Recensie

'David Lynch: The Art Life' is een kunstenaarsportret uit duizenden

Lynch vertelt over vroeger en over zijn vormende jaren tot kunstenaar.Beeld RV

David Lynch: The Art Life
Regie: Jon Nguyen, Rick Barnes en Olivia Neergaard-Holm
★★★

Films over beroemde kunstenaars zijn een geliefd genre. Op het documentairefestival Idfa worden we deze week bijgepraat over Steven Spielberg en Yasujiro Ozu, over Iggy Pop en Haruki Murakami. Wat veel van die films gemeen hebben, is dat ze de bron van het uitzonderlijke talent proberen te vatten. 'David Lynch: The Art Life', dat eerder dit jaar te zien was op het filmfestival van Rotterdam, is een kunstenaarsportret uit duizenden.

De film brengt ons opmerkelijk dicht bij een van de grootste hedendaagse Amerikaanse regisseurs. David Lynch (71), die moderne klassiekers maakte als 'The Elephant Man', 'Blue Velvet' en 'Lost Highway' en dit jaar het onvolprezen vervolg presenteerde op zijn cultserie 'Twin Peaks', houdt er niet van om zijn werk te verklaren en geeft vrijwel nooit interviews. Maar voor regisseur Jon Nguyen en zijn kleine team maakte hij een uitzondering. Lynch liet de filmmakers toe tot zijn atelier aan huis in de heuvels van Hollywood. Het is de plek waar hij met houtskool nachtmerrieachtige tekeningen maakt, in een walm van koffie en tabak zijn schilderijen en sculpturen uitdenkt en met zijn jongste dochtertje Lula naar een nieuwe muziekcompositie luistert.

De tekst loopt verder na de trailer

Je zou de film kunnen zien als opmaat voor de grote overzichtstentoonstelling van zijn beeldende kunst, eind volgend jaar in het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Maar het portret is ook en vooral een duik in zijn vormende jaren als kunstenaar. Terwijl we Lynch aan het werk zien in zijn atelier, horen we hem op de geluidsband vertellen over zijn vrije, onbezorgde jeugd in Missoula (Montana), met een vader (wetenschappelijk onderzoeker) en moeder (lerares) die met liefde het gezin draaiende hielden.

'A super happy household', aldus Lynch. Tot hij op een dag een naakte, huilende vrouw met bebloede mond over straat zag rennen. Het was de eerste keer dat Lynch, een jongetje nog, kennis maakte met de meer duistere kanten van het bestaan. Hij had meer van dit soort ervaringen die vaak angstig en opwindend tegelijk waren. Als jongeman ontwikkelde hij een hang naar het bizarre en het fantastische en je hoeft alleen maar naar zijn beeldende verhalen te luisteren om scènes en personages uit zijn films voor je te zien.

Kleurboeken

Zijn moeder die geen kleurboeken voor hem kocht, is hij eeuwig dankbaar. Lynch is ervan overtuigd dat ze daarmee zijn creativiteit stimuleerde. Inkleuren hoefde niet, zelf iets verzinnen mocht. Het grootste geluk ervoer hij toen hij een beurs kreeg van het American Film Institute. Na veel vallen en opstaan arriveerde hij als jonge, berooide kunstenaar in Californië waar hij aan zijn debuutfilm mocht werken. Het wonderlijke 'Eraserhead' (1977), dat vanaf vandaag gerestaureerd en wel opnieuw in omloop wordt gebracht, bezorgde de distributeur aanvankelijk kopzorgen, maar de surrealistische body horror, door Lynch omschreven als 'a dream of dark and troublings things', groeide uit tot een cultklassieker, even hallucinant als veertig jaar later 'Twin Peaks: The Return' (2017).

Lynch beschrijft in de documentaire de worsteling om het kunstenaarsleven, 'the art life', te kunnen leiden. Hij keert terug naar de toevallige ontmoetingen en verwarrende, irrationele gebeurtenissen die daarbij bepalend waren en die zijn schilderijen en films nog steeds beïnvloeden. Het resultaat is een openhartige en ontroerende getuigenis van een uniek kunstenaarsleven in Hollywood, waarin de schilder, beeldhouwer, componist, filmmaker en koffie-afficionado samenvallen.

Lees meer filmrecensies op trouw.nl/filmrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden