De achternaam moest weg, maar de fotograaf mocht komen

De lezer waardeert respect voor privacy, maar het kan hem zomaar in verwarring brengen, vindt ombudsman Adri Vermaat.

Zoals het 'Trouw Schrijfboek' zegt: 'Iedereen heeft recht op privacy'. Voor de redactie van de krant is deze ethische kant van haar journalistieke arbeid doorgaans vanzelfsprekend, zonder in automatismen te vervallen. Toch gebeurt het soms dat juist dit respect voor de privacy vragen oproept die het redactionele beleid raken.

De reportage met foto van woensdag 7 oktober op de pagina's van Onderwijs&Opvoeding in de Verdieping is hiervan een voorbeeld. Onder de kop 'Eerste hulp bij opvoeding' werd ruim aandacht besteed aan het project Home-Start van Humanitas. Kernactiviteit is dat ervaren vrijwilligers een jaar lang ondersteuning geven aan ouders die het opvoeden van hun kinderen niet altijd eenvoudig afgaat.

Bij het artikel is over drie kolommen een foto afgebeeld. Zichtbaar en heel herkenbaar zijn hierop een moeder met haar dochtertje over wie de reportage gaat. Eveneens herkenbaar op de foto is de vrijwilligster van Humanitas die het gezin ondersteunt.

Onderaan het artikel lezen we in een voetnoot: 'Om privacyredenen staat het gezin alleen met voornamen in de krant. Humanitas beschermt haar vrijwilligers. Achternamen en adres van de betrokkenen zijn bekend bij de redactie'.

Inhoudelijk een goed, inzichtelijk verhaal met dito foto. Daarnaast ontbreekt in de voetnoot niet de uitleg over het gebruik van alleen voornamen. De Trouw-journaliste had voorafgaand aan de reportage aangegeven niet met gefingeerde namen te willen of te zullen werken. Dit overeenkomstig afspraken die bijna een jaar geleden bij Trouw zijn gemaakt na de affaire rond een ex-collega, die bronnen voor zijn artikelen had verzonnen.

Met de journaliste werd overeengekomen dat het aan Home-Start deelnemende gezin met alleen de échte voornamen in de krant zou komen. Het achterwege laten van de familienaam was in dit geval gerechtvaardigd, aangezien het een persoonlijk verhaal betrof van de moeder over een soort van onmacht in de opvoeding en andere (im)materiële zaken.

Tegen een foto had niemand bezwaar. Voorwaarden aan de herkenbaarheid van vrijwilligster, moeder en dochter op dat beeld waren er niet. Toch, voor wie de voetnoot naast de foto legt, schuurt het. Het spanningsveld bestaat hieruit dat zij gedrieën naast elkaar herkenbaar op de foto staan afgebeeld, terwijl elders op de pagina uit oogpunt van privacy terughoudendheid en bescherming telt.

Een uitleg is er van de coördinator van Humanitas, die betrokken was bij de totstandkoming van de reportage. Zij bevestigt dat de stichting familienamen van vrijwilligers standaard niet prijsgeeft. Dit zowel naar de media toe als naar bijvoorbeeld gezinnen die worden geholpen.

Zo wordt vermeden dat vrijwilligers op ongewenste tijden worden gebeld met vragen. Dit verklaart ook waarom Humanitas blijft hechten aan vermelding in de media dat zij haar vrijwilligers beschermt.

Dat het aan de vrijwilligster en het betrokken gezin was om te beslissen of een fotograaf mocht langskomen, doet hieraan niets af. In dit geval vonden alle direct betrokkenen zijn komst prima. De foto zelf heeft na plaatsing in Trouw tot niet één vervelende reactie naar betrokken vrijwilligster en of moeder geleid, zegt de coördinator.

Een perfecte gang van zaken, op de rails gezet en ingevuld door de Trouwjournaliste en toch één die bij lezers vragen kan oproepen over het waarborgen van privacy.

Als de krant bij dergelijke privacygevoelige onderwerpen nog strikter te werk zou moeten gaan, rest als mogelijkheid: geen foto, maar een tekening als neutrale illustratie.

'Ombudsman' behandelt vragen en opmerkingen over journalistieke kwesties.

ombudsman@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden