'De Advocaat' is literaire taalkunst, geen drama

THEATER


De advocaat


Toneelgroep Maastricht Tournee t/m 14-5:


www.toneelgroepmaastricht.nl


**


De neergang van advocatenfamilie Moszkowicz als Shakespeariaans koningsdrama. De ambitie spat er vanaf. Een in de media breed uitgemeten, waar gebeurd drama - van eigen bodem nog wel - klassieke allure verlenen is een klus om je vingers bij af te likken.


Toneelgroep Maastricht was niet de enige die dit bedacht. Pas kwam de VPRO-serie 'De maatschap' voorbij, in een meer eigentijds documentairejasje gestoken. Toneelgroep Maastricht echter wilde het gegeven van de topadvocaat, die aan egotisme te gronde ging, breder trekken. Tot een universeel thema omvormen.


Aan Ilja Leonard Pfeijffer de opdracht. Een schrijver en dichter uit wiens pen eenzelfde bloemrijke retorica kan vloeien als die waarmee hoofdpersoon Bram Moszkowicz door zijn talloze tv-optredens nationaal beroemd werd. Met als contrast hier een al even gladde, maar dan vunzige variant van diens meest omstreden cliënt 'De Neus'.


De meest fraaie en vaak geestige zinsconstructies dansen over het toneel. En in een voornaam kantoordecor van statige houten ladekasten laat regisseur Michel Sluysmans de acteurs schitteren in de vol bravoure gevoerde mono- en dialogen. Nu en dan afgewisseld met gedragen aria's.


Een indrukwekkende Porgy Franssen als Bram krijgt meesterlijk tegenspel van Dries Vanhegen als de geminachte broer Mordechai (samenvoeging van de eigenlijke Moszkovicz-broers). Viktor Griffioen beweegt zich er soepel tussendoor als de gewiekst intimiderende topcrimineel 'De Neus'.


En toch. Drie (!) uur verbale virtuositeit gaat vervelen, als die niet gedragen wordt door een sterke (plot)opbouw. Pfeijffer mag heel handig de praktijk van de advocatuur vergelijken met een toneelspel, en de personages er almaar op laten attenderen dat zij een rol in dat 'eigen' leven spelen: zonder spanningsboog is er geen drama.


Ingrediënten zijn er wel. Er is de gehate vader, uit wiens schaduw de zoons zich vergeefs hopen te bevrijden, of een geïnfiltreerde onderzoeksjournaliste. Maar als die laatste met Bram een affaire begint, verzandt dat meer tot een gebbetje dan een intrige, terwijl de steeds weer als beklemmend aangehaalde vaderrol verwordt tot running gag. Net zoals de brutaal rondstappende 'Neus'.


Ondanks de naam Moszkowicz heet 'De advocaat' nadrukkelijk fictie. Pfeijffer stoeit vrijelijk met het biografische materiaal en Sluysmans wakkert de fantasie aan met maskers, rokende archiefladen en scènes van als een gekooid dier met zijn ultieme pleidooi worstelende Bram. Maar in feite is het stuk vooral een literair staaltje van superieure taalkunst, dat schreeuwt om een toneelbewerking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden