De Afsluitdijk had eigenlijk Afsluitdam moeten heten

Beeld X

Bij het ontstaan van Nederland hebben dijken en dammen een grote rol gespeeld. Bij dijken ligt aan de ene kant water, aan de andere land; bij dammen ligt het water aan beide kanten - de Afsluitdijk had eigenlijk Afsluitdam moeten heten.

Al in de prehistorie werden dijken en dammen opgeworpen, maar pas in de 12de eeuw worden ze met name genoemd, van de IJzendijk in 1127 tot de Brigdamme in 1215, beide in Zeeland. In Zeeland liggen ook de nieuwste dammen, de Oesterdam en de Philipsdam, die alle twee in 1987 gereedkwamen.

Er zijn in Nederland veel meer dijken dan dammen gebouwd. Dat valt alleen al te zien aan familienamen: er wonen in Nederland zo'n 120.000 mensen die Van Dijk heten of 'dijk' in hun naam hebben, tegen de 24.000 die de naam Van Dam of een naam met 'dam' daarin dragen.

Damsteden en dorpen

Dammen vormden een dure belemmering voor het vervoer te water. Schepen moesten er met lieren overheen getrokken worden of de passagiers moesten er overstappen en de vracht - graan, bier, kaas, hout, huiden, laken en wol - moest worden overgebracht. Dat leidde tot nederzettingen ter plaatse, te beginnen met een herberg en paardenbedrijf. Sommige nederzettingen groeiden uit tot wereldsteden (Amsterdam, Rotterdam), andere werden niet meer dan dorpen, zoals Maas- en Zwammerdam. Oost- en West-Knollendam ontstonden toen de Knollendam rond 1635 definitief gesloopt werd.

Interessant is de Leytsche dam. Toen de Leidschendammers van toen daar twee sluisjes bij hadden gebouwd, stuurde het stadsbestuur van Gouda eind 1492 ter bescherming van de vaarroute over de Gouwe een legertje van 400 sterke mannen met knotsen en bijlen op 53 sleeën over het hardbevroren land naar de Leytsche dam, waar de nieuwe sluisjes kort en klein werden geslagen. Pas in 1885 kreeg Leidschendam een definitieve sluis.

We waarschuwen alvast: u hoeft dit niet per se te weten, maar meer Nutteloze Kennis vindt u in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden