’De Arabische zijde heeft grote veranderingen ondergaan’

(FOTO AP)Beeld AP

Israëls imago in de wereld is sinds de Gaza-oorlog verslechterd. President Sjimon Peres blijft desondanks werken aan vrede. „Dit is geen liefdesaffaire. Het wordt een vrede uit noodzaak geboren.”

Het rapport van de Zuid-Afrikaanse rechter Goldstone, die Israël beschuldigde van disproportioneel geweld in de Gaza-oorlog vorige winter, heeft het land politiek nog verder in een isolement gedrukt. Israëls president Sjimon Peres realiseert zich dat en schroomt niet erover te praten. Wellicht is het zelfs een van de redenen dat hij onlangs bijdroeg aan de driedaagse conferentie ’Blik op de toekomst’, die Israëls positieve kanten moet belichten. Ruim 5000 deelnemers bespraken thema’s variërend van klimaatverandering tot de toekomst van de metropolis.

„Wij willen leren van anderen en onze kennis met ze delen”, zegt Peres. „Ook om te laten zien dat we wetenschappelijk wereldwijd meetellen, ondanks ons politieke isolement.” Israël is met name een wereldspeler op terreinen als nano-technologie en stamcelonderzoek. Israëlische onderzoekers werken bijvoorbeeld aan een ’nano-neus’ die borstkanker kan opspeuren, en hebben hartspieren uit stamcellen gekweekt.

Rond het Goldstone-rapport is de brandende vraag waarom Israël weigerde op wat voor manier dan ook mee te werken aan dit onderzoek, waarvan de conclusies zijn aangenomen door de VN-Mensenrechtenraad.

Oorlogen worden niet meer op de aloude manier uitgevochten, zo argumenteert Peres. Legers staan niet meer openlijk tegenover elkaar, het oude oorlogsrecht sluit niet goed meer aan op situaties waarbij een soeverein leger tegenover ’terroristen’ staat die vanuit een burgeromgeving opereren. Daarmee sluit de president aan bij zijn premier Netanjahoe, die vorige week ook al de aanval opende op het ’verouderde’ oorlogsrecht.

Bovendien, voegt Peres toe, was het onderzoek „bij voorbaat eenzijdig” en is er binnen de Verenigde Naties „een anti-Israël-meerderheid”.

Waarom heeft Israël dan geen eigen, onafhankelijk onderzoek ingesteld, zoals bij eerdere oorlogen? Dit was ook een van de aanbevelingen van Goldstone. Peres voorspelt: „Dat zullen we waarschijnlijk alsnog doen.”

Ondanks de Goldstone-controverse blijft Peres optimistisch over de toekomst van de vastgelopen vredesonderhandelingen met de Palestijnen. „Het was een foutje van hen om te denken dat Amerika Israël in de steek heeft gelaten”, zegt Peres, doelend op president Obama’s eerdere oproep tot bevriezing van alle nederzettingenbouw. De Verenigde Staten hebben die eis inmiddels laten varen, maar de Palestijnen zien dat nog steeds als voorwaarde voor hervatting van de gesprekken.

Maar Peres ziet ook interne obstakels. „Het Palestijnse kamp is onderling verdeeld. Fatah en Hamas wedijveren om wie het meest ’vaderlandslievend’ is, en dat betekent in dit geval: wie is het meest anti-Israël.” Toch werkt Peres hard aan het verzoenen van het publiek met de optie van een ’kille vrede’. „Hier is geen sprake van een liefdesaffaire. Het wordt vrede uit noodzaak geboren.”

Lang hoeft die niet op zich te laten wachten, stelt Peres. „De basis ligt er: dat is de tweestatenoplossing. Israël is bereid op 3 tot 4 procent na alle gebied van de Westoever terug te geven, in ruil voor nader te bepalen gebieden. Over de vluchtelingenkwestie is een soort wederzijds begrip ontstaan. Vergeet niet dat de Arabische zijde grote verandering heeft ondergaan.”

Peres doelt op de harde weigering om Israël te erkennen in de jaren zestig tot het Arabische vredesinitiatief in 2002, dat in 2007 nieuw leven werd ingeblazen.

Wat staat vooruitgang dan nog in de weg? „We zoeken een pragmatische oplossing voor emotionele twistpunten”, zo formuleert Peres het. „Dat is hondsmoeilijk, ik weet het. Maar ik ben erg optimistisch.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden