'De A15 gaat zingen als het regent'

Dichtbij spoor en snelweg mag niet worden gebouwd, omdat de geluidsbelasting op de gevels van huizen niet hoger dan 50 decibel mag zijn. Creatieve bouwers tonen aan dat dit toch kan. In een serie vertellen bewoners die het aandurfden naast weg of rails te gaan wonen, hoe het hen bevalt. Vandaag het slot: een casco-woning in Dodewaard.

Tekst: Gonny ten Haaft

Mevrouw Dijkhorst denkt dat ook planten het geluid van treinen en auto's tegen kunnen houden.

E. van Dijkhorst (48) kan zich nauwelijks meer voorstellen dat op de A 15 bij haar huis te Dodewaard slechts 'af en toe een auto' voorbijkwam. In de twintig jaar dat ze bij deze snelweg woonde, groeide de verkeersstroom met de dag. Toch zijn de tienduizenden auto's en vrachtwagens per etmaal niet de reden dat zij ruim een jaar geleden is verhuisd. ,,We raakten aan het geluid gewend. Die droom van dat hutje op de hei kan je in Nederland toch niet realiseren.''

Niet de auto's, maar de (toekomstige) goederentreinen over de Betuwelijn noopten Ella van Dijkhorst samen met haar man en drie kinderen naar een andere woning om te zien. Sloop leek onvermijdelijk toen de eerste tekeningen lieten zien dat het Betuwe-spoor precies op de plek van hun huis zou lopen. Latere voorstellen zagen er iets gunstiger uit, maar nog steeds kon de NS niet garanderen dat het huis als gevolg van trillingen niet zou instorten. ,,Bovendien had de minister ontheffing gegeven om de 'gewone' geluidsgrens van 50 decibel tot 67 decibel te verhogen en kon een goed geluidsscherm nog jaren op zich laten wachten. Vandaar dat wij besloten ons door de NS te laten uitkopen. We wilden van alle onzekerheid af.''

Voor het oude huis bood de NS 370 000 gulden. Voor dat geld, zo vertelden makelaars, zou de familie Dijkhorst hooguit een twee-onder-één-kapper in een nieuwbouwwijk kunnen kopen. Vergeleken met het ruime, vrijstaande oude huis was dat zo'n grote aderlating, dat de familie besloot op zestig meter afstand van de oude stek een nieuw huis te gaan bouwen. Mevrouw Dijkhorst loopt naar een ruime kas die is vastgebouwd aan haar nieuwe huis en wijst op het dak dat bewust ver overhangt. ,,Dit overstek en de kas houden geluid tegen. Ook hebben we, omdat de treinen trillingen zullen veroorzaken, het huis bewust op 32 palen laten zetten.''

Aanvankelijk had de familie Dijkhorst veel mooiere plannen voor hun nieuwe woning vlakbij het spoor en de A15. Ze hadden van die doordachte geluidsscherm- en geluidswalwoningen voor ogen, zoals die de afgelopen weken beschreven staan in Trouw. ,,Helaas kwamen we er snel achter dat zoiets in je eentje, zonder rijke projectontwikkelaar, niet lukt. Bovendien stond de welstandscommissie niet toe om middenin het weiland iets heel moderns neer te zetten.''

Haar man Guido, beeldend kunstenaar van beroep, tekende vijftien woningen, maar de ene na de andere viel af omdat de kosten ervan veel hoger zouden uitkomen dan de 370 000 gulden die de NS wilde betalen. ,,Alleen al de 2 500 meter grond en de aanleg van gas- en waterleidingen kostte ons een ton. Uiteindelijk kozen we daarom voor een casco-woning, de 'afbouw' deden we zelf. Daarbij hebben we alle extra poespas, zoals een dakkapel, vermeden. Alles dat uitsteekt, vangt weer geluid op.''

Nog voor de eerste paal geslagen werd, groeven de Van Dijkhorsts een diep terrasvormig gat van tweeënhalve meter diep. Afgekeken van een grindgat bij Tiel, legt Van Dijkhorst uit, waar hen opviel hoezeer de natuur 'zich in zo'n gat ontwikkelt'. Van de uitgegraven grond maakten zij een lage wal rondom hun huis, waarvan zij verwachten dat deze een geluidswerende functie zal hebben. ,,We hebben er bijvoorbeeld stokrozenzaad gestrooid. Als deze rozen opkomen, houden ze het lawaai tegen. Ik weet dat deskundigen zeggen dat groen niet helpt tegen geluid, maar in ons oude huis, dat toch ook vlak naast de snelweg lag, hoorden wij in de zomer duidelijk minder dan in de winter.''

De praktijk zal ons gelijk geven, zegt Van Dijkhorst stellig. Zij beschikt over meters dossiers, maar daarin zitten alleen voorspellingen over de geluidsbelasting die op modellen zijn gebaseerd. ,,Regen en wind zijn in deze modellen niet verdisconteerd, terwijl de A 15 bijvoorbeeld gaat zingen als het regent. Ik geloof pas in cijfers als ze een apparaatje aan de gevel hebben gehangen. Ook in het oude huis heeft niemand dat gedaan.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden