David Attenborough opent de jacht

David Attenborough maakte vijftig jaar geleden zijn eerste natuurfilm, en presenteert vandaag op de Nederlandse tv zijn laatste. In 'The Hunt' is de dood niet te zien, het spel daarvóór is interessanter.

Het kat-en-muisspel ontrolt zich in het Noordpoolgebied. Begin zomer is het, en het landschap oogt als een Zwitserse gatenkaas. Het poolijs is nog niet gesmolten, maar het oppervlak begint steeds meer lacunes te vertonen. Een ijsbeer is het roofdier; een zeehond de prooi. Hoe bereikt de een de ander? Van achter, natuurlijk, en tegen de richting van de wind in.

Over het ijs kan de jager maar zóver lopen zonder opgemerkt te worden. Dus probeert hij zijn prooi te verrassen van onder het oppervlak. De jager gaat kopje onder en probeert, schijnbaar op goed geluk, in een wak vlak achter de zeehond boven te komen. Hij weet: zodra ik word gezien, verdwijnt mijn maaltijd de diepte in. En dan is het een verloren zaak; zeehonden zijn betere zwemmers.

Als een molshoop rijst de ijsbeerkop keer op keer op uit het water. Nu eens een meter of tien van de zeehond verwijderd. Dan weer 150 meter verderop. Een meelijwekkend gezicht is het. Die zeehond zit daar maar in al zijn onwetendheid, terwijl de ijsbeer zijn onmogelijke kansspel speelt.

Het is een scène uit 'The Hunt', de nieuwste natuurserie van de BBC. In Nederland wordt de serie vanaf vanavond uitgezonden door de EO. Het is de zoveelste in een populaire reeks: eerder verschenen ondermeer 'Planet Earth' (2006), 'Life' (2009), 'Frozen Planet' (2011), 'Earthflight' (2011) en 'Africa' (2013). Naar de eerste aflevering van Frozen Planet keken in Nederland 1,9 miljoen mensen. Het aantal kijkers dat aan de buis gekluisterd zat voor Earthflight, de serie die op Frozen Planet volgde, overschreed de twee miljoen.

Het format verveelt nooit: het is het soort natuurfilm zonder de bijsmaak van een te gedetailleerde biologieles. De locaties zijn onstuimig. De beelden sprookjesachtig. En de 'cast', zoals de makers hun hoofdroldieren liefkozend noemen, is net zo fotogeniek als het decor.

Minstens zo belangrijk als de beelden is het droogkomische commentaar van David Attenborough - de iconische vader van het genre. De 89-jarige bioloog maakte ruim 50 jaar geleden zijn eerste natuurfilm. Voor zijn 'verdiensten voor het vaderland' werd hij beloond met het ridderschap. Sir David, mag de Brit zichzelf nu noemen.

Tactiek van het jagen

The Hunt gaat over het spel van de jacht; over de strategieën van roofdieren en hun prooi. Onder begeleiding van zenuwslopende muziek trekt de ene na de volgende achtervolgingsscène voorbij. Wilde honden die jacht maken op een gnoe. Een familie cheeta's die een gazelle op de hielen zit. Een kameleon die, met een tong van twee keer zijn eigen lichaamslengte, een groene sprinkhaan van een blad afgrist. Qua spanning doet de serie niet onder voor, zeg, de nieuwste James Bond.

De daadwerkelijke doodslag is zelden in beeld. In veel gevallen is de prooi zijn achtervolger te slim af. Maar zelfs als de jager zijn doel bereikt heeft, blijft het bloedvergieten buiten schot. Want, zegt producent Huw Cordey: "Het publiek ziet dit liever niet. Bovendien vinden we dat gedeelte van de jacht niet bijster interessant. De tactieken van het jagen en opgejaagd worden - dat is waar het ons om gaat."

Sir David is zelf niet meer bij de opnames. "Ongelooflijk jammer", vindt de bioloog. "Maar ik voel me zeer bevoorrecht dat ik toch nog mijn zegje mag doen tegen het einde van het productieproces. Ik heb inmiddels zo vaak samengewerkt met Al astair (Fothergill, de regisseur red.) en de rest van het team, dat het op een wonderlijke manier lijkt alsof ik zelf ter plekke ben geweest."

Alhoewel: van één specifiek voorval is Sir David blij dat hij geen getuige was. "We hadden het al over de ijsberen en hun jachtmethoden. Nou: op een gegeven moment liet de ijsbeer de zeehond links liggen en opende hij de jacht op onze crew." De cameraman kon het van een afstand zien gebeuren. Hij filmde vanaf een schip, ver buiten het bereik van zijn collega's. Ook deze achtervolging liep, gelukkig, met een sisser af. "Ik zou me niet bepaald hebben geamuseerd bij het zien van dit schouwspel", merkt Attenborough op. "In 'the making of' kan je de cameraman hartelijk horen lachen. Maar mij was het lachen snel vergaan."

Bang

Is Attenborough nooit bang geweest tijdens de opnames? "Natuurlijk wel! Maar vorige week is er ook iemand omgekomen op het drukke kruispunt van Piccadilly. Of op de snelweg: heb je er wel eens over nagedacht hoe groot de kans is daar te overlijden? Ik weet verdomde zeker dat die kans veel groter is dan in aanraking te komen met een ijsbeer."

Regisseur Fothergill vult aan: "Het incident met de ijsbeer was ongelukkig, maar we nemen alle mogelijke voorzorgsmaatregelen. We dragen geweren bij ons - die we overigens nog nooit hebben gebruikt. We doen uitgebreid vooronderzoek. En we nemen de beste, meest ervaren mensen met ons mee. Zo ook in het geval van de ijsberen. We werkten samen met een fantastische Zweed, die het gebied kent als zijn broekzak. Hij reisde ooit te voet en per kayak van de Noordpool naar Spitsbergen."

De wereldwijd bekeken series tonen uitsluitend onaangetaste natuur. Helemaal representatief is dit niet. "We schetsen een rooskleurig beeld", geeft Attenborough toe. "Maar dat hoort bij het genre: in een natuurfilm laat je de natuur van haar mooiste kant zien. Ik heb ook documentaires gemaakt over klimaatverandering, maar dat is een andere tak van sport."

Attenborough geeft Borneo als voorbeeld. Nog niet zo lang geleden voer hij stroomafwaarts over een van de rivieren. Overal waar hij keek, zag hij rijke begroeiing en bomen vol vogels. Zo op het eerste gezicht leek alles pais en vree. "Maar vanuit een helikopter zie je wat er werkelijk speelt: de strook groen is maar een kilometer breed. De rest van het land is overgegeven aan palmolieplantages. Vijftig jaar geleden was ik hier ook, en toen was het beeld heel anders. Natuurlijk stel je jezelf de vraag: wat doet al die palmolie nu hier? Maar zo'n kwestie verdient een eigen serie."

De serie 'The Hunt' is vanaf vanavond wekelijks op woensdag te zien op NPO1, om 20.30u.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden