De aanpak van Obama: volhouden en een portie geluk

Obama heeft nog één echte klus te klaren: sluiting van Guantánamo. Beeld reuters

Zowel vriend als vijand twijfelde de afgelopen jaren weleens aan het beleid van Barack Obama. Maar nu boekt 'het politieke groentje' plotseling succes na succes, ondanks de felle tegenstand in Congres én rechtszaal. Wat is het geheim achter zijn aanpak?

De afgelopen maanden kon Barack Obama het ene succes na het andere bijschrijven. Maar dat hij de Amerikanen een akkoord met Iran kon presenteren, zal hem bijzonder zoet hebben gesmaakt.

Het onderwerp Iran leek bij zijn 'sollicitatie' als president van de Verenigde Staten eventjes een zwak punt. In juli 2007, tijdens een verkiezingsdebat, verklaarde de kersverse senator uit Illinois dat hij open stond voor een ontmoeting met de leiders van Iran en van Cuba. Hillary Clinton, een kandidaat met heel wat meer politieke ervaring, als senator en als bewoonster van het Witte Huis, zag haar kans schoon: ze noemde de opstelling van Obama "onverantwoordelijk en eerlijk gezegd naïef".

Ambassade in Havana
Maar Obama was degene die de verkiezingen won, en jaren later kan claimen een kernwapenwedloop in het Midden-Oosten te hebben voorkomen. Volgende week maandag opent bovendien de Amerikaanse vertegenwoordiging in Havana zelfs voor het eerst de deuren als officiële ambassade.

Van Clinton zal hij er niets dan goeds over horen. Ze was tot 2013 zijn minister van buitenlandse zaken en hielp beide doorbraken in het buitenlandse beleid voor te bereiden.

Beeld Sander Soewargana

Des te meer tegenwerking krijgt Obama in het Congres, waar de Republikeinen een meerderheid hebben. Maar die meerderheid is niet groot genoeg om hem te stoppen.

Zo is het de afgelopen jaren ook gegaan met een aantal binnenlandse successen van Obama: hij behaalde ze zonder steun van het Congres of met steun die spoedig wegviel. Dat was dan vaak het moment voor critici om Obama voor een politiek groentje uit te maken. Dat was hij misschien ook wel. Maar dan wel een groentje dat van volhouden wist, en het nodige geluk had.

Obamacare
Het patroon begon al toen hij net was aangetreden. Het Congres nam een stimuleringsprogramma aan, dat nu wordt beschouwd als een doorslaggevende factor in het herstel van de Amerikaanse economie. Maar de Republikeinen maakten zich grote zorgen over het begrotingstekort dat het veroorzaakte en trapten, nadat ze in 2010 de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroverden, hard op de rem.

Of neem 'Obamacare'. Een zorgstelsel dat elke burger dekt was de droom van vele Democratische presidenten, maar nooit was het gelukt. De wet kwam er dankzij de Democratische meerderheid in het Congres, maar stond toen die meerderheid verdween voortdurend bloot aan aanvallen in het Congres en in de rechtszaal.

Beeld Sander Soewargana

Tot vorige maand, toen het Hooggerechtshof uitspraak deed over een mogelijk fatale formuleringsfout in de wet, waren er prominente Democraten die zuchtten dat het fout was geweest van een onervaren president om zoveel politiek kapitaal te spenderen aan zo'n radicaal project. Maar het Hooggerechtshof hield Obamacare voor de tweede keer overeind. Nu is iedereen het er over eens dat alleen al vanwege het zorgstelsel Obama een van de belangrijkste presidenten is uit de moderne Amerikaanse geschiedenis.

Al even belangrijk voor Obama's conduitestaat was de beslissing die het Hooggerechtshof een dag later nam: de legalisering van het homohuwelijk. Op dat vlak was de president eigenlijk erg volgzaam. Voor de verkiezingen van 2008 was hij nog geen voorstander van het homohuwelijk, dat was hij pas bij die van 2012. Hij gaf wel de voorzet voor legalisering: door uitsluiting van openlijke homoseksuelen uit het leger te stoppen en door voor het Hooggerechtshof in 2013 de 'Wet op de verdediging van het huwelijk' niet te verdedigen.

Eigen bevoegdheid
En zo zal het de komende anderhalf jaar doorgaan. Obama's regering is nu bijvoorbeeld geduldig bezig de uitstoot van CO2 terug te dringen, door strengere normen in te voeren voor auto's en elektriciteitscentrales. Ook dit doet hij zonder Republikeinse steun, maar op basis van zijn eigen bevoegdheid en met steun van de rechter. Ook probeert hij - al zit het hem daarbij momenteel ook in de rechtszaal tegen - miljoenen illegale immigranten een verblijfsrecht te geven.

Acht jaar rabiate tegenstand van de Republikeinen tegen zijn beleid heeft eigenlijk maar één echte tegenslag opgeleverd: een van Obama's eerste belangrijke besluiten, de sluiting van Guantánamo Bay, is nog steeds niet uitgevoerd.

Beeld Sander Soewargana
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden