DAVID LODGE, schrijver, criticus en toen nog ...

DAVID LODGE, schrijver, criticus en toen nog onledig in het universitaire circuit, zag twintig jaar geleden de Engelstalige romancier op een kruispunt staan. Hij kon drie wegen inslaan. De eerste heette realisme, de tweede fabulation, de derde non-fictionale vertelkunst. Realisme is, in deze context, nabootsing van het gewone leven met traditionele middelen, beproefd van Defoe tot Dickens tot Drabble. Uit onvrede over deze 'ouderwetse' aanpak, die geen recht zou doen aan het bizarre en absurde van de moderne werkelijkheid, waren de twee andere routes ontstaan. Fabulators als de Amerikanen John Barth en Kurt Vonnegut en de Britten John Fowles en Iris Murdoch schiepen een eigen wereld-in-woorden, moeilijk toegankelijk voor wie zich had laten conditioneren door de traditionele roman. Aan de derde weg, tenslotte, timmerde o. a. Truman Capote met In Cold Blood, een roman die fictie en feit (een waar gebeurde meervoudige moord in Kansas) mengde tot faction. Voor de literaire romancier van de toekomst, meenden critici in de jaren zestig en zeventig, stonden alleen route twee en drie nog open. Het traditionele realisme had afgedaan. David Lodge had in 1971 zo zijn twijfels over deze diagnose. Hij formuleerde ze in The Novelist at the Crossroads. Toch heeft het hem verbaasd, schrijft hij in 1992, met hoeveel vitaliteit de traditionele roman zich in de literatuur heeft gehandhaafd. Zeker, de fabulators - Salman Rushdie voorop - hebben zich stevig geweerd maar zijn een marginaal verschijnsel gebleven. Zo ook de beoefenaars van faction, de recente renaissance van het literaire reisverslag (Fenton, Raban, Chatwin, Theroux en anderen) ten spijt. Volgens Lodge danken de realisten hun nog altijd riante positie deels hieraan, dat ze hun techniek onder invloed van meer experimentele schrijvers hebben gevarieerd en verfijnd. In een helder essay in New Writing (Minerva, 391 blz.32,80;imp. Van Ditmar) geeft hij daar aardige voorbeelden van.

NEW WRITING deelt zijn naam met een fameus magazine-inboekformaat, geredigeerd door John Lehmann, dat in de jaren dertig en veertig een platform verschafte aan - vooral - jonge Britse schrijvers. Dat Minerva, gesponsord door de British Council, deze traditie hervat heeft, vind ik opmerkelijk genoeg om er, bij uitzondering, een hele rubriek aan te wijden. Nummer een van het herrezen New Writing, een jaarboek onder redactie van Malcolm Bradbury en Judy Cooke, biedt een staalkaart van nieuw Brits werk, proza en poezie, aangevuld met interviews (met Martin Amis en de onlangs overleden Angela Carter), essays (waaronder een juweel van Ben Okri, een lofzang op dichters) en overzichtsartikelen. Gevestigde auteurs als Penelope Fitzgerald, Doris Lessing, A. S. Byatt en Graham Swift paraderen er zij aan zij met opkomende talenten.

IN ELK OPZICHT representatief kan een bundel als deze niet zijn. Hij weerspiegelt bijvoorbeeld maar in bescheiden mate het kosmopolitische karakter van veel recente Britse literatuur - door Peter Kemp belicht in een bijdrage over British Fiction in the 1980s. De new wave van schrijvers van niet-Europese herkomst - onder wie Rushdie, Kazuo Ishiguro, Timothy Mo, Hanif Kureishi, Buchi Emecheta - wordt in de verhalende sector alleen vertegenwoordigd door Adam Zameenzad. En diens nieuwste roman, waarvan een fragment is afgedrukt, speelt niet in Nigeria, waar hij geboren werd, noch in Pakistan, het geboorteland van zijn ouders, maar in het oude Rome. Daarmee illustreert hij wel weer een andere tendens in de Britse romankunst van nu: passie voor het verleden. Die openbaart zich niet alleen in historischestofkeuze, maar ook in flirtations met oudere meesterwerken. Zo signaleert Kemp dat Anita Brookner haar eerste roman modelleerde naar Eugenie Grandet en haar tweede naar Adolphe. Niets van gemerkt? Haar meeste Britse lezers vast ook niet, evenmin als trouwens

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden