De ambtenaar die meesterspion werd, wacht nu twaalf jaar cel

Rechter: Agent BR bracht als informant van Russische geheime dienst veiligheid Nederland in gevaar

Neerlands grootste spion van de afgelopen jaren, Raymond P. alias agent BR, is door de rechtbank Den Haag veroordeeld tot 12 jaar cel. Als ambtenaar van buitenlandse zaken verkocht hij via het echtpaar Andreas en Heidrun Anschlag jarenlang geheime stukken aan de Russische veiligheidsdienst SVR.

De prijs die de 61-jarige ex-diplomaat voor zijn spionage-arbeid moet betalen is hoog. Hij verdiende voor de schending van het Nederlandse staatsgeheim en ambtelijke corruptie in totaal 72.000 euro. Omgerekend is dat per jaar celstraf 6000 euro, zo blijkt nu. In het vonnis wijst de rechtbank juist op het feit dat de hoogte van dit bedrag aangeeft dat agent BR als informant een waardevolle positie bekleedde voor de Russische geheime dienst.

Het spionageverhaal krijgt na de zomer nog een vervolg. Dan staan Andreas (alias Pit) en zijn vrouw Heidrun (alias Tina) Anschlag voor de Duitse rechter. Veel zullen ze daar waarschijnlijk niet zeggen. Pit en Tina zijn tot nu toe zo mogelijk nog zwijgzamer geweest dan de door hen 'gerunde' agent BR. Ook hier is bekend wat Pit en Tina verdienden voor hun hand- en spandiensten voor de Russen. De beide geheimagenten kregen in 2011 van de Russische geheime dienst respectievelijk 4300 en 4000 euro per jaar.

Wat deden Raymond P. en de beide echtelieden voor die bedragen? Tina onderhield het contact met de Russische thuisbasis. Pit runde, zoals dat in de wereld van de spionage heet, de Nederlander. Op 18 oktober 2011 werd het echtpaar Anschlag in Duitsland aangehouden. Op 24 maart vorig jaar moest agent BR er op Schiphol aan geloven. Diezelfde dag werden bij hem thuis 227 documenten aangetroffen.

Wat exact in die documenten staat, is niet in het openbaar tijdens de rechtszaak behandeld. In zijn algemeenheid ging het over de hervorming van de Navo en vooral over de manier waarop de inlichtingenstructuur op het hoofdkwartier van de Navo werd ingericht. In sommige stukken staat ook wat de zwaktes bij de Navo op het vlak van inlichtingenvergaring waren.

Er was echter meer te melden. Zo werden documenten overgedragen waarin de meningen van de afzonderlijke Navo-lidstaten over de strijd in Libië stonden. Daarin stond ook informatie over de kwaliteit van Libische leiders die Kadafi zouden opvolgen. De Hollandse lekkage moet zeker voor het aanzien van Nederland pijnlijk zijn. Er is niet alleen imagoschade. Volgens de Haagse rechtbank heeft agent BR ook de veiligheid van de Nederlandse staat in gevaar gebracht.

Raymond P., van wie alleen is vastgesteld dat hij grote schulden had, heeft nooit iets over zijn motieven gezegd. De man die sinds 1978 op diverse posten bij Buitenlandse Zaken zat, reed niet rond in grote auto's.

Over in ieder geval zeven collega's in de diplomatieke dienst lekte hij onder meer informatie over hun seksuele geaardheid. Ook die informatie is niet concreet tijdens de rechtszaak besproken. Vermoedelijk tot geruststelling van de ambtenaren die het proces volgden.

Tijdens de rechtszaak bleek dat Raymond P. tot een kleine groep spionnen behoorde die volgens de rechters het ontwrichten en ondermijnen van de Nederlandse staat en de Navo-bondgenoten voor ogen hebben. Rusland was er ook alles aangelegen agent BR op zijn post te houden. Uit berichtenverkeer tussen Moskou en het spionnenechtpaar is gebleken dat de Russen tevreden waren over het werk van de Nederlander en ook bereid waren te helpen bij het saneren van zijn schulden.

Het Openbaar Ministerie en de verdachte hebben beiden redenen om in hoger beroep te gaan. Zo is de straf drie jaar lager dan de eis van het OM. In deze zaak zijn ook fouten gemaakt die nu niet door de rechtbank zijn afgestraft.

Voor de verdachte was er een kleine overwinning: hij krijgt vijf van hem afgenomen horloges, waaronder een Graham en een Breitling, terug. Alle vijf zijn overigens namaak.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden