Dat uit stof leven ontstaat laat niemand koud

'Ja, mijnheer Van der Graaf, ik vind het Leven werkelijk adembenemend!' Aldus reageerde ik op de Podium-pagina op een interview van Colet van der Ven met ir. J. van der Graaf van de Gereformeerde Bond (2 december in de serie 'Het kwaad').

Aanleiding was een misverstand dat er over de evolutietheorie bestaat. Mijn artikel is Wim de Jong (zie Trouw van 16 december en ook zijn stuk hierboven) in het verkeerde keelgat geschoten. 'De natuur is volgens de evolutietheorie tot stand gebracht door niets anders dan toeval', moet ik hebben beweerd. De Jong zegt het pas echt adembenemend te vinden “dat weldenkende mensen geacht worden dit te geloven, terwijl ieder toch uit eigen ervaring weet dat alles wat overgelaten wordt aan het toeval, uiteindelijk verandert in de grootst mogelijke puinhoop.”

Er is niets mis met wetenschappers die en in God geloven en de evolutietheorie onderschrijven. Sterker nog, geloof en wetenschap kunnen heel goed hand in hand gaan.

Wim de Jong introduceerde in zijn brief op twee plaatsen het woord 'toeval'. Ik heb het nagekeken, maar het staat nergens genoemd, zelfs niet bij benadering. Misschien wíl De Jong mijn woorden zo interpreteren. Wat er wel stond in mijn artikel? Een citaat: “Ooit moet het begonnen zijn met moleculen die elkaar vonden, misschien zelfs als gevolg van een vonk in de meest letterlijke betekenis van het woord: een bliksemflits. Ooit ontkiemde er Leven dankzij deze vonk. In de loop van de eonen vormden de moleculaire verzamelingen complexere structuren die we cellen noemen. Cellen gingen samenleven tot meercellige organismen. Ooit stapten er op deze aardbol creaturen rond die steeds meer op de huidige mens gingen lijken.” Einde citaat. De Jong kan deze processen toeval noemen; wij wetenschappers weten inmiddels wel beter. De natuur - subtiel samenspel van chemie, fysica en biologie - zit zo mooi in elkaar, dat wanneer een bliksemontlading een poeltje met 'dode' moleculen zoals water, waterstof, methaan en ammoniak treft, er grotere moleculen worden gevormd. Deze zelfde grotere moleculen treffen we ook aan als bouwstenen van levende organismen. De Belgische Nobelprijswinnaar Christian de Duve heeft over deze processen aan de basis van Leven een prachtig boek geschreven, 'Vital Dust' (zoiets als 'De stof van het Leven'). 'Vitaal' is hier: 'zonder hetwelk Leven onmogelijk zou zijn'. In het laboratorium zijn de elektrische ontladingen in een poeltje met eenvoudige scheikundige bouwstenen met succes nagebootst. 'Leven' hebben de onderzoekers nog niet kunnen scheppen; wel beginnen we de chemische processen te snappen die leiden tot primitieve organismen die zichzelf vermenigvuldigen. Zodra er sprake is van zichzelf replicerende systemen, is dat 'Leven'.

Als ergens in het Heelal de chemische en fysische omstandigheden optimaal zijn, wordt er onherroepelijk Leven gevormd, zo is inmiddels het gedachtengoed. Daarbij komt minder toeval kijken dan De Jong denkt: genoemde processen worden door de wetten van de scheikunde en de natuurkunde gestuurd. Bij ons waren die omstandigheden enkele miljarden jaren geleden perfect. En hoewel we dat nog niet hebben kunnen aantonen: op talloze plaatsen in het Heelal moeten de omstandigheden op enig moment met de onze te vergelijken zijn of zijn geweest. Niet voor niets schreef ik: “Het zou me niks verbazen als elders in het Heelal andere Kronen-op-de-Schepping rondkruipen, lopen, vliegen of zwemmen.” Dit is niet bedoeld om de Schepping te badineren of om een Schepper te kleineren. Hoewel ikzelf er niet in geloof - maar dat doet er op zich weinig toe - sluiten de hierboven genoemde processen een intelligent bouwplan niet uit.

De Schepping heeft volgens gelovige wetenschappers enkel en alleen op een ander moment en op een andere manier plaatsgevonden dan in Genesis staat. In de letter wordt van het Scheppingsverhaal afgeweken, in de Geest niet. De Schepper is Voorwaardenschepper geworden, wat Hem in mijn optiek beslist niet diskwalificeert. Dat letterlijk uit stof een veelvormigheid aan Leven heeft kunnen ontstaan - zelfs wezens die elkaar kunnen liefhebben! - kan niemand koud laten. Daarom herhaal ik nog maar eens: elke evolutionist die zijn of haar ogen open houdt, kent deze voortdurende verwondering, of hij of zij nou wel of niet gelooft in een Almachtige die de Levensadem in het vitale stof heeft geblazen.

Wat betreft de hierboven geplaatste nieuwe reactie van De Jong: ik raad hem aan een echt biologieboek te lezen en niet alleen computerhandleidingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden