DATA VAN ZATERDAG 21 TOT EN MET VRIJDAG 27 NOVEMBER 1942. DERDE JAAR, WEEK 29

Laval woedend op Amerika

De Amerikanen hebben in Noord-Afrika onmiddellijk bondgenoten gezocht bij de oorspronkelijke bevolking, wat volgens Laval erop duidt, tot welke trieste diepte president Roosevelt is gezakt. Maar Frankrijk zal zich nimmer neerleggen bij een heerschappij van communisten en joden, aldus Laval, die zei nog onvoorwaardelijk te geloven in de overwinning van Duitsland.

Schobbejakken lid van NSB

Zaterdag 21 nov. 1942 - Tijdens een bijeenkomst van het 'zeevaartfront' te Rotterdam, heeft NSB-leider Mussert de toekomstige bestemmingen van het zeevarend volk aangeduid. Tegelijk gaf hij aan dat in eigen gelederen er verschil van mening bestaat over de bloedbanden tussen Europa en Afrika.

"De oude banden met het Kaapland, met Transvaal en Oranje-Vrijstaat zullen weer aangeknoopt worden, banden die er zijn door het bloed, door de godsdienst en de historische ontwikkeling. Er is geen macht ter wereld, die uiteindelijk in staat is om een bloedband definitief te verbreken. Eenzelfde verbondenheid heeft ook het Duitse volk met het Afrikaanse volk, omdat daarin ook vele Duitsers opgenomen zijn. Ik heb nog nooit een Duitser ontmoet, die dit bloed verloochent. Ik heb sinds twee jaren wel lieden ontmoet met een Nederlands nationaliteitsbewijs, die zich, God betere het, nog nationaal-socialistisch noemen en dit wel doen. Zulke lieden zijn schobbejakken."

Hertzog overleden

Zaterdag 21 nov. 1942 - In Pretoria is de voormalige minister-president van Zuid-Afrika, James B. M. Hertzog, overleden. Hij werd 77 jaar. Hertzog, die eind vorige eeuw in Amsterdam studeerde, werd in de Boerenoorlog benoemd tot generaal en werd na 1902 politiek actief. Hertzog streed voor een onafhankelijkheid van GrootBrittannie, die volgens hem in 1926 na de imperiale conferentie over Groot-Brittannie en de dominions werd bereikt. Hij was toen sinds twee jaar minister-president.

Twee jaar geleden realiseerde Hertzog zich dat de positie van Zuid-Afrika als Brits dominion toch betekende dat zijn land onderdeel was van het grote Britse rijk. Hij vormde een nieuwe partij, die volledige afscheiding van GrootBrittannie bepleitte.

Bekendmaking

Zaterdag 21 nov. 1942 - Het bureau van de Wehrmachtsbefehlshaber in Nederland maakt bekend:

Het vonnis van de Krijgsraad, waarbij te Arnhem 15 Nederlanders wegens brandstichting als saboteurs ter dood veroordeeld zijn, is door de Wehrmachtbefehlshaber bevestigd. Een gratieverzoek is afgewezen, daar dit misplaatst is tegenover gemene, onverantwoordelijke, schadelijke elementen, die bij vergeefse pogingen om de bezettende macht schade te berokkenen zich niet hebben ontzien een hele reeks kleine Nederlandse boeren de oogstopbrengst van een geheel jaar en ten dele ook nog huis en hof te ontnemen. Dergelijke gemene handelingen zijn eerloos en eerlozen vinden geen genade. De doodvonnissen zijn door fusilleren voltrokken aan de volgende saboteurs:

Gerrit van 't Einde, Frans Teelen, Jan Rodert, Cornelis Lugthardt, Wilhelm van der Marten, Willem de Weerd, Frederik de Weerd, Klaas Bakker, Gerrit van Werven, Jan Eekhuis, Hendrik Eekhuis, Bernard Immerzeel, Anton Siedenburg, Gerrit Nieuwenhuis, Wilhelm Lenzen.

Hierbij wordt bovendien uitdrukkelijk op het volgende gewezen:

Mochten gevallen van dergelijke gemene handelingen tegen de eigen volksgenoten zich opnieuw voordoen of andere misdaden, waarop de doodstraf staat, worden gepleegd, die een zo verraderlijke, eerloze geestesgesteldheid bij de dader doen blijken, dat een kogel voor hem zonde zou zijn, dan zullen de doodvonnissen door ophanging worden voltrokken. Deze mededeling is de laatste waarschuwing aan ieder die het aangaat.

Cripps uit oorlogskabinet

Zondag 22 nov. 1942 - Sir Stafford Cripps, leidend Labour-politicus en eerder als ambassadeur en onderhandelaar actief in Moskou en in Brits-Indie, is uit het oorlogskabinet van Churchill getreden. Hij wordt gewoon minister van vliegtuigproduktie. Zijn plaats wordt ingenomen door Herbert Morrison, minister van binnenlandse zaken. Minister Eden van buitenlandse zaken wordt tevens woordvoerder van de regering in het Lagerhuis. Met deze laatste benoeming, zo menen doorgaans welingelichte kringen, heeft Churchill zijn opvolger aangewezen: Anthony Eden.

Voorlopig minder service van PTT

Maandag 23 nov. 1942 - Met ingang van 1 december, zo laat de PTT weten, wordt de binnenlandse expresse-bestelling gestaakt. Het betreft hier een voorlopige maatregel, aldus de PTT. Bovendien kunnen expresse-bestellingen naar het buitenland nog wel uitgevoerd worden, althans voor zover de geadresseerde woont in een land dat dit soort zendingen toelaat.

Burgemeester naar het front

Dinsdag 24 nov. 1942 - Burgemeester L. .P. J. Peeters van Maastricht zal binnenkort vertrekken naar het oostfront. De NSB-burgemeester zal zijn functie, uiteraard tijdelijk, overdragen aan zijn partijgenoot wethouder Molkenboer. Overigens geniet burgemeester Peeters in Maastricht de thans twijfelachtige faam er ondanks alles toch nog een Bourgondische levensstijl op na te kunnen houden.

Een andere burgemeester, mr. dr. H. J. Wytema van de gemeente Beilen is ontslagen en in arrest geplaatst. Hij weigerde medewerking te verlenen aan het oppakken van de gezinsleden van joodse mannen die al naar werkkampen zijn gezonden.

Klokken worden nu gevorderd

Dinsdag 24 nov. 1942 - Er wordt heden een begin gemaakt met de inname van kerkklokken. Dit gebeurt krachtens verordening nr. 79/1942. De kostbaarste oude klokken en carillons zullen zoveel mogelijk gespaard worden. Om welke klokken dit gaat, kan een ieder zelf vaststellen: deze zijn gemerkt met de letter M. De eigenaren van deze klokken beschikken inmiddels over de documenten, die hen vrijwaren van invordering.

Alle overige klokken kunnen in beslag worden genomen. Overigens zal ervoor gezorgd dat in elke gemeente minstens een kleine luidklok aanwezig blijft voor alarmdoeleinden. In grotere steden zal hier bijzondere aandacht aanbesteed worden. Alle betrokkenen wordt gevraagd geen moeilijkheden te maken bij de verwijdering van de klokken, daar het materiaal van node is bij de oorlogsinspanningen. Met speciale wensen of emotionele banden kan helaas geen rekening worden gehouden. Mensen, die menen alsnog in aanmerking te komen voor een uitzonderingspositie, kunnen zich bij de bevoegde instanties aanmelden.

Dodelijke zeis en spuwende kachel

Woensdag 25 nov. 1942 - Bij de strijd rond Stalingrad is opnieuw bewezen "met welk een snelheid en nauwkeurigheid de Duitse leiding haar ervaringen, opgedaan in de gevechten van de afgelopen winter, in de praktijk heeft omgezet, een klein bewijs hiervan vormt de publikatie over nieuwe wapens."

Het eerste nieuwe wapen is een elektrisch machinegeweer, dat 3 000 schoten per minuut kan afvuren. Wapendeskundigen in Berlijn geven vijandelijke zegslieden gelijk, die dit wapen de 'dodelijke zeis' hebben gedoopt. Tot nu toe gaven machinegeweren hun kogels waaiervormig af. Het nieuwe geweer schiet de kogels naast elkaar over een breedte van 180 graden af en maait aldus elk vijandelijk verzet neer.

Helemaal nieuw is een gepantserde vlammenwerper. Hierover zijn officieel weliswaar nog geen berichten gedaan, maar men mag spreken van een 'vuurspuwende kachel'. Naar verluidt bereiken de vlammen een hoogte die 'gemakkelijk boven een wolkenkrabber' uitkomt, waarmee men ongeveer een idee heeft hoe de reikwijdte horizontaal is. Het wapen heeft inmiddels bij straatgevechten in Stalingrad zijn nuttig effect bewezen.

Cijfers

Woensdag 25 nov. 1942 - In Frans Noord-Afrika, zo heeft de admiraliteit bekendgemaakt, zijn bij de strijd bij Casablanca, Oran en Algiers tot nu toe 49 officieren en 450 manschappen gesneuveld. De marine betreurt 1 200 slachtoffers aan boord van een reeks getroffen schepen. In Berlijn is bekendgemaakt, dat dit jaar vier keer zoveel Britse schepen tot zinken zijn gebracht dan vorig jaar.

Klantenbinding op de lange baan

Donderdag 26 nov. 1942 - De klantenbinding voor groenten is voorlopig opgeschort. Het was de bedoeling dat dit systeem eind van deze week zou ingaan. De klantenkaarten zijn ondertussen al uitgedeeld, maar er is blijkbaar een kink in de kabel gekomen. De klantenbinding dwingt kopers nog slechts van een specifiek genoemde winkel groenten te betrekken. Er hebben zich echter problemen voorgedaan, zowel in de leverantie van groenten aan winkeliers, als wel in de vaste binding met de klant en dit uiteraard in nauwe relatie met de distributie en de opgetreden schaarste. Wel wordt iedereen gewaarschuwd de uitgereikte kaarten zorgvuldig te bewaren, daar men in een volgend stadium, als de klantenbinding alsnog van kracht wordt verklaard, anders het risico loopt geen groenten meer te kunnen bekomen.

Wat een verrassing: boter!

Vrijdag 27 nov. 1942 - Er wacht de bevolking een heuse kerstverrassing: een extra rantsoen boter per persoon van 250 gram. 'Deze kerstverrassing zal ongetwijfeld door ons gehele volk met vreugde worden aanvaard', melden de kranten. Daar staat echter tegenover, dat met ingang van komende week het vleesrantsoen weer wordt teruggebracht van 300 naar 250 gram per persoon per week. Maar dat had iedereen kunnen voorzien, toen in juli het rantsoen tot 300 gram verhoogd werd. Tegen de winter daalt het aanbod nu eenmaal. In de periode van morgen tot Tweede Kerstdag, zullen geen peulvruchten en havermout verkrijgbaar zijn. Er wordt een tweede bon aangewezen, waarop gort verkrijgbaar zal zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden