiddels door de Kamer weggestemd) van honderd miljoen gulden voor dit jaar helemaal van de baan is. “Het is nog steeds niet zeker. Ik heb toch maar een memo het bedrijf ingestuurd om erop aan te dringen dat de medewerkers geen verplichtingen aangaan voor het vierde kwartaal. Uiteraard komen er nu mensen langs die zeggen: maar we zijn al bezig met de programma's voor het winterseizoen.”

De NCRV en KRO kunnen hun leden goed aanspreken op hun levensbeschouwelijke band. Maar de Avro heeft minder onderwerpen om de leden het clubgevoel te geven. Hoe ziet het gemiddelde Avro-lid er uit? Maréchal: “De Avro-leden zijn een dwarsdoorsnede van de bevolking, ook in leeftijd. De Avro is geen ideologische omroep. Het gaat om de programma's. Die moeten kwalitatief goed zijn, informatief, bijdragen aan de meningsvorming.” Avro-programma's zijn op zichzelf misschien niet zo herkenbaar, zoals de EO-programma's dat wel zijn, bevestigt Maréchal. “Maar we weten ook dat de Avro-programma's uit het basispakket, als 'Vinger aan de pols', 'Alle dieren tellen mee' en 'Opsporing verzocht' nergens zo zouden worden gemaakt.” Volgens Maréchal hebben lezers ook een band met hun omroepgids: “Het maakt ze wel degelijk uit of ze thuis de VPRO-gids, de NCRV-gids of Televizier op tafel hebben liggen. Het lijkt me dus dat we de gidsabonnees, ook na de ontkoppeling, toestemming vragen om een deel van het abonnementsgeld te gebruiken voor onze programma's. En daarom willen we nu al extra inspanning gaan doen om onze leden te behouden.”

De programmamakers maakten niet spontaan een rondedansje toen de plannen voor 'Tribune' binnen het bedrijf werden ontvouwd, vertelt Maréchal. “Het was soms heel lastig. Er ontstonden interessante discussies. In wezen dwing je mensen die bezig zijn met een creatief proces, zich met de vereniging te gaan bezig houden. We hebben een ronde gemaakt door het bedrijf, met kleine groepjes mensen gesproken om het belang aan te geven. Uiteindelijk hebben ze het plan met enthousiasme omarmd. Ze zien in dat we de slag moeten maken. Dat het een illusie is dat de Avro een instituut is dat niet zo gauw zal verdwijnen. Ze zijn de noodzaak in gaan zien om actief om te gaan met de leden.”

De Avro maakt de sprong voorwaarts, terwijl in Den Haag nog steeds wordt gediscussieerd over de veranderingen in de Mediawet. “Maar je kunt niet afwachten tot Den Haag eindelijk een beslissing neemt.”

Maréchal kenschetst de verhouding met Den Haag als heavy. Een belangrijk geschil betreft het door staatssecretaris Nuis vermeende financiële tekort dat de publieke omroepen staat te wachten door verminderde reclame-inkomsten. De publieke omroepen, terzijde gestaan door adviesbureau McKinsey, wijzen er op dat ze door bezuinigingen uit de rode cijfers zijn gebleven. “We verwijten Nuis gegoochel met cijfers. Dat hij de Kamerleden een cosmetisch tekort van 200 miljoen gulden voorschotelt, om daarmee het omroepgeeltje te redden. Wij zeggen: volgens ons is er in 2000 geen tekort, maar zelfs een overschot van 49 miljoen gulden. De staatssecretaris is bezig om minder ingevoerde Kamerleden op het verkeerde been te zetten. Zo'n verwijt gaat ver, inderdaad.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden