DATA VAN ZATERDAG 13 TOT EN MET VRIJDAG 19 FEBRUARI 1943. DERDE JAAR, WEEK 41

'En de rest komt vanzelf'

"Wij hebben tot dusver veelal oorlog gevoerd volgens het beginsel weinig troepen in de strijd werpen en zoveel mogelijk hiermee veroveren. Dat gaat niet, zoals de ontwikkeling bewijst. Het is niet te laat, doch juist op tijd om het noodzakelijke te doen. Men hoeft het reusachtige apparaat van onze volkskracht maar in de gewenste richting te zetten en in beweging te brengen, de rest komt dan voor een groot gedeelte vanzelf."

"Onze soldaten aan de fronten voeren de grote afweerslagen van de winter en achter hen vormen zich reeds de grote legers voor komende offensieven. Een tot de oorlog bereid en vastberaden volk wacht iedere dag op onze nieuwe oproep. Het verlangt van ons een groot en kloek plan voor de overwinning. Daar zal het met ijzeren vasthoudendheid naar streven. Het staat achter de Fuhrer als een man. Wat willen wij nog meer?"

NSB wordt met spoed bewapend

Zaterdag 13 febr. 1943 - Op de Dam in Amsterdam heeft NSB-leider Mussert de deelnemers aan een demonstratie tegen het bolsjewisme toegesproken. Uiteraard bleven de recente aanslagen op de generaal Seyffardt, de vrouw van gemachtigde Reydon, een Duitse sergeant en een WA-man niet onbesproken.

"De daders zijn nog onbekend. Als zij niet uit Londen gezonden zijn, zijn ze toch door Londen ertoe aangezet, door de Oranje-zender, de Nederlands sprekende joden en hun handlanger Gerbrandy. Is dit Nederland? Wij verafschuwen sluipmoord. Het is het bolsjewistische beest, dat hier losgebroken is, eerst NSB-ers vermoorden, dan anderen. Stalin maakt vorderingen op 3000 km afstand en als gevolg daarvan beginnen hier de moorden. Zij, die nu juichen, zouden een maand na de intocht der bolsjewieken dood zijn of in Siberie omkomen."

"Er zal gevraagd worden, waarom er na deze moorden geen vijftig of honderd gijzelaars zijn doodgeschoten. Dat is niet geschied, omdat generaal Seyffardt, in zijn laatste levensuren, en ik daarna voor hen zijn ingesprongen. Wij hebben dit nog weten te voorkomen. Hoe lang nog?"

Mussert meldde dat op zijn verzoek de NSB thans met spoed wordt bewapend, zodat zij kunnen optreden als hulppolitie of lid worden van de landwacht.

"De verhalen over een bijltjesdag moeten nu maar eens uit zijn. De heren van de bijltjes moeten begrijpen, dat, als zij met alle geweld ruzie willen hebben, onze revolvers eerder zullen schieten dan zij hun bijltjes kunnen opheffen."

Een brutale inbraak

Zaterdag 13 febr. 1943 - De Hilversums politie maakte melding van een brutale inbraak in een villa, terwijl de bewoners voor een dag uitstedig waren. Vermist worden: 14 pond koffie, 600 sigaren, 1500 sigaretten, een radiotoestel en Perzische tapijten.

14 pond koffie? 600 sigaren? 1500 sigaretten? Dat is een kapitale buit. Koffie is al lang niet meer te krijgen, alleen op de zwarte markt en dan tegen prijzen van tussen 50 en 75 gulden per kilo. Sigaretten zijn op de bon: 40 per week. Sigaren ook: 10 per week. Dit alles wijst eerder op brutale bewoners dan op brutale inbraak.

Beschikking van Rauter

Zondag 14 febr. 1943 - De commissaris-generaal voor de veiligheid, Rauter, heeft een nieuwe beschikking uitgevaardigd: "In de steden Amsterdam en Den Haag wordt tot nader order het sluitingsuur van de cafes en openbare gelegenheden tot 19 uur en het begin van het tijdvak waarin men zich niet op straat mag bevinden tot 20 uur vervroegd. Voor de overige gemeenten blijft de bekendgemaakte algemene regeling van kracht."

Weer een echo van de aanslagen op generaal Seyffardt, de vrouw van gemachtigde Reydon, een Duitse soldaat en nu ook nog een WA-man in Haarlem, die terugkeerde van de begrafenis van Seyffardt.

Duitsers ook weg uit Rostow

Maandag 15 febr. 1943 - Wie de berichten over de strijd aan het oostfront heeft gevolgd, wordt toch steeds weer verrast door de manier waarop het hoofdkwartier van de Fuhrer erin slaagt om tegenvallende resultaten te verpakken. Zo zullen velen zich de strijd om Rostow herinneren, de verbetenheid en de vele slachtoffers die daarbij vielen.

Nu staat er, ergens midden in het jongste Duitse weermachtbericht: "In het kader van de troepenverplaatsingen uit de bocht van de Donets naar de vooraf vastgestelde verkorte verdedigingsstelling werden volgens de plannen en zonder door de vijand gehinderd te worden, de steden Rostow en Worosjilowgrad ontruimd."

Ook in noord-Afrika is sprake van dit soort geslaagde taktische manoeuvres. Hier heeft generaal-veldmaarschalk Rommel volgens van te voren bepaalde bewegingen het gebied van Ben Gadane ontruimd.

Maar, luidt de versie van Berlijn thans, dit gebied is van geen enkel belang en de ontruiming heeft niets te maken met de oprukkende Britse troepen. Sterker nog, door bombardementen van de Britse eenheden eist deze nutteloze aanval extra veel slachtoffers.

Holland spreekt een woordje mee

Dinsdag 16 febr. 1943 - Het ANP meldt:

"De Nederlandse vrijwilligers, die naast de Duitse soldaten ten zuiden van het Ladogameer strijden, hebben op 16 februari wederom van zich doen spreken. Zo vernietigde de SS-pantserjager Gerardus Mooyman met zijn kanon alleen dertien bolsjewistische tanks. De Nederlanders werden eerst door tien vijandelijke pantserwagens aangevallen, doch enkele minuten later stonden vier daarvan reeds in brand en enige ogenblikken daarna vernietigde hij wederom drie tanks, waarop de rest de vlucht nam. Niet lang daarna rolden wederom twintig bolsjewistische tanks op de stelling van de Nederlanders toe. Mooyman bleef onverschrokken achter zijn wapen liggen en vernietigde, ondanks de steeds gevaarlijker wordende situatie, achter elkaar zes pantserwagens. De aanvallen werden daarop door de bolsjewisten gestaakt."

Ook 'Landwacht' in Duitsland

Woensdag 17 febr. 1943 - Op initiatief van SS-leider Himmler is onlangs in Duitsland een 'Landwacht' opgericht. Deze organisatie heeft tot doel op te treden tegen die elementen welke het staatsgezag trachten te ondermijnen. Vooral op het platteland was aan zo'n SS-afdeling grote behoefte.

De leden van de 'Landwacht' zijn voornamelijk gerecruteerd uit frontsoldaten van de vorige oorlog. Zij krijgen geen uniform maar een witte armband met daarop het woord 'Landwacht'. Het lidmaatschap van de wacht dient gezien te worden als een eredienst aan het Duitse volk. Uit het feit dat meteen al slachtoffers, zowel doden als gewonden, onder de landwachters zijn gevallen, mag afgeleid worden dat hun optreden tegen verraderlijke activiteiten hoogst nodig is.

De wereld wordt opnieuw verdeeld

Donderdag 18 febr. 1943 - In Berlijn is een bericht opgevangen dat de correspondent van het Russische persbureau Tass in New York aan zijn hoofdkwartier in Moskou seinde. Het bericht bevatte een Amerikaans plan voor de inrichting van de wereld na afloop van de oorlog. Dit plan, aldus Berlijn, bevestigt het vermoeden, dat de Verenigde Staten van plan zijn de Baltische staten aan Rusland uit te leveren.

Het plan maakt melding van de oprichting van een midden-Europese statenbond die onder Poolse controle komt te staan en waar Litouwen, Tsjechoslowakije, Roemenie, Hongarije, Joegoslavie, Bulgarije, Albanie en Griekenland deel van zullen uitmaken.

De statenbond onder leiding van de Sowjet-Unie omvat dan uiteraard de Sowjet-Unie zelf, met inbegrip van Letland, Estland en Bessarabie. De Sowjet-Unie krijgt aan Turkse en Finse kant de oude grens van voor 1917 terug. Ook Japan zal aan het hoofd staan van een statenbond, die herkenbaar is aan de Japanse grenzen van 1894.

Het plan voorziet voorts in een aantal onafhankelijke bufferstaten zoals Zwitserland, Dantzig, Mongolie en Luxemburg. Op negen grote mogendheden na zullen alle volkeren geen nationale legers mogen hebben.

Bewegingsvrijheid verder beperkt

Vrijdag 19 febr. 1943 - De secretaris-generaal van handel, nijverheid en scheepvaart publiceert 'Besluit beperking logiesgelegenheid no. 1'. Het is voortaan verboden om langer dan in totaal tien nachten per maand en gedurende meer dan acht opeenvolgende nachten te verblijven in hotels, logementen of herbergen. De reden voor deze maatregel is, dat mensen die door de bijzondere omstandigheden regelmatig voor langere tijd hun woning moeten verlaten voor een ambtelijke of zakelijke reis, de hotels te vaak volgeboekt aantreffen. Tenminste, dat staat in de toelichting op het besluit.

Het behoeft nauwelijks toelichting, dat Rijksduitsers niet onder dit besluit vallen.

Felle kritiek op politie

Donderdag 18 febr. 1943 - Verschenen is het tweede nummer van Trouw. De eerder ter gelegenheid van de geboorte van prinses Margriet verschenen 'Oranjebode' dient als het eerste nummer te worden beschouwd. Het blad opent met een ruime uitleg van de gekozen naam, gevolgd door een duiding van het verzet waartoe de krant oproept.

Voorts bevat het blad, gedateerd 18 februari 1943, de tekst van de oproep van de regering in Londen aan de ambtenaren in Nederland tot tegenwerking en bemoeilijking van alle maatregelen welke het Duitse oorlogspotentieel versterken. Trouw voegt daar als commentaar aan toe: "Inmiddels hebben politie en ambtenaren aan al hun halfheden en slapheden zulk een ergerlijk staal van plichtverzaking en ontrouw toegevoegd, dat wij ons afvragen wat er van hen nog te hopen valt."

In een ander artikel onder de kop 'In uniform met ruggegraat' wordt de politie opnieuw verweten veel te veel diensten te hebben bewezen aan de bezetter. "Eens waren wij trots op u. Wist de schande uit door een fiere, Nederlandse houding! En persoonlijk en gemeenschappelijk. Gaat uw volk, dat ook in zeer vele opzichten slap is, voor."

En op rijm staat er: 'Geheim bewaren'

"Zeg nooit, wien gij iets toevertrouwt

Die zaak blijve onder ons;

De minste druk toch perst alreeds

Het water uit de spons."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden