De andere Krim

'Ze zeiden dat op de promenade een nieuwkomer was verschenen: een dame met een hondje.' Zo begint een beroemd verhaal van Tsjechov, 'De dame met het hondje'. De dame is de jonge Anna Sergejevna, net getrouwd, het hondje is een wit keeshondje, en ze worden gadegeslagen door Dimitri Goerov, man van de wereld, ook getrouwd. Plek van handeling, de promenade van het kuuroord Jalta aan de Krim. Er ontstaat een melancholische romance die na verloop van tijd, net als die in dat andere hyperromantische overspelproduct, de film 'Brief Encounter', lijkt dood te lopen, maar deze twee blijven elkaar in het geheim ontmoeten.

De Krim, de naam alleen al, heeft in mijn hoofd altijd allerlei romantische, negentiende-eeuwse beelden gestookt van gelukkige, flanerende mensen, zalig op het strand uitgestrekte, naar de blauwe lucht starende baders, fluisterende geliefden. De Krim, de Riviera van Rusland, is de uitgelezen badplaats in de Russische literatuur. Schrijvers als Poesjkin, Tsjechov en Tolstoj snelden ernaartoe als ze zich elders niet goed voelden en schreven er verhalen over, Tolstoj zelfs drie alleen al over de stad Sebastopol. Tsjechov had bij Jalta een landgoed waarop hij van zijn tuberculose trachtte te genezen. Poesjkin schrijft dat zijn verblijf op de Krim (hij was wegens een opstandig gedicht door de tsaar uit Sint Petersburg verbannen) tot de meest onbewolkte van zijn bestaan behoorden. Voor Vladimir Nabokov was de Krim de laatste Russische halte voor hij naar Europa en vervolgens Amerika emigreerde. Hij schrijft er in zijn roman Glorie over: 'Na het zwemmen was het ongelooflijk lekker je naakt uit te strekken op de hete stenen en met het hoofd achterover te kijken naar de cipressen, die zich als donkere dolken diep in de hemel boorden' en verder heeft hij het over 'de extatische lucht en de sprookjesachtige blauwe zee met de verblindende, metalig glanzende lichtschilfers.'

Ik ben nooit op de Krim geweest maar met de Russische literatuur bij de hand hoeft dat ook helemaal niet. En verder zie ik Churchill, Roosevelt en Stalin voor me, in Jalta, in comfortabele leunstoelen onderhandelend over de nieuwe wereldvrede. In Nederland zijn er diverse plaatsjes die De Krim heten, je hebt er bijvoorbeeld een in Overijssel en een in Utrecht. Van een romantische patronage is geen sprake, ze zijn vernoemd naar de Krimoorlog halverwege de negentiende eeuw, tussen Rusland enerzijds en Turkije, Engeland en Frankrijk anderzijds, de eerste moderne oorlog zegt men, met treinen, foto's, oorlogsjournalisten en Florence Nightingale. In de Topografische Gids van Nederland lees ik over de Overijsselse Krim: 'Het ruige volk van deze streek (veenarbeiders) werd geassocieerd met de ruige Krimsoldaten in die oorlogsperiode' en over die in Utrecht 'dat onze plaats zo genoemd werd, hing daarmee samen, dat hier regelmatig vele vechtpartijen plaatsvonden.' Misschien is het wel iets typisch Nederlands om een mooie, romantische droom aan flarden te scheuren en er de ruige realiteit voor in de plaats te stellen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden