De achtertuin van goudkust

Vergeleken bij het 'paleis' van Sardjoe is het toch niet geringe onderkomen van Suriname's vroegere sterke man Desi Bouterse, daar bij Leonsberg, maar een allereenvoudigste stulp. Sardjoe, Suriname's almachtige tycoon, bezitter van een weids zakenimperium - van computers tot rijst, hout en auto's - en naar verluidt 's lands rijkste man, heeft zijn fortuin niet onder stoelen of banken gestoken.

Een immense satellietschotel domineert het futuristische, uit veel glas, wit gesteente en staal opgetrokken wooncomplex aan de Einsteinstraat, hart van Paramaribo's goudkust. Het geheel is ommuurd, en een poging van de fotograaf om dit vertoon van Sardjoe's dolce vita vast te leggen stuit op het bewakingspersoneel. ,,Niet graferen'', klinkt het, ,,en we weten wanneer we dat zeggen'', aldus de forse bewaker en hij tikt intimiderend met de hand op de rechterbroekzak, waarbij het, gezien de uitstulping, niet moeilijk te raden is wat zich daarin bevindt.

Verderop, aan de rand van het district Blauwgrond, wat meer opvallende staaltjes van het wooncomfort van Suriname's high and mighty. Tegenover de ambtswoning van de Nederlandse ambassadeur is het nieuwe, immense onderkomen van de huidige Surinaamse president, Jules Wijdenbosch, al in een gevorderd stadium. En ook de verbouwing van het 'kasteel' van de president van de Surinaamse bank, Henk Goedschalk, is al zo goed als rond, zo weet onze gids. Kosten van de keuken alleen al: zestigduizend dollar, want in Surinaamse guldens wordt op dit niveau niet eens meer gerekend.

En dan, even verderop. Rebecca heet ze, en ze woont niet op Blauwgrond, maar in Benie's park, een achterstandswijk, zoals dat heet. Ze is een van de krakers van de door de overheid neergezette nieuwbouwwoninkjes in Benie's park, met haar kinderen van drie en één jaar, en haar man, maar die is nu elders in de stad. Vijf dagen geleden hebben ze het half afgebouwde woninkje in de wijk gekraakt, ze konden niet meer blijven waar ze zaten: in Hotel People's Motion, een soort opvangcentrum, voor 20 000 Surinaamse guldens per maand, een kleine 35 gulden, en voor hen een kapitaal. En ze kon toch niet naar haar moeder teruggaan, die heeft het huis al vol met tien kinderen. Nee, ze heeft geen plaats om te wonen, en bovendien is het hele project hier in Benie's park gebouwd en bedoeld voor de minst bedeelden, zo had de NDP-regering van Wijdenbosch beloofd, bedoeld voor mensen als Rebecca dus.

Rebecca zit met de handen in het haar, vanochtend is alles uit haar kraakwoninkje gestolen, haar zak rijst, alle kleren, de olielamp, want er is geen electra, gas of water. Gebeurd net toen ze een kwartiertje weg was om lucifers te kopen voor de olielamp en het petroleumstelletje. De inbrekers hebben haar in de gaten gehouden, en het moeten lui van de bewakingsdienst geweest zijn, van Sundoc, die door de overheid is ingehuurd om de panden te bewaken. En die deinzen er niet voor terug de krakers met geweld en intimidatie uit de woninkjes te krijgen. Ze heeft gehoord dat die Sundoc-jongens opereren vanuit Ocer, het partijcentrum van de NDP, de partij van Wijdenbosch en van Desi Bouterse, de voorzitter.

Ze toont een dwangbevel. 'Aan de krakers': 'onrechtmatig gekraakt', 'binnen 24 uur de woning ontruimen', 'indien niet, dan eruit gezet en verantwoordelijk voor vernielingen aan de woning', was getekend Stichting Bouw en Exploitatie van woningen. Maar Rebecca denkt niet aan weggaan. ,,Ik heb een woningprobleem, dus ik moet hier blijven.''

De krakers van Benie's park zijn vrijwel zonder uitzondering moeders met kinderen. Zoals Frederica (,,Dat is niet mijn echte naam.'') die haar optrekje tien dagen geleden heeft gekraakt. Ze staat al sinds 1980 geregistreerd als woningzoekende, en in 1987 kreeg ze ook metterdaad een woninkje aangeboden op Sophia's Lust, een andere pauperwijk, waar de regering, toen nog onder de vleugels van legerbevelhebber Bouterse, nieuwbouw neerzette.

Maar het haar toegewezen woninkje werd gekraakt door boslandcreolen die de 'binnenlandse oorlog' tussen het junglecommando van Ronnie Brunswijk en het Surinaamse leger onder Bouta in het oosten des lands ontvlucht waren. Terwijl ze nota bene de borgsom al betaald had, en daarna moest ze nog elke maand vijfenzenentig gulden aflossen, ,,en dat waren toen nog échte guldens''.

Frederica heeft de zaak nog voor de rechter gebracht, en nog gelijk gekregen ook. Tegen een dwangsom van 10 000 Suriguldens per dag moest de Stichting Volkshuisvesting zorgen dat de woning haar toeviel, de Stichting moest ook nog de kosten van het geding en van haar advocaat betalen. Maar ze heeft nog geen gulden gezien, nog niks gekregen. Terwijl Martin Sastroredjo, hoofd van de toewijzingscommissie en adviseur van de minister, wel een nieuwe woning aan een van zijn buitenvrouwen heeft gegeven, zegt ze, en ze wijst op een woning aan de achterzijde, die zo te zien geheel in bewoonbare staat is, net als alle andere woningen in die rij. ,,Al die woningen zijn aan Javanen toegewezen, aan partijgenoten en vriendjes van Sastro'', zegt ze. ,,Ik ben geen racist hoor, maar wanneer komen wij negers nou eens aan de beurt?! Er is geen recht in dit land.''

Haar vriendin Erica, al 22 jaar als woningzoekende geregistreerd, valt haar bij. Ze is zelf bij Sastro geweest, om een van de woningen in Benie's park aan te vragen. ,,En weet je wat hij zei? 'Jullie zijn potivrouwen', zei hij, arme vrouwen, die dit niet betalen kunnen. Ik werk bij onderwijs en cultuur, hoor. En dan komt hij 's avonds naar zijn buitenvrouw, en dan gaan de gordijnen dicht, en dan gaat er een lichtje aan, en een uur later gaat hij weer weg. Deze regering, ik zeg het eerlijk, ze moet weg.'' Volgens haar is het complex hier in Benie's park nog met Nederlands ontwikkelingsgeld gebouwd ook, en of Den Haag daar maar goede notie van wil nemen.

Ze is nu voorlopig bij haar vriendin te gast, omdat ook uit haar gekraakte woning, een paar panden verderop, de boel is weggehaald. ,,Alles leeggeroofd. Door wie? Ach meneer, de naam is onder en boven de wet.''

Ook tegenover nummer 52, een houten bouwval met een soort veranda, zijn de huisjes gekraakt, één ervan door de bewoners van de wrakke houten woning. Daarvoor hoeft weliswaar niet zoveel huur betaald te worden, 6000 Surinaamse guldens per maand, zo'n tien gulden Nederlands, maar de woonomstandigheden zijn erbarmelijk. En alweer: die nieuwbouwwoninkjes zijn bedoeld voor ons soort mensen, zegt de moeder van het hindoestaanse gezin.

Dit woninkje verkeert ook nog in rudimentaire staat, zonder water, electra, gas, en een emmer onder de dakrank onder het gat waar de regenpijp moet komen, vangt regenwater op, het enige water waarover ze beschikken. Twee creoolse buurvrouwen, ook kraaksters, zijn op bezoek, want aan solidariteit hier geen gebrek. Weer komt het gesprek op de absolute willekeur waarmee 'het gezag' de huisjes toewijst. Zo heeft de cameraman van Borger Breeveld, 's lands regeringswoordvoerder, een huisje vlak achter het hunne gekregen, en hij had er niet eens recht op.

,,Het is toch vreselijk'', zegt Cecile, ,,ik heb gehoord dat de huizen met Nederlands ontwikkelingsgeld gebouwd zijn. Kan Nederland niks voor ons doen?'' Drie maanden geleden had ze hier verderop ook al een woning gekraakt, met haar drie kinderen, maar de militairen kwamen en gooiden haar eruit. Waarna de militairen er zelf introkken.

,,Ze zeggen dat de woningen gemaakt zijn voor de militairen'', zegt ze emotioneel. ,,Maar ik ben een moeder, en moeders maken toch ook militairen?! Ik kan toch niet met mijn kinderen bij mijn moeder zitten, daar wonen al tweeëntwintig mensen in huis. Wij móeten ons eigen recht wel gebruiken, met Gods wil.''

Ook Cecile wijst met de beschuldigende vinger naar de 'Javaanse mafia'. ,,Ze laten de creolen stikken.'' Via de mofokoranti, de 'mondkrant', heeft ze gehoord dat het hele project hier in Benie's park verdeeld is onder drie ministers van de KTPI, de grootste Javaanse regeringspartij, die de opbrangst van de huisjes, de huur en de koopsommen, onderling verdelen.

,,We hebben in 1996 gestemd voor de NDP'', zegt haar vriendin, en medekraakster, ,,speciaal om deze woningen te krijgen, want die waren ons beloofd. En nu willen ze er ons weer uitgooien. Ik belóóf u meneer, ik zal nooit meer op de NDP stemmen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden