Review

Dawn Powell wint van Scott Fitzgerald

Het New Yorkse Hart Island, een klein eiland dat slechts met een krakkemikkige veerboot vanuit de Bronx bereikt kan worden, is een van de meest mistroostige oorden waar een mens zijn laatste rustplaats vinden kan. Hier worden per jaar tussen de twee- en drieduizend doden in massagraven gedumpt; naamloze zwervers die hun leven op straat eindigden, zelfmoordenaars die in verre staat van ontbinding uit het water gevist worden, of pechvogels die het zonder liefdevolle of kapitaalkrachtige familieleden of vrienden moesten stellen.

Van een enkeling slechts weet men de naam: van Lousia van Slyke bijvoorbeeld, een wees die in 1869 als eerste een graf vond op Hart Island, maar ook van de schrijfster Dawn Powell (1896 - 1965). Ze werd in 1970 op het eiland begraven, min of meer per ongeluk. Powell had bepaald dat haar lichaam na haar dood ter beschikking van de wetenschap gesteld werd. Dat gebeurde, maar nadat haar lichaam dit doel gediend had, bleek er niemand te vinden die een officiële begrafenis kon regelen. Powells man was gestorven, haar enige kind verbleef in een inrichting, en de meeste van haar vrienden waren zelf al dood of uit New York vertrokken.

Toch berustte haar roemloze teraardebestelling op een misverstand. Tim Page, Powells biograaf, beschouwt Powells einde desondanks als typerend, niet alleen voor haar bohémien-achtige manier van leven, maar ook voor de geschiedenis van haar werk. Ten tijde van Powells dood waren geen van haar zestien romans en honderden essays en korte verhalen meer in druk, en vermeldde geen enkel literatuuroverzicht haar naam.

Powells werk leek eenzelfde treurig lot beschoren als haar lichaam. Gelukkig werd Powell zo'n tien jaar geleden herontdekt. Haar romans werden herdrukt, er verscheen een aantal studies over haar werk, en Page publiceerde zijn biografie. En terecht. Wie Powells werk leest, moet tot de conclusie komen dat de vergetelheid waarin ze terecht was gekomen, even onverdiend was als haar lugubere begrafenis.

Powell groeide op in een provinciestadje in de staat Ohio. Van daaruit verhuisde ze in 1918 naar New York, waar ze tot haar dood zou blijven wonen. In New York vond ze een baan als journalist, en publiceerde ze in 1925 'Whither', haar eerste roman. Het boek kreeg slechte kritieken, en Powell zelf beschouwde het boek haar leven lang als een jeugdzonde. Met haar volgende romans had ze meer succes. Met het succes kwamen beroemde vrienden als John Dos Passos, Ernest Hemingway en Dorothy Parker, en al gauw hoorde Powell tot de groep schrijvers en journalisten die het culturele klimaat van de kunstenaarswijk The Village in de jaren dertig en veertig bepaalde. Een aantal van haar boeken werd in Hollywood verfilmd.

Een terugkerend thema in Powells boeken is de dagelijkse strijd om te overleven. Powell beschouwde het leven als een absurde en dikwijls ook wrede aangelegenheid, waarvan je, zo goed en kwaad als het gaat, het beste moet maken. Dat wil niet zeggen dat humor in haar werk ontbreekt. ,,Haar beste boeken', schrijft Page, ,,kenmerken zich door een evenwichtig soort realisme; elk boek getuigt van de levenshouding van een intelligent iemand die het leven nam zoals het kwam, niet zoals het zou of had kunnen zijn.'

Een van Powells romans die daarvan het meest getuigt, is 'Angels on toast' (1940). In dit boek staat het verlangen naar sociale erkenning centraal: de hoofdpersonages proberen zich met man en macht uit de armoede omhoog te werken en in de wereld van de allerrijksten door te dringen, maar moeten het uiteindelijk afleggen tegen de gevestigde orde.

'Angels on toast' doet, wat het onderwerp betreft, denken aan Scott Fitzgeralds 'The great Gatsby'. In een ander opzicht is 'Angels on toast' echter vele malen superieur aan wat algemeen als een van de beste boeken van de twintigste eeuw wordt beschouwd. Het verschil tussen de beide romans ligt in de uitwerking van de verschillende personages. Waar in 'The great Gatsby' vrouwen slechts als rekwisieten fungeren, geeft Powell niet alleen inzicht in de karakters van de zich omhoog werkende zakenlieden, maar ook in die van de vrouwen die betrokken zijn in het gevecht om geld, roem en macht.

Eigenlijk zouden critici het vermogen van een schrijver om zich in te leven in de karakters van zowel mannelijke als van vrouwelijke personages, als kwaliteitscriterium moeten hanteren. Mocht dat ooit nog gebeuren, dan valt het te bezien welk van beide schrijvers uiteindelijk de geschiedschrijving zal overleven, Powell of Scott Fitzgerald. De uitkomst hiervan is niet onbelangrijk: op het Hart Island van de literatuur ligt nog heel wat werk op uitgraving te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden