De aanslagen die Brussel wel én niet verwachtte

Mensen in de metrotunnel in Maalbeek, kort nadat er een explosie heeft plaatsgevonden.Beeld Afp

'Where are the f%@#ng soldiers', roept een Amerikaan uit op een van de vele mistige filmpjes van de momenten na de dubbele aanslag op de Brusselse luchthaven Zaventem. Inderdaad: waar waren ze, die klotemilitairen?

De afgelopen maanden, na de aanslagen in Parijs, waren veel sleutelplekken in Brussel de best beveiligde plekken van Europa, van de wereld misschien wel. Overal stonden of banjerden militairen: bij de EU-instellingen, bij de ingang van ambassades, bij concertzalen. Ook op de metroperrons, en uiteraard op het vliegveld. Ze droegen zware wapens en waren duidelijk niet te beroerd die te gebruiken.

Je knikte ze vriendelijk toe, die militairen. Zij knikten vriendelijk terug. Daar waar militairen waren, waren geen terroristen.

Niet dat de Brusselaars zich zorgeloos door hun stad bewogen. Altijd was daar die sluimerende vrees voor aanslagen in de stijl van Parijs, 13 november: idioten die schietend door de stad zouden rijden en caféterrassen of concertzalen in bloedbaden zouden veranderen. Dat was het 'nieuwe type aanslag', eufemisme voor de diepste diepten van barbarij en lafheid. Een stuk makkelijker uit te voeren bovendien dan bommen binnensmokkelen op luchthavens en in metrotreinen.

Ja, de Brusselaars waren bang voor zo'n soort aanslag. Echt te voorkomen leken ze niet.

Was getekend: Islamitische Staat.
En dan dit. 'Ouderwetse' aanslagen. Op doelwitten waarvan we dachten dat we juist daar niets te vrezen (meer) hadden. Met een spijkerbom. Een bom vol klinknagels, die gruwelijke verwondingen veroorzaakten. Enkele gewonden vochten gisteravond nog voor hun leven. Was getekend: Islamitische Staat.

Probeer dan nog maar eens een leunstoelbeschouwing uit de pen te krijgen, luxe gedachten over de geopolitieke rotzooi in deze wereld. Op sociale media regende het gisteren wijsneuzen. Bij het horen van het woord 'spijkerbom' vul je toch liever eerst een alinea met alle vloekwoorden en verwensingen die deze krant nooit zal afdrukken. U mag ze hier zelf bij denken.

EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini kende weer andere emoties. Tijdens een persconferentie in Jordanië liep ze weg, in tranen.

De Belgische premier Charles Michel was de kalmheid zelve, zo leek het. "We vreesden een terroristische aanslag, en het is gebeurd."

Een uur na de dubbele aanslag in Zaventem vielen de meeste doden op metrostation Maalbeek. Dat ligt op zo'n 250 meter van de gebouwen van de Europese Commissie en de Europese Raad, de plek waar vier dagen daarvoor nog alle regeringsleiders van de 28 EU-lidstaten bijeen waren. Ook het Belgische parlement en de ambtswoning van Michel zijn niet ver weg.

Aanval op EU?
Maar is dit ook een aanval op de EU? Afgaand op een bericht van het IS-'persbureau' Amaq, waarmee de aanslagen leken te worden opgeëist, lijkt het van niet. Brussel wordt als doelwit genoemd omdat het de hoofdstad is van een land 'dat deelneemt aan de internationale coalitie tegen IS'. De EU bombardeert Irak en Syrië niet. De EU-instellingen zullen de terroristen worst wezen. Ze willen mensen treffen: de Brusselaars. Met een spijkerbom en wat ze verder nog aan moordtuig voorhanden hebben.

Hoe reageren die Brusselaars? Op het plein voor de Beurs, in het hart van de stad, ontstaat 's middags een spontane oploop. Het doet denken aan de mensenmenigte op het Parijse Place de la République in november. Maar de invulling is onmiskenbaar origineel en Brussels.

Passanten schrijven hun hartekreten in vele talen met kleurkrijt op het asfalt van de brede, autovrije boulevard. Er wordt in groepjes gepraat, hier en daar gelachen. Er wordt bier gedronken, staand of zittend, hier en daar hangt een wietwalm. Het is een openluchtcafé. Niemand is bang, niemand is boos. Niemand huilt. Iedereen is samen.

's Avonds mengen premier Michel en voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie zich onder de flink aangezwollen menigte.

'Het leven weent', staat er onder hun voeten, in roze krijt.

Inwoners van Brussel komen samen op het Beursplein, dinsdagavond.Beeld Afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden