de Aanwinst

Het was een toepasselijk cadeau dat scheidend directeur Margriet van Boven van het Noordbrabants Museum onlangs voor haar museum verwierf.

Uit handen van haar opvolger Jan van Laar kreeg ze een volgeling van de Bossche schilder Jeroen Bosch, aan wie ze ooit een groot overzicht wijdde. Het ging om het schilderij dat 'de verzoekingen van de heilige Antonius' voorstelt, gemaakt door Jan Mandijn (Haarlem ca.1500-ca.1560 Antwerpen). Over deze Mandijn schreef de bekende 17de-eeuwse schildersbiograaf Karel van Mander in zijn Schilderboeck: 'Noch was te Haerlem eenen Jan Mandijn, die seer op zijn Ieronimus Bos fraey was van ghespoock en drollerije: hy is gestorven t'Antwerpen.' Mandijn had zich kort voor 1530 in Antwerpen gevestigd, waar hij zeer succesvol werd vanwege zijn Bosch-achtige voorstellingen met duivels en heksen, die dikwijls in een bizarre verlichting zijn vormgegeven. Het gaat om een zeldzaam werk; van Mandijn zijn weinig werken bekend. In het verhaal van de kluizenaar Antonius spelen duivels een prominente rol. Hij zou in 251 of 252 na Christus in Egypte zijn geboren en meer dan honderd jaar later, in 356, zijn gestorven. Als kluizenaar had hij afstand gedaan van wereldse genoegens en bezittingen. Steeds weer moest hij weerstand bieden aan duivelse verzoekingen. Hij liet zich echter niet afleiden. Het goud en zilver dat op de tafel wordt gelegd bracht hem evenmin in verzoeking. Integendeel, want schijnbaar onaangedaan verwijst de heilige naar het altaar dat zich in een grot bevindt. De wereld rondom staat in brand. Jeroen Bosch heeft het onderwerp geschilderd in zijn beroemde Antonius-drieluik dat zich in Lissabon bevindt. De compositie van Mandijn is een vrije interpretatie van het schilderij van Bosch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden