De afgever en de aanmaker

Comedy | interview | Absurd, verfrissend en rebels: Het duo De Partizanen verovert het cabaret. Aan de vooravond van hun tweede show 'Welkom in Partizanië' laten Merijn Scholten en Thomas Gast zich uit over jeugdtrauma's, humor en hun helden.

De setting is een talkshow. Merijn Scholten speelt de schrijver van het boek 'Hygiëne is een gevoel', Thomas Gast is de presentator van dienst. In ronkende clichés gaat het gesprek van start. De schrijver pleit voor een radicaal andere benadering van hygiëne, hij vindt dat dit niet iets is dat objectief meetbaar is. Het boek is, zo blijkt, bedoeld voor Hetty, wijlen zijn echtgenote. Zij heeft "bij een akkefietje in huiselijke kring gemeend het leven te moeten laten". Even later blijkt dat de schrijver zijn echtgenote heeft vermoord om haar smetvrees en dat hij dit boek heeft geschreven 'omdat de discussie niet af voelde'. Het publiek ligt in een deuk om deze scène van het cabaretduo De Partizanen.

Zo op papier komt het misschien flauw over, op het toneel zien we twee uiterst serieuze jonge mannen die met uitgestreken gezichten en plechtige zinnen het onderwerp behandelen waardoor het erg grappig wordt. Diezelfde ernst is bijvoorbeeld te zien in de minutieuze parodie op de tv-quiz 'Per Seconde Wijzer' waarin een brave huisvader als vraag een lijst pornowebsites krijgt voorgeschoteld. "Kent u veel porno?" "Nee, dat niet, maar je leest wel eens wat." Vervreemdend, bizar, overdreven.

De Partizanen - Thomas Gast en Merijn Scholten dus (beiden 1983) - zijn meesters in het creëren van een heel eigen, liefst lichtelijk absurd universum. In droogkomische dialogen en sketches trekken zij het publiek mee in hun eigen wereld. Waarschijnlijk heet hun tweede voorstelling daarom 'Welkom in Partizanië'. Wat voor land is het precies? Hun droge antwoord: "Partizanië en zijn lokale bevolking zijn nog niet volledig in kaart gebracht. Het is wat dat betreft een walhalla voor de ambitieuze antropoloog. Wat ons tot nu toe het meest heeft verbaasd is het volkslied, dat volkomen atonaal en tekstueel onbegrijpelijk is, maar je achterlaat met een aan waanzin grenzend gevoel van nationale trots." Een visum is gelukkig niet nodig, want "Partizanië valt onder het Schengen-verdrag, dus in principe is het vrij reizen. Maar een geldig toegangsbewijs wordt door ons wel op prijs gesteld."

Om hun stijl van humor nog beter te leren kennen, een licht ontregelend tikkie-takkie-interview - naar de snelle, buiten-de-hokjes-voetbalstijl die Johan Cruijff introduceerde bij FC Barcelona.

Wat is humor?

"Er wordt vaak gezegd: 'Humor is tragedy plus time'. Thomas had de tragedie en Merijn had wel wat tijd."

Wanneer is een grap of sketch geslaagd?

"Als het met de mensen doet wat wij ervan hopen. Dat betekent meestal: dat ze moeten lachen, soms: dat ze moeten huilen, en bijna altijd: dat ze hun relatie verbreken en een blootsvoetse pelgrimstocht maken naar Santiago de Compostella (met bijbehorend blog)."

Wie zijn jullie comedyhelden?

"Onder andere Matt Stone en Trey Parker, de makers van 'South Park'. Zij zijn supergrappig en voor niets of niemand bang. Ze hebben een flauwe poep- en-pies-animatieserie, die meteen grappig was, in twintig jaar laten evolueren tot een geniale mix van actuele humor en absurdisme. We kijken ook met bewondering en interesse naar hun samenwerking. Ze vertrouwen volkomen op elkaars talenten."

Nog meer helden dan?

"Toon Hermans, Hans Teeuwen, 'Monty Python' en 'Jiskefet'. Allemaal ongelooflijk grappig en erg origineel. En we kijken jaloers naar wat Stephen Colbert ('The Late Show with Stephen Colbert') en Conan O'Brien ('Conan') doen: een dagelijkse talkshow die een combinatie is van intelligente grappen en analyses, interviews en originele gekte. Daarbij hebben ze allebei gestudeerd. Niet dat dat per se belangrijk is, maar hun denkniveau zie je in Nederland niet zo vaak. Hier wordt humor en televisie maken soms iets te vaak aan het hbo werk- en denkniveau overgelaten. Er is niks mis met dat niveau, maar in de sport kijk je ook het liefst naar de meest atletische mensen."

Wat is het grappigste woord?

"Laten we van taal niet ook nog een wedstrijd maken. Wij dragen alle woorden een even warm hart toe. Het is nogal verleidelijk om exotische woorden als 'onverkwikkelijk' hoger aan te slaan dan een ietwat ordinair woord als 'dus', maar bij ons staan ze even hoog op de humorladder."

Waar moeten jullie zelf het hardst om lachen?

"Om het woord 'onverkwikkelijk'."

Van wie hebben jullie het meest geleerd?

"Van onze opeenvolgende regisseurs Koos Terpstra, Pieter Bouwman en Floris van Delft. En natuurlijk van de Teleac-cabaretcursus 'De wortels van het kwaad' met voice-over van Han Peekel."

Als jullie iets konden veranderen aan jullie vak, wat zou dat zijn?

"Verjonging en verfrissing van de hele scene. In die zin kijken we soms met jaloezie naar de Nederlandse hiphopwereld."

Hoe voelt het om een duo te zijn?

"Dat is een beetje alsof je aan Captain Planet vraagt hoe het voelt om Captain Planet te zijn. Dat is niet te omschrijven, maar als het dan toch moet: onverklaarbaar sterk en met een warm hart voor mens, dier en natuur."

Wat zijn, in het duo, jullie sterke en zwakke punten?

"Thomas is meer een afgever en Merijn meer een aanmaker."

Voor wie is 'Welkom in Partizanië' bedoeld?

"Voor levenslustige mensen met een al dan niet goed gevoel voor humor."

Wat is jullie huidige gemoedstoestand?

"Gezellig verward."

Hoe zijn première-zenuwen het best te bedwingen?

"Gewoon een beetje kalm aan doen."

Wat moet je nooit zeggen tegen een cabaretier?

"Dit is onze top drie:

3) 'Kun je ervan leven?'

2) 'Je mag geen succes zeggen geloof ik hè, dus ik zeg: toi, toi, toi.'

1) 'Dit is zeker wel inspiratie voor een nieuwe sketch of niet?'"

Wacht, beschouwen jullie jezelf wel als cabaretiers?

"Kenners noemen het cabaret, maar wij noemen het Action Packed Adventure Theatre (A.P.A.T.)."

Waardoor onderscheiden jullie je van de rest van het cabaret?

"Dit is meer een vraag voor in een sollicitatiegesprek. Voor alle duidelijkheid: wij zijn niet op zoek naar een baan."

Waar zijn jullie het meest bang voor?

Thomas Gast: "Publieke vernedering."

Merijn Scholten: "Dan vrees ik dat we de show zullen moeten afblazen, want daar zitten weer een aantal dingen in die daar behoorlijk dicht tegenaan schuren."

Nog een jeugdtrauma dat jullie dwars zit?

"De ronduit schofterige manier waarop er toentertijd met Ciske Vrijmoeth, bijgenaamd de Rat, is omgegaan: een moeder die niet naar hem omkeek, een vader op de grote vaart. Waar was Bureau Jeugdzorg? Dat vragen wij ons af. Een grof schandaal. Maar zoals dat gaat met jeugdtrauma's heeft het wel geweldige literatuur en een mooi stukje cinema opgeleverd."

Wat doen jullie het liefst als jullie niet werken?

"Optreden."

Wat is jullie motto?

"Een lach, je bent in Partizanië."

Merijn Scholten (links) en Thomas Gast. foto roger cremer

De Partizanen

Hun geschiedenis laat zich al lezen als een spannend jongensboek. Thomas Gast en Merijn Scholten leren elkaar in 2008 kennen bij stand-up comedy-collectief Comedytrain. Samen maken ze in 2012 de satirische documentaire 'Alles voor een lach' over de onbekende comedian Rob van Liempt. Die samenwerking bevalt, want meteen daarna richten ze De Partizanen op. Na drie maanden doet het duo mee aan het Leids Cabaret Festival 2013, waar ze moeiteloos jury- en publieksprijs winnen. Hun debuutprogramma 'De Partizanen' is in 2015 bekroond met de Neerlands Hoop, de cabaretprijs voor de meest veelbelovende nieuwkomers.

'Welkom in Partizanië' is te zien t/m 27 mei. Info: www.departizanen.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden