Dateert de breuklijn uit 1989, of al uit 1979?

De Val van de Muur is voor Der Spiegel en Die Zeit alweer bijna definitief geschiedenis. The Economist beschrijft in een coverstuk het Oost-Europa van na 1989, maar Der Spiegel gaat na zijn Muur-editie van vorige week liever in op de toekomst van het Duitse gymnasium. Dit twee eeuwen oude fenomeen, vergelijkbaar met ons vwo/gymnasium, wordt door meer scholieren bezocht dan ooit. Vijftig jaar geleden ging slechts zes procent van de leerlingen naar het gymnasium, tegenwoordig schommelt de deelname in de meeste deelstaten tussen de 30 en de 45 procent. Die groei kunnen veel scholen niet aan, en de resultaten blijven achter bij de verwachtingen van ouders en onderwijsonderzoekers. Voorstanders zien het gymnasium als laatste bastion van ijver en orde, tegenstanders als een ’vehikel van sociale ongelijkheid’

In veel deelstaten zijn het de ouders en niet de docenten die beslissen over de schoolkeuze, met voorspelbare gevolgen. In Hamburg gaat het er hard aan toe: verstokte gymnasiumaanhangers demonstreren en verzamelen handtekeningen voor een referendum tegen het voorstel van de rood-zwarte coalitie in Hamburg, om twee jaar van het gymnasium af te halen en bij de basisschooltijd te voegen, zodat er meer tijd is voor een weloverwogen keuze. Niet de ouders, maar de docenten moeten vervolgens beslissen waar het kind heen zal gaan.

Ook elders in Duitsland woedt de schoolstrijd, die volgens Der Spiegel te vergelijken is met de strijd over kernenergie in de jaren tachtig. Daarbij gaat het volgens het weekblad te veel over de schoolvorm, en te weinig over de inhoud: wat moet de lesstof zijn en hoe moet een school die bijbrengen?

Toch nog even terug naar de herfst van 1989: het blad biedt een filosofisch getint artikel over die mistige, beslissende maanden in Angela Merkels leven, en hoe zij zich bijna bij toeval aansloot bij de christen-democraten. Een ander jubileum, dat van de moord op Theo van Gogh, deed Der Spiegel meereizen met PVV-leider Geert Wilders, heen en weer naar Londen. ’Der Angsthündler’, handelaar in angst, staat er boven dit sociologisch en politiek portret van Nederland.

Niall Ferguson zou wel een bruggetje tussen de vrees voor moslims en zijn eigen artikel in Newsweek kunnen slaan. Immers, beweert de tegendraadse historicus, niet 1989, maar 1979 heeft de huidige toestand in de wereld bepaald.

Het was het jaar waarin de Sovjets Afghanistan binnenvielen. Dus vechten er op dit moment westerse soldaten tegen de taliban, en van het Sovjetrijk is weinig overgebleven. De sjah werd afgezet in Iran, en radicale islamisten laten zich nu inspireren door het voorbeeld van Khomeini. De Britten kozen Margaret Thatcher en met haar de vrije-marktpolitiek, en zie in wat voor crisis die verkeert.

De Muur was slechts een van de relikwieën van de Koude Oorlog die door ’de golven van 1979’ zijn verzwolgen, aldus Ferguson. Het klinkt leuk tegendraads, maar zijn betoog overtuigt net niet. Misschien omdat er voor verstokte optimisten toch een lijntje te trekken is tussen de massa destijds in Berlijn, en de dappere duizenden die nu in Teheran tegen de gevestigde orde protesteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden